મધ્ય પૂર્વ કટોકટી: સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ, તેલ અને અન્ય વ્યાપારી શિપિંગ માટે વિશ્વનો એક મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગ, ફરીથી વિવાદો અને તકરારનું કેન્દ્ર બની ગયું છે. તાજેતરમાં, 22 દેશોના જૂથે એક સંયુક્ત નિવેદન જારી કરીને ઈરાનને તેની આક્રમક કાર્યવાહી બંધ કરવા અને આ વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગને ફરીથી ખોલવાની અપીલ કરી છે. આ નિવેદનમાં આ દેશોએ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે કે ઈરાનનું આ પગલું માત્ર વૈશ્વિક શાંતિ અને સુરક્ષા માટે ખતરો નથી, પરંતુ તેનાથી સૌથી નબળા દેશો પર પણ વિપરીત અસર પડી શકે છે.
ઈરાનની કાર્યવાહીની ટીકા
સંયુક્ત આરબ અમીરાત, બહેરીન, યુનાઈટેડ કિંગડમ, ફ્રાન્સ, જર્મની અને જાપાન જેવા દેશોએ ઈરાન દ્વારા વાણિજ્યિક જહાજો અને ઉર્જા ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પરના હુમલાની નિંદા કરી છે. આ દેશોનું કહેવું છે કે આવા હુમલાઓથી આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ અને વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠા શૃંખલામાં વિક્ષેપ પડવાનો ભય છે, જે સમગ્ર વિશ્વના અર્થતંત્રને અસર કરી શકે છે.
સંયુક્ત નિવેદનમાં, આ દેશોએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે તેઓ ઇરાનથી તરત જ તમામ પ્રકારના હુમલાઓ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને બંધ કરવાના પ્રયાસો બંધ કરે તેવી અપેક્ષા રાખે છે. આ સાથે તેમણે યુએન સિક્યુરિટી કાઉન્સિલના ઠરાવનું પાલન કરવાની અપીલ કરી છે, જેથી આ સંકટ વધતા પહેલા તેને નિયંત્રિત કરી શકાય.
આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ અને ઊર્જા પુરવઠા પર અસર
સંયુક્ત નિવેદનમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે આવા હુમલાઓ માત્ર શિપિંગને જ અસર કરતા નથી, પરંતુ વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠાને પણ ખતરો છે. ઈરાન દ્વારા ઉર્જા સ્થાપનો અને નાગરિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પરના હુમલા વૈશ્વિક શાંતિ અને સુરક્ષા માટે ગંભીર ખતરો છે. આ દેશોએ આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગમાં આવી દખલગીરીની નિંદા કરી અને ભવિષ્યમાં તેની સામે કડક પગલાં લેવાનું સમર્થન કર્યું.
આ સાથે, આ દેશોએ ઇન્ટરનેશનલ એનર્જી એજન્સીના નિર્ણયને આવકાર્યો છે જેણે સંકલિત રીતે વ્યૂહાત્મક પેટ્રોલિયમ ભંડારને મુક્ત કરવાની મંજૂરી આપી છે, જેથી વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં સ્થિરતા લાવી શકાય.
અમેરિકાનો વળતો હુમલો
આ સંકટ વચ્ચે અમેરિકાએ પણ પોતાની સૈન્ય શક્તિનો ઉપયોગ કર્યો છે. તાજેતરમાં, અમેરિકી દળોએ ઈરાનના દરિયાકાંઠાના અને ભૂગર્ભ સૈન્ય મથકો પર હુમલો કર્યો, જે હોર્મુઝની સામુદ્રધુની મારફતે વહાણવટા માટે જોખમ ઊભું કરે છે. અમેરિકાનું કહેવું છે કે આ હુમલાનો હેતુ કોમર્શિયલ શિપિંગને સુરક્ષા આપવાનો અને વૈશ્વિક વેપારમાં અવરોધો દૂર કરવાનો હતો.
અમેરિકન કમાન્ડર બ્રેડ કૂપરે કહ્યું કે આ હુમલો શિપિંગ લેનની સુરક્ષા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. અમેરિકી સૈન્યએ ઈરાનની મિસાઈલ પ્રણાલી અને દરિયાઈ અવરોધ ક્ષમતાને નષ્ટ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે, જેથી ભવિષ્યમાં શિપિંગ રૂટને સુરક્ષિત કરી શકાય.
ઈરાનની ચેતવણી
આ દરમિયાન ઈરાને અમેરિકાની કાર્યવાહીનો જવાબ આપવાની ધમકી આપી છે. ઈરાનના અધિકારીઓએ કહ્યું છે કે તેઓ આ મુદ્દાનો જવાબ આપશે અને અમેરિકાને “સરળ પાઠ” શીખવશે. ઈરાને ચેતવણી આપી છે કે અમેરિકા સામે બદલો લેવામાં આવશે અને આ માટે ઈરાનની સૈન્ય ક્ષમતાનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ કરવામાં આવશે.
આ સ્થિતિ નવી ગંભીરતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે, કારણ કે તાજેતરમાં ઈરાને યુએસ અને યુકેના સૈન્ય મથકો પર મિસાઈલોથી હુમલો કરવાની ધમકી આપી હતી, જે દર્શાવે છે કે ઈરાનની આક્રમકતા હવે વૈશ્વિક સ્તરે વધી શકે છે.
આ પણ વાંચોઃ ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ પેજેશકિયાને પીએમ મોદી પાસે કરી મોટી માંગ, કહ્યું યુદ્ધ રોકવાનો રસ્તો
