હિંદુ ધર્મમાં પૂજા દરમિયાન ઘંટ વગાડવાની પરંપરા ઘણી જૂની છે. મંદિરોના દરવાજા પર મોટી ઘંટડીઓ લગાવવામાં આવે છે, જ્યારે આરતી વખતે ઘરમાં નાની ઘંટડીઓ વગાડવામાં આવે છે. આમાં ગરુડ ઘંટ સૌથી વિશેષ માનવામાં આવે છે. ગરુડ એ ભગવાન વિષ્ણુનું વાહન અને દ્વારપાલ છે, તેથી ગરુડ ઘંટને વિશેષ શુભ માનવામાં આવે છે. તેનો અવાજ માત્ર પર્યાવરણને શુદ્ધ જ નથી કરતું પરંતુ દેવી-દેવતાઓને પણ પ્રસન્ન કરે છે. ચાલો જાણીએ ઘરની પૂજામાં ગરુડ ઘંટનો ઉપયોગ શા માટે થાય છે અને તેનું શું મહત્વ છે.
ગરુડ ઘંટ શું છે અને શા માટે છે ખાસ?
ગરુડ ઘંટ એક ખાસ પ્રકારનો ઘંટ છે, જેના ઉપરના ભાગમાં ગરુડનું શિલ્પ છે. ગરુડ ભગવાન વિષ્ણુનું વાહન તેમજ દ્વારપાળ છે. શાસ્ત્રોમાં કહેવાયું છે કે સૃષ્ટિના સમયે ઉત્પન્ન થયેલો પહેલો ધ્વનિ આજે પણ ગરુડ ઘંટડી વાગે ત્યારે ઉત્પન્ન થાય છે. આ અવાજથી દેવી-દેવતાઓ અત્યંત પ્રસન્ન થાય છે. ગરુડ ઘંટડીનો અવાજ નકારાત્મક ઉર્જા દૂર કરે છે અને ઘરનું વાતાવરણ પવિત્ર બનાવે છે. તેથી ઘરની પૂજામાં ગરુડ ઘંટનું વિશેષ મહત્વ છે.
ગરુડ ઘંટ વગાડવાનું ધાર્મિક મહત્વ
શાસ્ત્રો અનુસાર, પૂજા દરમિયાન ગરુડ ઘંટડી વગાડવાથી આસપાસના વિસ્તારમાંથી નકારાત્મક ઉર્જા અને વાસ્તુ દોષ દૂર થાય છે. ગરુડ ઘંટ વગાડવાથી ભગવાન વિષ્ણુ અને માતા લક્ષ્મી બંને પ્રસન્ન થાય છે, જેનાથી ઘરમાં સુખ, સમૃદ્ધિ અને શાંતિ જળવાઈ રહે છે. સવારે અને સાંજે ગરુડની ઘંટડી વગાડવી એ ખાસ કરીને શુભ માનવામાં આવે છે, કારણ કે આ સમયે નકારાત્મક શક્તિઓ સક્રિય હોય છે અને ઘંટનો અવાજ તેમને દૂર લઈ જાય છે.
ઘંટના પ્રકાર
ઘંટના મુખ્યત્વે ચાર પ્રકાર છે:
