સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝઃ સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના યુદ્ધ બાદથી સમાચારોમાં છે. પર્શિયન ગલ્ફમાં સ્થિત આ જળમાર્ગને વિશ્વના ઘણા દેશો માટે ઇંધણ પુરવઠાની જીવાદોરી માનવામાં આવે છે. જોકે, ફેબ્રુઆરીમાં યુદ્ધ શરૂ થયું ત્યારથી અહીંથી જહાજોની અવરજવર ઠપ્પ થઈ ગઈ છે. તેના કારણે ગયા માર્ચ મહિનામાં ઘણા દેશોમાં ઈંધણની કટોકટી સર્જાઈ હતી. બીજી તરફ ઈરાન હવે આ તરફ પોતાની પકડ મજબૂત કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. જેના કારણે આ જળમાર્ગને લઈને ભારે ચર્ચા જગાવી છે.
ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચે સ્થિત આ સાંકડો દરિયાઈ માર્ગ વિશ્વના લગભગ 20 ટકા તેલ અને મોટા પ્રમાણમાં LNG સપ્લાય માટેનો મુખ્ય માર્ગ છે. આવી સ્થિતિમાં સવાલ એ ઉઠવા લાગ્યો છે કે શું નવી ઓઈલ પાઈપલાઈન અને વૈકલ્પિક માર્ગો સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝનો વિકલ્પ બની શકશે? અથવા ભવિષ્યમાં આ શક્ય ન બને. બ્લૂમબર્ગના એક રિપોર્ટ અનુસાર, સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝને કારણે વૈશ્વિક ઉર્જા બજાર પર ઈરાનનો પ્રભાવ ધીમે ધીમે ઓછો થઈ શકે છે. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ગલ્ફ દેશોએ ભૂતકાળના સંઘર્ષોમાંથી શીખ્યા છે અને હવે વૈકલ્પિક માર્ગો પર કામ તેજ કર્યું છે.
ઘણા દેશો ભેગા થયા
સાઉદી અરેબિયા અને યુએઈએ પહેલેથી જ પાઇપલાઇન્સ બનાવી છે જે હોર્મુઝને આંશિક રીતે બાયપાસ કરે છે. આગળ પણ ઈમરજન્સી પાઈપલાઈન બનાવવાની યોજના છે. તે જ સમયે, કુવૈત અન્ય દેશો સાથે નવા વિકલ્પો પણ શોધી શકે છે અને ઇરાક અને તુર્કી દ્વારા ભૂમધ્ય સમુદ્રમાં તેલ પહોંચાડતી તેની જૂની પાઇપલાઇન ફરીથી શરૂ કરી શકે છે. લેખમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે આગામી કેટલાક વર્ષોમાં ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં એટલા બધા વિકલ્પો સર્જાઈ શકે છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનું વર્ચસ્વ ખતમ થઈ શકે છે.
વાસ્તવિકતા કંઈક બીજું છે
જોકે, આ દાવા કેટલા સાચા સાબિત થશે તેની કોઈ ખાતરી નથી. જાણકારોનું કહેવું છે કે પાઈપલાઈન બનાવવા છતાં આ માર્ગની જરૂરિયાત પૂરી થતી નથી. દરિયાઈ જહાજો દ્વારા મોટા પ્રમાણમાં તેલ અને ગેસનું પરિવહન પાઇપલાઇન દ્વારા શક્ય નથી. એટલે કે, પાઇપલાઇન્સ વૈકલ્પિક પ્રદાન કરે છે, પરંતુ તેઓ આ માર્ગને સંપૂર્ણપણે બદલી શકતા નથી.
