ભારતમાં WhatsApp એકાઉન્ટના વધી રહેલા દુરુપયોગને લઈને કેન્દ્ર સરકારની ચિંતા સતત વધી રહી છે. Metaની માલિકીનું આ મેસેજિંગ પ્લેટફોર્મ દર મહિને લગભગ 98 લાખથી 1 કરોડ ભારતીય એકાઉન્ટ પર પ્રતિબંધ લગાવી રહ્યું છે. આ પ્રતિબંધોનો હેતુ ઓનલાઈન છેતરપિંડી, સ્પામ અને અન્ય ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓને રોકવાનો છે, પરંતુ સરકારનું કહેવું છે કે પારદર્શિતા અને સહકારનો અભાવ સમગ્ર પ્રક્રિયાને નબળી બનાવી રહ્યો છે.
ઈકોનોમિક ટાઈમ્સના એક રિપોર્ટ અનુસાર ઓક્ટોબર સુધી WhatsAppએ દર મહિને સરેરાશ 98 લાખ ભારતીય એકાઉન્ટ બ્લોક કર્યા છે. આ એકાઉન્ટ્સ કંપનીની સેવાની શરતોનું ઉલ્લંઘન કરતા અને કૌભાંડ અને સ્પામ પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ હોવાનું જણાયું હતું.
જો કે, સરકારી અધિકારીઓનું કહેવું છે કે વોટ્સએપ પર પ્રતિબંધ લગાવ્યા પછી પણ ટેલિગ્રામ જેવી અન્ય એપ પર આ જ નંબરો એક્ટિવ થઈ જાય છે અને ત્યાંથી છેતરપિંડી ચાલુ રહે છે. ખાસ વાત એ છે કે દેશની અંદર અને બહાર બંને જગ્યાએ આ છેતરપિંડીની ગતિવિધિઓમાં ભારતીય મોબાઈલ નંબરનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
માહિતીનો અભાવ સૌથી મોટો પડકાર છે
સરકાર સામે સૌથી મોટી સમસ્યા વોટ્સએપની માહિતી શેર ન કરવાની નીતિ છે. વ્હોટ્સએપ દર મહિને એક પારદર્શિતા અહેવાલ બહાર પાડે છે, જે ફક્ત તે જણાવે છે કે કેટલા એકાઉન્ટ્સ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ કયા નંબરો પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો તેની કોઈ માહિતી આપતું નથી.
અધિકારીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ વ્યક્તિગત ડેટા અથવા ચેટ સામગ્રી માટે પૂછતા નથી, પરંતુ તેમને ફક્ત પ્રતિબંધિત મોબાઇલ નંબરની જરૂર છે જેથી કરીને તેમને અન્ય છેતરપિંડીના કેસ અને પ્લેટફોર્મ સાથે લિંક કરી શકાય.
કૌભાંડ, છેતરપિંડી અને OTT એપ્સનો દુરુપયોગ
રિપોર્ટ અનુસાર, ભારતમાં 90 ટકા ડિજિટલ નકલની છેતરપિંડી WhatsApp દ્વારા કરવામાં આવે છે. સ્કેમર્સ આ પ્લેટફોર્મનો લાભ લે છે કારણ કે એકવાર એકાઉન્ટ રજીસ્ટર થઈ જાય પછી સક્રિય સિમ કાર્ડની જરૂર નથી. સરકારનું માનવું છે કે જો સિમ જારી કરવાની પ્રક્રિયા, KYC વિગતો અને એકાઉન્ટ બનાવવાની પેટર્નને વધુ સારી રીતે ટ્રૅક કરવામાં આવે તો આ ગુનાઓ ઘણી હદ સુધી કાબૂમાં આવી શકે છે.
