વોશિંગ્ટન: અમેરિકા અને ક્યુબાના સંબંધોમાં ફરી એકવાર તણાવ ઉભો થવા લાગ્યો છે. આ વખતે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા ક્યુબા વિરુદ્ધ આપવામાં આવેલા નિવેદનોને કારણે આ તણાવ વધી ગયો છે. ટ્રમ્પે ક્યુબાને “નિષ્ફળ રાજ્ય” ગણાવ્યું અને સંકેત આપ્યો કે અમેરિકા ક્યુબા વિરુદ્ધ નવું પગલું ભરી શકે છે. આ બધાની વચ્ચે ક્યુબા પહેલેથી જ આર્થિક સંકટ અને ઉર્જા સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે. ટ્રમ્પનું આ નિવેદન એ સંકેત હોઈ શકે છે કે અમેરિકા ક્યુબા વિરુદ્ધ કડક કાર્યવાહી કરવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે.
ક્યુબા અંગે ટ્રમ્પનું નવું વલણ
રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે, એરફોર્સ વન પર સવાર પત્રકારો સાથે વાત કરતા, ક્યુબા વિરુદ્ધ તેમની નીતિઓ જાહેર કરી. તેમણે કહ્યું કે અમેરિકાને આશા છે કે ક્યુબા સમજૂતી કરવા તૈયાર છે, પરંતુ જો એવું ન થાય તો અમેરિકી સરકારે ક્યુબા વિરુદ્ધ બીજું કોઈ પગલું ભરવું પડશે. જો કે, ટ્રમ્પે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે ક્યુબાના મામલામાં કોઈ મોટું પગલું ભરતા પહેલા ઈરાન સાથે ચાલી રહેલા સંઘર્ષ પર પ્રાથમિક ધ્યાન આપવામાં આવશે.
ક્યુબાની ગંભીર આર્થિક અને ઊર્જા કટોકટી
ક્યુબા હાલમાં તેના ઇતિહાસમાં સૌથી ગંભીર આર્થિક સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે. દેશમાં તેલની ભારે અછત છે, જેના કારણે તે તેની વીજળી અને ખાદ્યપદાર્થોની કટોકટીને હલ કરવામાં સક્ષમ નથી. અમેરિકી પ્રતિબંધોને કારણે ક્યુબા તેલનો વેપાર પણ કરી શકતું નથી, જેના કારણે દેશની અર્થવ્યવસ્થા વધુ નબળી પડી છે. વધુમાં, પાવર કટ અને ખાદ્યપદાર્થોની અછતને કારણે દેશભરમાં વિરોધ વધ્યો છે, જેનાથી સરકાર પર વધુ દબાણ આવ્યું છે.
ક્યુબા પર ટ્રમ્પનું દબાણ શા માટે?
ક્યુબા લાંબા સમયથી અમેરિકન હિતો માટે મહત્વપૂર્ણ પડકાર છે. ક્યુબાએ ચીન અને રશિયા જેવા દેશો સાથે ગાઢ સંબંધો જાળવી રાખ્યા છે, જેને અમેરિકા માટે જોખમ તરીકે જોવામાં આવે છે. ટ્રમ્પની નીતિઓનો હેતુ ક્યુબાની સામ્યવાદી સરકાર પર દબાણ વધારવાનો છે જેથી તેને અમેરિકા સાથે સમાધાન કરવાની ફરજ પડે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે ક્યુબા પર આકરા આર્થિક પ્રતિબંધો લાદીને ફરી ક્યુબાને “આતંકવાદને પ્રાયોજિત કરતા દેશો”ની યાદીમાં સામેલ કર્યું છે.
ક્યુબા સામે અમેરિકાનું કડક વલણ
અમેરિકાના પ્રતિબંધોને કારણે ક્યુબાની અર્થવ્યવસ્થા પહેલાથી જ ખૂબ નબળી પડી ગઈ છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે ક્યુબા સામે વેપાર, મુસાફરી અને નાણાકીય વ્યવહારો પરના નિયંત્રણો વધુ કડક કર્યા છે. આ પ્રતિબંધોને કારણે ક્યુબા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય ભંડોળ એકત્ર કરવાનું મુશ્કેલ બન્યું છે અને તેની સ્થિતિ વધુ ખરાબ થઈ ગઈ છે. આ ઉપરાંત, ચીન ક્યુબાને ઉર્જા સંકટમાંથી બચાવવા માટે ભારે રોકાણ કરી રહ્યું છે અને તેણે 2026 સુધીમાં 90થી વધુ સોલાર પાર્ક બનાવવાનું વચન આપ્યું છે, જેનાથી અમેરિકાનો ગુસ્સો વધી ગયો છે.
ક્યુબા અને અમેરિકા વચ્ચે તણાવ વધી રહ્યો છે
ક્યુબા અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધો દાયકાઓથી તંગ છે. 1959માં ક્યુબામાં ક્રાંતિ બાદ અમેરિકા અને ક્યુબા વચ્ચેના સંબંધો વણસી ગયા હતા. ક્યુબાએ અમેરિકા સાથેના ગાઢ સંબંધો તોડી નાખ્યા અને સોવિયેત સંઘ અને ચીન જેવા દેશો સાથે સંબંધો સ્થાપ્યા. આજે પણ ક્યુબાની સરકાર તેની ડાબેરી વિચારધારાને જાળવી રાખીને રશિયા અને ચીન સાથે તેની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી જાળવી રાખે છે જે અમેરિકા માટે મોટો ખતરો છે.
ક્યુબા પર ચીન અને રશિયાનો વધતો પ્રભાવ
અમેરિકન અધિકારીઓનું માનવું છે કે ક્યુબા ચીન અને રશિયા જેવા દેશોની ગુપ્તચર એજન્સીઓને તેની ધરતી પર કામ કરવાની મંજૂરી આપે છે, જે અમેરિકાની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે ખતરો બની શકે છે. ચીને ક્યુબામાં ઈલેક્ટ્રોનિક જાસૂસી કેન્દ્રની સ્થાપના કરી છે, જેના દ્વારા તે અમેરિકન સૈન્ય મથકો વિશે માહિતી મેળવી શકે છે. આ સિવાય રશિયા અને ક્યુબા વચ્ચે સંરક્ષણ સહયોગ વધી રહ્યો છે જેના કારણે અમેરિકાની ચિંતાઓ વધી ગઈ છે.
ક્યુબા પર ટ્રમ્પની કડક નીતિ શું હશે?
ટ્રમ્પનું વલણ સ્પષ્ટ છે, તેઓ ક્યુબાની સામ્યવાદી સરકાર પર દબાણ લાવવા માટે દરેક સંભવિત પગલાં લેવા માંગે છે. જો ક્યુબાની સરકાર અમેરિકા સાથે સમાધાન કરવા તૈયાર ન હોય તો ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર ક્યુબા સામે સૈન્ય કાર્યવાહીને મંજૂરી આપી શકે છે. ક્યુબામાં રાજકીય અને આર્થિક ફેરફારો થકી જ બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં સુધારો શક્ય છે. ટ્રમ્પનો ઉદ્દેશ્ય ક્યુબાને અમેરિકન પ્રભાવ હેઠળ લાવીને રશિયા અને ચીનનો પ્રભાવ ઓછો કરવાનો છે.
આ પણ વાંચો: નાટો સમાપ્ત થશે! હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ કટોકટી પર યુએસ પ્રમુખ ટ્રમ્પ એકલા પડ્યા, મિત્રોને ચેતવણી આપી
