શિક્ષણ સાથે જોડાયેલી જરૂરિયાતને ધ્યાનમાં રાખીને સુપ્રીમ કોર્ટે સોમવારે એક દુર્લભ નિર્ણય આપ્યો છે. આ હેઠળ, પુડુચેરીની એક સગીર છોકરીને તેની માતાની જાતિ ‘આદિ દ્રવિડ’ના આધારે અનુસૂચિત જાતિ (SC) પ્રમાણપત્ર આપવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ નિર્ણય એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે સર્વોચ્ચ અદાલત પિતાની જાતિને બાળકની જાતિ ગણવાના પ્રચલિત નિયમને પડકારતી અનેક અરજીઓ પર વિચાર કરી રહી છે, પરંતુ હજુ સુધી અંતિમ નિર્ણય આપવામાં આવ્યો નથી.
શિક્ષણ પ્રભાવિત ન થવું જોઈએ, તેથી દખલગીરી નહીં: સુપ્રીમ કોર્ટ
ટાઈમ્સ ઓફ ઈન્ડિયાના અહેવાલ મુજબ, મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્યકાન્ત અને ન્યાયમૂર્તિ જોયમાલ્યા બાગચીની બેન્ચે યુવતીને SC પ્રમાણપત્ર આપવાના નિર્દેશ આપતા મદ્રાસ હાઈકોર્ટના આદેશને પડકારવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. ખંડપીઠે કહ્યું- અમે કાયદાના પ્રશ્નને હાલ માટે ખુલ્લો છોડી રહ્યા છીએ, પરંતુ છોકરીના શિક્ષણને કોઈપણ રીતે નુકસાન ન થવું જોઈએ.
CJIની ટિપ્પણીઃ હવે માતાની જાતિ આધાર બની શકે?
આ ચુકાદા પછી CJI દ્વારા એક મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણીએ મોટી સામાજિક-કાનૂની ચર્ચાની શક્યતા ઊભી કરી છે. તેમણે કહ્યું- બદલાતા સમયમાં માતાની જાતિના આધારે પણ જાતિનું પ્રમાણપત્ર કેમ નથી આપવામાં આવતું? આ ટિપ્પણી સૂચવે છે કે ભવિષ્યમાં, SC પ્રમાણપત્ર એવા બાળકોને પણ આપવામાં આવી શકે છે જેમની માતા અનુસૂચિત જાતિમાંથી હોય, ભલે પિતા ઉચ્ચ જાતિના હોય અથવા બાળકો ઉચ્ચ જાતિના સામાજિક વાતાવરણમાં ઉછર્યા હોય.
કેસની પૃષ્ઠભૂમિને સમજો
છોકરીની માતા હિન્દુ આદિ દ્રવિડિયન સમુદાયમાંથી આવે છે. તેણે તેના ત્રણ બાળકો – બે પુત્રી અને એક પુત્ર માટે SC પ્રમાણપત્રો માંગ્યા હતા. તેણીની દલીલ એવી હતી કે તેનો પતિ લગ્નથી જ તેના મામાના ઘરે રહેતો હતો. બાળકો પણ ત્યાં ઉછર્યા હતા અને મહિલાના માતા-પિતા અને દાદા-દાદી સહિત પરિવારમાં દરેક વ્યક્તિ અનુસૂચિત જાતિના છે.
પરંતુ કેન્દ્ર સરકારના ગૃહ મંત્રાલયની માર્ગદર્શિકા અને 1964 અને 2002ની રાષ્ટ્રપતિની સૂચનાઓ મુજબ – કોઈપણ રાજ્ય/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં SC પ્રમાણપત્ર આપતી વખતે પિતાની જાતિ અને રહેઠાણને પ્રાથમિક આધાર તરીકે ગણવામાં આવે છે.
