ભારતે આંતરરાષ્ટ્રીય મુત્સદ્દીગીરીના ચેસબોર્ડ પર એક મોટું પગલું ભર્યું છે, જેણે તુર્કિયે અને તેના સદાબહાર મિત્ર પાકિસ્તાનને નિંદ્રાધીન રાતો આપી છે. તાજેતરમાં, ભારત અને સાયપ્રસ વચ્ચે ‘વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી’ થઈ છે, જેના હેઠળ ભારતની સૌથી ઘાતક મિસાઈલ ‘બ્રહ્મોસ’ સાયપ્રસ અને ગ્રીસ સુધી પહોંચવાનો માર્ગ સાફ થઈ ગયો છે. ભારતના વિદેશ મંત્રી ડૉ. એસ. જયશંકરની તાજેતરની સાયપ્રસ મુલાકાતે આ સમગ્ર ઘટનામાં બળતણ ઉમેર્યું છે, જેનાથી તુર્કીમાં ગભરાટનું વાતાવરણ સર્જાયું છે. સાયપ્રસે ભારત પાસેથી ‘બ્રહ્મોસ’ સુપરસોનિક ક્રૂઝ મિસાઈલ અને કેમિકેઝ ડ્રોન ખરીદવામાં ઊંડો રસ દાખવ્યા બાદ તુર્કીના વ્યૂહાત્મક અને સુરક્ષા વર્તુળોમાં હલચલ મચી ગઈ છે.
શું છે સમગ્ર વિવાદ અને બ્રહ્મોસની એન્ટ્રી?
તાજેતરમાં સાયપ્રસના રાષ્ટ્રપતિ નિકોસ ક્રિસ્ટોડૌલિડ્સ ભારતની મુલાકાતે આવ્યા હતા, જ્યાં તેમણે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથે મહત્વપૂર્ણ મુલાકાત કરી હતી. આ પછી તરત જ વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર સાયપ્રસ પહોંચ્યા. આ મુલાકાતો બાદ સંરક્ષણ સહયોગનો રોડમેપ તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે.
તાજેતરના સંરક્ષણ અહેવાલો અનુસાર, સાયપ્રસે વિશ્વની સૌથી ઝડપી સુપરસોનિક ક્રૂઝ મિસાઇલો પૈકીની એક ‘બ્રહ્મોસ’ તેમજ ભારતના ઘાતક કામિકાઝે ડ્રોન (જેમ કે નાગાસ્ત્ર-1 અને સ્કાયસ્ટ્રાઇકર) હસ્તગત કરવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી છે. આ સંભવિત બ્રહ્મોસ ખરીદી યુરોપિયન યુનિયન (EU) ના ‘સેફ’ પ્રોગ્રામ હેઠળ ગ્રીક સાયપ્રિયોટ વહીવટીતંત્રને ફાળવવામાં આવેલા લગભગ 1.2 બિલિયન યુરોના સંરક્ષણ પેકેજ હેઠળ કરવામાં આવી શકે છે.
શા માટે તુર્કીએ તેની ઊંઘ ગુમાવી છે?
તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ રેસેપ તૈયપ એર્દોગન અને અંકારાના સંરક્ષણ વિશ્લેષકો માટે આ મોટો ફટકો છે. તેની પાછળ ઘણા નક્કર કારણો છે. તુર્કીએ દાયકાઓથી ઉત્તરી સાયપ્રસ પર ગેરકાયદેસર કબજો જમાવ્યો છે. સાયપ્રસ દ્વારા બ્રહ્મોસ અને ઘાતક ડ્રોન જેવી ફાયરપાવરનું સંપાદન પ્રાદેશિક લશ્કરી સંતુલનને સંપૂર્ણપણે બદલી શકે છે અને તુર્કીની સુરક્ષા માટે સીધો ખતરો પેદા કરી શકે છે.
તુર્કી મીડિયા અને સંરક્ષણ નિષ્ણાતોને ડર છે કે ભારતીય શસ્ત્રોની મદદથી સાયપ્રસ અને ગ્રીસ મળીને તુર્કી સામે મજબૂત અને અજેય સંરક્ષણ દિવાલ બનાવશે. તુર્કીના લોકો માને છે કે ‘સાયપ્રસ ભારત માટે તેના બ્રહ્મોસને ગ્રીસ મોકલવાનું માત્ર એક બહાનું છે.’ કારણ કે ગ્રીસ અને તુર્કી વચ્ચે ઊંડા ભૌગોલિક રાજકીય અને દરિયાઈ સરહદ વિવાદો પણ છે.
