ખામેની માર્યા ગયા: આયાતુલ્લા અલી ખામેનીને લગતી તાજેતરની ઘટનાઓએ મધ્ય પૂર્વના રાજકારણમાં હલચલ મચાવી છે. અમેરિકા અને ઈઝરાયલ સંબંધિત હુમલાઓમાં તેમના મૃત્યુના દાવા કરવામાં આવ્યા છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પોતાના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર આવો દાવો કર્યો છે, જ્યારે બેન્જામિન નેતન્યાહુ અને કેટલાક ઈઝરાયેલના અધિકારીઓએ પણ આવી જ વાત કહી છે.
જોકે, ઈરાન તરફથી આ દાવાઓની કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ કરવામાં આવી નથી. ઈરાની અધિકારીઓએ તેને “મનોવૈજ્ઞાનિક યુદ્ધ” ગણાવ્યું છે. તેમ છતાં, જો ભવિષ્યમાં આ સમાચાર સાચા સાબિત થાય છે, તો તે માત્ર નેતૃત્વ પરિવર્તન જ નહીં, પરંતુ ઈરાનની સમગ્ર ઇસ્લામિક શાસન વ્યવસ્થા માટે એક મોટો વળાંક પણ સાબિત થઈ શકે છે.
સર્વોચ્ચ નેતા શા માટે સૌથી શક્તિશાળી છે?
ઈરાનની રાજકીય વ્યવસ્થા વિશ્વની અન્ય લોકશાહી પ્રણાલીઓથી અલગ છે. અહીં સર્વોચ્ચ સત્તા રાષ્ટ્રપતિ પાસે નથી, પરંતુ સર્વોચ્ચ નેતા પાસે છે.
સર્વોચ્ચ નેતા:
આ વ્યવસ્થાનો પાયો ઇસ્લામિક ક્રાંતિ પછી આયાતુલ્લા રૂહોલ્લાહ ખોમેનીએ નાખ્યો હતો. તેમના પછી ખામેનીએ આ પદ સંભાળ્યું અને દાયકાઓ સુધી આ વ્યવસ્થાને સ્થિર રાખી.
ઈરાનનું બંધારણ વિલાયત-એ-ફકીહના સિદ્ધાંત પર આધારિત છે, જે મુજબ દેશના સર્વોચ્ચ નેતા ઈસ્લામિક ધાર્મિક નેતા હોવા જોઈએ.
જો ખામેની હવે નહીં હોય, તો સમગ્ર સિસ્ટમ હચમચી શકે છે.
ખામેની લાંબા સમયથી ઈરાનમાં સત્તાના કેન્દ્રમાં છે. આવી સ્થિતિમાં, તેમની ગેરહાજરી માત્ર એક પદની ખાલી જગ્યા જ નહીં, પરંતુ સત્તાના સંતુલનમાં પણ સંકટ પેદા કરી શકે છે.
ઈરાનની રાજકીય અને ધાર્મિક સંસ્થાઓ એકબીજા સાથે ઊંડાણપૂર્વક જોડાયેલી છે. આવી સ્થિતિમાં, નવા સર્વોચ્ચ નેતાની પસંદગી એ માત્ર બંધારણીય પ્રક્રિયા જ નહીં, પરંતુ પ્રભાવ અને સત્તા વચ્ચે સંતુલન સાધવાનો પડકાર પણ હશે.
સર્વોચ્ચ નેતાની પસંદગી કેવી રીતે થાય છે?
ઈરાનમાં, સર્વોચ્ચ નેતાની પસંદગી જનતા દ્વારા સીધી રીતે કરવામાં આવતી નથી. આ જવાબદારી એક વિશેષ સંસ્થાની છે, જેને નિષ્ણાતોની એસેમ્બલી કહેવામાં આવે છે.
પરંતુ આ પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે સ્વતંત્ર નથી. ગાર્ડિયન કાઉન્સિલ પણ આમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે, જે ઉમેદવારોને મંજૂરી આપે છે.
આ ઉપરાંત, ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ જેવા શક્તિશાળી લશ્કરી સંગઠનો પણ આ પ્રક્રિયાને આડકતરી રીતે પ્રભાવિત કરે છે.
આગામી સર્વોચ્ચ નેતા કોણ બની શકે?
ખામેનીએ ક્યારેય જાહેરમાં તેમના અનુગામીની જાહેરાત કરી નથી, જે પ્રશ્નને વધુ જટિલ બનાવે છે. હજુ પણ કેટલાક નામો લાંબા સમયથી ચર્ચામાં છે:
અન્ય સંભવિત દાવેદારો:
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે નવા સુપ્રીમ લીડરની પસંદગી કરવી સરળ નહીં હોય. આની પાછળ, સત્તાનું સંતુલન અનેક સ્તરે કામ કરે છે – ધાર્મિક કાયદેસરતા, રાજકીય સમર્થન અને લશ્કરી તાકાત.
આ પણ વાંચો- ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા ખામેનીનું નિધન! આ હુમલામાં પુત્રવધૂ અને પૌત્ર પણ માર્યા ગયા હતા, ટ્રમ્પે જાહેરાત કરી હતી
