ગાંધીનગર કેન્દ્રીય ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહની ગુજરાત મુલાકાત દરમિયાન, અહીંના મહાત્મા મંદિર ખાતે જાહેર વિતરણ પ્રણાલી (PDS) માં ક્રાંતિકારી ફેરફારો લાવનારા કેટલાક પ્રોજેક્ટ્સનું લોકાર્પણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ કાર્યક્રમમાં ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ અને કેન્દ્રીય મંત્રી પ્રહલાદ જોશી સહિત અનેક મહાનુભાવો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. કાર્યક્રમમાં ‘સેન્ટ્રલ બેંક ડિજિટલ કરન્સી’ (CBDC) આધારિત આધુનિક વિતરણ પ્રણાલી અને ‘ગ્રેન એટીએમ’ને પાયલોટ પ્રોજેક્ટ તરીકે લોન્ચ કરવામાં આવ્યા હતા. આ નવી સિસ્ટમ હેઠળ, રાશનના સમગ્ર સ્ટોકનું રિયલ ટાઈમ મોનિટરિંગ શક્ય બનશે, વિદેશથી પણ તેનું મોનિટરિંગ થઈ શકશે. સરકારનો દાવો છે કે આનાથી વિતરણ પ્રક્રિયા વધુ પારદર્શક, સરળ અને ભ્રષ્ટાચાર મુક્ત બનશે.
અમિત શાહે પોતાના સંબોધનમાં કહ્યું કે પહેલા દિલ્હીથી મોકલવામાં આવતા 5 કિલો અનાજ અધવચ્ચે ચોરાઈ જતું હતું, પરંતુ હવે ટેક્નોલોજી અને ડિજિટલ રેશનકાર્ડની મદદથી એક પણ અનાજ ગુમ થશે નહીં. ગુજરાતમાં તૈયાર થયેલા આ નવા મશીન દ્વારા ગરીબોની સુરક્ષા માટે નવી શરૂઆત કરવામાં આવી હોવાનું તેમણે જણાવ્યું હતું. કોંગ્રેસ અને રાહુલ ગાંધી પર સીધો પ્રહાર કરતા તેમણે કહ્યું કે રાહુલ ગાંધી જૂઠું બોલે છે અને ભાજપ યુવા મોરચાના કાર્યકરો તેમની સાથે કોઈપણ મંચ પર ચર્ચા કરવા તૈયાર છે. શાહે કહ્યું કે દેશની જનતાએ 2014માં જ કોંગ્રેસને ‘ટાટા-બાય બાય’ કહ્યું હતું. કોંગ્રેસે માત્ર ‘ગરીબી હટાઓ’ના નારા આપ્યા, જ્યારે ભાજપ સરકારે છેલ્લા 10 વર્ષમાં 60 કરોડ ગરીબોનું જીવનધોરણ સુધાર્યું અને 27 કરોડ લોકોને ગરીબી રેખામાંથી બહાર લાવ્યા.
ખેડૂતોના મુદ્દા પર બોલતા શાહે કહ્યું કે અમેરિકા સાથે સંભવિત વેપાર સોદાથી ભારતીય ખેડૂતો સુરક્ષિત છે અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી ખેડૂતોના રક્ષણ માટે મક્કમતાથી ઉભા છે. તેમણે કહ્યું કે કોંગ્રેસના સમયમાં કૃષિ બજેટ 26 હજાર કરોડ રૂપિયા હતું, જેને ભાજપ સરકારે વધારીને 1 લાખ 26 હજાર કરોડ રૂપિયા કરી દીધું છે. આ ઉપરાંત, 6,000 રૂપિયા સીધા ખેડૂતોના ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવી રહ્યા છે, જેના કારણે તેમની લોન લેવાની જરૂરિયાત ઘટી છે. ડેરી અને મત્સ્ય ઉત્પાદનોને વૈશ્વિક બજારમાં સપ્લાય કરવા માટે પણ કામ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
ડીજીટલ ઈન્ડિયાની ચર્ચા કરતા શાહે કહ્યું કે 11 વર્ષ પહેલા કોઈએ કલ્પના પણ કરી ન હતી કે ભારત ડીજીટલ ટ્રાન્ઝેક્શનમાં વિશ્વમાં લીડર બનશે, પરંતુ આજે સૌથી વધુ ડીજીટલ ટ્રાન્ઝેક્શન ભારતમાં થઈ રહ્યા છે. હવે રાશન વિતરણ વ્યવસ્થા પણ ડિજિટલ યુગમાં પ્રવેશી ચૂકી છે.
મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે જણાવ્યું હતું કે, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં દેશ ઝડપથી પ્રગતિ કરી રહ્યો છે અને સરકારના દરેક નિર્ણય ગરીબો અને જરૂરિયાતમંદોને ધ્યાનમાં રાખીને લેવામાં આવે છે. તેમણે કહ્યું કે ડિજિટલ ઈન્ડિયાનું વિઝન હવે સાકાર થયું છે. નાના વેપારીઓ પણ ડીજીટલ પેમેન્ટ સ્વીકારી રહ્યા છે અને ટેકનોલોજી દરેક ગામડા સુધી પહોંચી ગઈ છે. તેમણે કહ્યું કે 25 કરોડથી વધુ લોકો ગરીબીમાંથી બહાર આવ્યા છે અને 1 લાખથી વધુ ગામડાઓ ડિજિટલ થઈ ગયા છે. તેમણે એમ પણ જણાવ્યું હતું કે આગામી દિવસોમાં જાહેર વિતરણ પ્રણાલી હેઠળ ‘અનાજ એટીએમ’ સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત થશે, જેથી લાભાર્થીઓને અનાજનો નિયત જથ્થો પારદર્શક રીતે મળી શકશે.
કેન્દ્રીય મંત્રી પ્રહલાદ જોશીએ કહ્યું કે સીબીડીસી કોઈ નવી ટેક્નોલોજી નથી, પરંતુ લોકોને તેમના અધિકારો આપવા માટે તે એક શક્તિશાળી માધ્યમ છે. તેમણે કહ્યું કે દેશમાં 80 કરોડથી વધુ લોકોને અનાજ આપવામાં આવી રહ્યું છે અને આ વિશ્વની સૌથી મોટી ખાદ્ય સુરક્ષા યોજના છે. સીબીડીસીના અમલીકરણને એક મોટો પડકાર ગણાવતા તેમણે કહ્યું કે વડાપ્રધાનના નિર્દેશો પર નાના જિલ્લાઓ અને બ્લોકમાં જઈને ખામીઓને ઓળખવામાં આવી હતી. 100 ટકા રેશનકાર્ડને ડિજીટલ કરવાનો લક્ષ્યાંક નક્કી કરવામાં આવ્યો હતો અને 2 થી 3 કરોડ ‘સાયલન્ટ’ રેશનકાર્ડ રદ કરવામાં આવશે, જેનાથી વાસ્તવિક લાભાર્થીઓને ફાયદો થશે. પૂર્વ વડાપ્રધાનના નિવેદનનો ઉલ્લેખ કરતા જોશીએ કહ્યું કે પહેલા એક રૂપિયામાંથી માત્ર 15 પૈસા લાભાર્થી સુધી પહોંચતા હતા, પરંતુ હવે ડિજિટલ સિસ્ટમમાં આખો એક રૂપિયો સીધો ખાતામાં જાય છે.
CBDC સિસ્ટમ હેઠળ, લાભાર્થીને RBI દ્વારા ડિજિટલ ફૂડ કૂપન મળશે, જેને તે દુકાન પર સ્કેન કરીને અનાજ મેળવી શકશે. જેમની પાસે સ્માર્ટફોન નથી તેઓ પણ OTP દ્વારા અનાજ લઈ શકશે. હવે લાભાર્થી પોતાના મોબાઈલ પર જોઈ શકશે કે તેને કયું અનાજ અને કેટલી માત્રામાં મળવાનું છે. કાર્યક્રમના અંતે જોષીએ જણાવ્યું હતું કે, આજથી ગુજરાતની ધરતીમાંથી અનાજ વિતરણ વ્યવસ્થામાં ‘ડિજિટલ સત્યાગ્રહ’નો પ્રારંભ થઈ રહ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે અમિત શાહ જ્યારે કોઈ યોજના શરૂ કરે છે ત્યારે અન્ય રાજ્યો પણ તેનો ઝડપથી અમલ કરે છે.
