MQ-4C ટ્રાઇટોન ડ્રોન: પાકિસ્તાનની રાજધાની ઈસ્લામાબાદમાં યોજાયેલી શાંતિ મંત્રણા નિષ્ફળ ગઈ. અમેરિકા અને ઈરાન યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માટે સંમત થઈ શક્યા ન હતા. ફરી એકવાર યુદ્ધ શરૂ થવાનો ભય વધી ગયો છે. યુદ્ધવિરામ પહેલા અમેરિકા અને ઈરાને એકબીજાના ટાર્ગેટ પર અનેક હુમલા કર્યા હતા, જેમાં ભારે નુકસાન થયું હતું. ઈરાન દ્વારા ઘણા અમેરિકન ફાઈટર જેટને હવામાં તોડી પાડવામાં આવ્યા છે. દરમિયાન, મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ તાજેતરમાં વધુ વધ્યો જ્યારે યુએસ નૌકાદળનું સૌથી મોંઘું સર્વેલન્સ ડ્રોન MQ-4C ટ્રાઇટોન અચાનક હોર્મુઝ પર ગાયબ થઈ ગયું. આનાથી એવી અટકળો શરૂ થઈ કે શું ઈરાને તેને ઠાર માર્યો હતો. ફ્લાઈટરેડર વેબસાઈટ, જે ફ્લાઇટ પ્રવૃત્તિઓ પર નજર રાખે છે, તેણે ડ્રોનને નીચે ઉતરતા દર્શાવ્યું હતું, પરંતુ પછીથી ત્યાંથી વધુ ટ્રેક કરી શકાયું નથી. આવો જાણીએ અમેરિકાના સર્વેલન્સ ડ્રોનની ખાસિયતો વિશે જે ગુમ થઈ ગયું છે.
સર્વેલન્સ ડ્રોન MQ-4C ટ્રાઇટોન કેટલું જોખમી છે?
MQ-4C ટ્રાઇટોન યુએસ નેવીનું સૌથી અદ્યતન માનવરહિત સર્વેલન્સ ડ્રોન છે. ટ્રાઇટોન એ ઊંચી ઉડતી, લાંબા સમયની સહનશક્તિ ધરાવતું દરિયાઈ સર્વેલન્સ ડ્રોન છે જે વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગોની સતત દેખરેખ માટે રચાયેલ છે. તે ઘણીવાર P-8A પોસાઇડન એરક્રાફ્ટ સાથે જોડાણમાં કાર્ય કરે છે. 50,000 ફૂટથી વધુની ઊંચાઈએ 24 કલાકથી વધુ સમય સુધી ઉડવાની ક્ષમતા ધરાવતું અને 7,400 નોટિકલ માઈલની રેન્જ ધરાવતું આ ડ્રોન ગલ્ફ પ્રદેશમાં યુએસ નેવીની ગુપ્ત માહિતી એકત્ર કરવામાં કેન્દ્રીય ભૂમિકા ભજવે છે. 2018 માં તે કાફલામાં પ્રવેશ્યા ત્યારથી તેનું નુકસાન આ પ્રકારના ડ્રોનનું પ્રથમ ‘લડાયક નુકસાન’ હશે, જે આ પ્રદેશમાં યુએસ હવાઈ સંપત્તિને થયેલા તાજેતરના નુકસાનને વધારે છે. યુએસ નેવીનું આ સૌથી મોંઘું સર્વેલન્સ ડ્રોન છે, જેની કિંમત $200 મિલિયન છે. તે એટલું ખતરનાક છે કે તે હજારો ફૂટની ઊંચાઈથી ગરુડની જેમ નીચે થઈ રહેલી ગતિવિધિઓ પર નજર રાખે છે અને યુએસ નેવીને દુશ્મનોની ક્ષણ-ક્ષણ અપડેટ્સ મોકલતું રહે છે. આવી સ્થિતિમાં જો ઈરાન અમેરિકા વિરુદ્ધ કોઈ હિલચાલ કરશે તો આ ડ્રોન તરત જ તેની જાણકારી નેવીને આપશે.
ડ્રોન ઝડપથી પડી રહ્યું છે
હોર્મુઝ પર મિશન દરમિયાન સાર્વત્રિક ‘7700’ ડિસ્ટ્રેસ કોડ મોકલ્યા પછી યુએસ નેવીનું સર્વેલન્સ ડ્રોન રડારમાંથી ગાયબ થઈ ગયું. ફ્લાઇટ ડેટા દર્શાવે છે કે ઈરાની એરસ્પેસ તરફ સહેજ વળાંક લીધા પછી, તે સેકન્ડોમાં ઝડપથી 50,000 ફૂટથી 10,000 ફૂટથી ઓછા થઈ ગયું. વિમાન ત્રણ કલાકની દેખરેખ પછી ઇટાલીના સિગોનેલ્લામાં તેના બેઝ પર પરત ફરી રહ્યું હતું, ત્યારે તે ગાયબ થઈ ગયું. આ ઘટનાને પગલે એવી અટકળો શરૂ થઈ હતી કે તે ગોળી મારવામાં આવી હતી કે ટેકનિકલ ખામીનો ભોગ બન્યો હતો. જો કે, ડ્રોન ક્રેશ થયું હતું કે ઈરાની મિસાઈલ દ્વારા તોડી પાડવામાં આવ્યું હતું, અથવા તે કોઈક રીતે છટકી ગયું હતું અને તેના બેઝ પર પાછું આવ્યું હતું કે કેમ તેની કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ નથી. આ એક મોટું ડ્રોન છે, જેની પાંખોનો વિસ્તાર બોઇંગ 737 એરલાઇનર કરતા વધારે છે.