સરકારનો દાવો છે કે આ નવી CBDC આધારિત સિસ્ટમ ભ્રષ્ટાચાર સામેની ત્રીજી આંખ સાબિત થશે અને દેશના કરોડો ગરીબ લોકોને પારદર્શક અને સમયબદ્ધ ખાદ્ય સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરશે.
અમિત શાહે પોતાના સંબોધનમાં કહ્યું કે પહેલા દિલ્હીથી મોકલવામાં આવતા 5 કિલો અનાજ અધવચ્ચે ચોરાઈ જતું હતું, પરંતુ હવે ટેક્નોલોજી અને ડિજિટલ રેશનકાર્ડની મદદથી એક પણ અનાજ ગુમ થશે નહીં. ગુજરાતમાં તૈયાર થયેલા આ નવા મશીન દ્વારા ગરીબોની સુરક્ષા માટે નવી શરૂઆત કરવામાં આવી હોવાનું તેમણે જણાવ્યું હતું. કોંગ્રેસ અને રાહુલ ગાંધી પર સીધો પ્રહાર કરતા તેમણે કહ્યું કે રાહુલ ગાંધી જૂઠું બોલે છે અને ભાજપ યુવા મોરચાના કાર્યકરો તેમની સાથે કોઈપણ મંચ પર ચર્ચા કરવા તૈયાર છે. શાહે કહ્યું કે દેશની જનતાએ 2014માં જ કોંગ્રેસને ‘ટાટા-બાય બાય’ કહ્યું હતું. કોંગ્રેસે માત્ર ‘ગરીબી હટાઓ’ના નારા આપ્યા, જ્યારે ભાજપ સરકારે છેલ્લા 10 વર્ષમાં 60 કરોડ ગરીબોનું જીવનધોરણ સુધાર્યું અને 27 કરોડ લોકોને ગરીબી રેખામાંથી બહાર લાવ્યા.
ખેડૂતોના મુદ્દા પર બોલતા શાહે કહ્યું કે અમેરિકા સાથે સંભવિત વેપાર સોદાથી ભારતીય ખેડૂતો સુરક્ષિત છે અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી ખેડૂતોના રક્ષણ માટે મક્કમતાથી ઉભા છે. તેમણે કહ્યું કે કોંગ્રેસના સમયમાં કૃષિ બજેટ 26 હજાર કરોડ રૂપિયા હતું, જેને ભાજપ સરકારે વધારીને 1 લાખ 26 હજાર કરોડ રૂપિયા કરી દીધું છે. આ ઉપરાંત, 6,000 રૂપિયા સીધા ખેડૂતોના ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવી રહ્યા છે, જેના કારણે તેમની લોન લેવાની જરૂરિયાત ઘટી છે. ડેરી અને મત્સ્ય ઉત્પાદનોને વૈશ્વિક બજારમાં સપ્લાય કરવા માટે પણ કામ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
ડીજીટલ ઈન્ડિયાની ચર્ચા કરતા શાહે કહ્યું કે 11 વર્ષ પહેલા કોઈએ કલ્પના પણ કરી ન હતી કે ભારત ડીજીટલ ટ્રાન્ઝેક્શનમાં વિશ્વમાં લીડર બનશે, પરંતુ આજે સૌથી વધુ ડીજીટલ ટ્રાન્ઝેક્શન ભારતમાં થઈ રહ્યા છે. હવે રાશન વિતરણ વ્યવસ્થા પણ ડિજિટલ યુગમાં પ્રવેશી ચૂકી છે.
મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે જણાવ્યું હતું કે, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં દેશ ઝડપથી પ્રગતિ કરી રહ્યો છે અને સરકારના દરેક નિર્ણય ગરીબો અને જરૂરિયાતમંદોને ધ્યાનમાં રાખીને લેવામાં આવે છે. તેમણે કહ્યું કે ડિજિટલ ઈન્ડિયાનું વિઝન હવે સાકાર થયું છે. નાના વેપારીઓ પણ ડીજીટલ પેમેન્ટ સ્વીકારી રહ્યા છે અને ટેકનોલોજી દરેક ગામડા સુધી પહોંચી ગઈ છે. તેમણે કહ્યું કે 25 કરોડથી વધુ લોકો ગરીબીમાંથી બહાર આવ્યા છે અને 1 લાખથી વધુ ગામડાઓ ડિજિટલ થઈ ગયા છે. તેમણે એમ પણ જણાવ્યું હતું કે આગામી દિવસોમાં જાહેર વિતરણ પ્રણાલી હેઠળ ‘અનાજ એટીએમ’ સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત થશે, જેથી લાભાર્થીઓને અનાજનો નિયત જથ્થો પારદર્શક રીતે મળી શકશે.
કેન્દ્રીય મંત્રી પ્રહલાદ જોશીએ કહ્યું કે સીબીડીસી કોઈ નવી ટેક્નોલોજી નથી, પરંતુ લોકોને તેમના અધિકારો આપવા માટે તે એક શક્તિશાળી માધ્યમ છે. તેમણે કહ્યું કે દેશમાં 80 કરોડથી વધુ લોકોને અનાજ આપવામાં આવી રહ્યું છે અને આ વિશ્વની સૌથી મોટી ખાદ્ય સુરક્ષા યોજના છે. સીબીડીસીના અમલીકરણને એક મોટો પડકાર ગણાવતા તેમણે કહ્યું કે વડાપ્રધાનના નિર્દેશો પર નાના જિલ્લાઓ અને બ્લોકમાં જઈને ખામીઓને ઓળખવામાં આવી હતી. 100 ટકા રેશનકાર્ડને ડિજીટલ કરવાનો લક્ષ્યાંક નક્કી કરવામાં આવ્યો હતો અને 2 થી 3 કરોડ ‘સાયલન્ટ’ રેશનકાર્ડ રદ કરવામાં આવશે, જેનાથી વાસ્તવિક લાભાર્થીઓને ફાયદો થશે. પૂર્વ વડાપ્રધાનના નિવેદનનો ઉલ્લેખ કરતા જોશીએ કહ્યું કે પહેલા એક રૂપિયામાંથી માત્ર 15 પૈસા લાભાર્થી સુધી પહોંચતા હતા, પરંતુ હવે ડિજિટલ સિસ્ટમમાં આખો એક રૂપિયો સીધો ખાતામાં જાય છે.
CBDC સિસ્ટમ હેઠળ, લાભાર્થીને RBI દ્વારા ડિજિટલ ફૂડ કૂપન મળશે, જેને તે દુકાન પર સ્કેન કરીને અનાજ મેળવી શકશે. જેમની પાસે સ્માર્ટફોન નથી તેઓ પણ OTP દ્વારા અનાજ લઈ શકશે. હવે લાભાર્થી પોતાના મોબાઈલ પર જોઈ શકશે કે તેને કયું અનાજ અને કેટલી માત્રામાં મળવાનું છે. કાર્યક્રમના અંતે જોષીએ જણાવ્યું હતું કે, આજથી ગુજરાતની ધરતીમાંથી અનાજ વિતરણ વ્યવસ્થામાં ‘ડિજિટલ સત્યાગ્રહ’નો પ્રારંભ થઈ રહ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે અમિત શાહ જ્યારે કોઈ યોજના શરૂ કરે છે ત્યારે અન્ય રાજ્યો પણ તેનો ઝડપથી અમલ કરે છે.
સરકારનો દાવો છે કે આ નવી CBDC આધારિત સિસ્ટમ ભ્રષ્ટાચાર સામેની ત્રીજી આંખ સાબિત થશે અને દેશના કરોડો ગરીબ લોકોને પારદર્શક અને સમયબદ્ધ ખાદ્ય સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરશે.
