નવી દિલ્હીઃ ભારતને ઈરાનના ચાબહાર પોર્ટ પ્રોજેક્ટ પર અમેરિકી પ્રતિબંધોમાંથી છ મહિનાની છૂટ મળી છે, જે 29 સપ્ટેમ્બરથી અમલમાં આવી છે. વિદેશ મંત્રાલયે ગુરુવારે આની જાહેરાત કરી હતી. આ મુક્તિ ભારતને તેના વ્યૂહાત્મક અને વેપારી હિતોને સંતુલિત કરવાની તક આપશે.
અગાઉ, યુએસએ ટ્રમ્પ વહીવટ દરમિયાન 2018 માં આપવામાં આવેલી છૂટને રદ કરવાની જાહેરાત કરી હતી, જેણે પ્રોજેક્ટમાં ભારતની ભૂમિકા પર દબાણ વધાર્યું હતું.
ભારત માટે આ છૂટ એવા સમયે આવી છે જ્યારે તે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધી રહેલા તણાવ વચ્ચે તેની પ્રાદેશિક વ્યૂહરચના સંતુલિત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. આ છ મહિનાની છૂટછાટ ભારતને ચાબહાર બંદર પર કામગીરી ચાલુ રાખવાની મંજૂરી આપે છે, જે અફઘાનિસ્તાન અને મધ્ય એશિયામાં વેપાર પ્રવેશ માટે મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર છે. વિદેશ મંત્રાલયે આને ભારતની આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક પ્રતિબદ્ધતા માટે ‘નોંધપાત્ર રાહત’ ગણાવી છે.
યુએસ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે 16 સપ્ટેમ્બરે જાહેરાત કરી હતી કે તે 2018માં આપવામાં આવેલી છૂટને રદ કરશે. આ પગલું ઈરાન વિરુદ્ધ ‘મહત્તમ દબાણ’ અભિયાનનો એક ભાગ હતું. આ નિર્ણય પછી, નવી દિલ્હી પર તેના ક્ષેત્રીય સહયોગને આગળ વધારવા માટે દબાણ વધ્યું. હવે નવી મુક્તિ સાથે, ભારતને પ્રોજેક્ટ ચલાવવા માટે કામચલાઉ પરવાનગી મળી છે.
ચાબહાર બંદર ભારત માટે માત્ર વેપારનું સ્થળ નથી, પરંતુ એક વ્યૂહાત્મક પ્રવેશદ્વાર છે. આ બંદર પાકિસ્તાનને બાયપાસ કરીને ભારતને અફઘાનિસ્તાન અને મધ્ય એશિયા સાથે જોડે છે. આ માર્ગ દ્વારા ભારત માત્ર પ્રાદેશિક વેપાર જ નહીં વધારી શકે પરંતુ ઊર્જા અને સુરક્ષાના હિતો પણ મજબૂત કરી શકે છે. આ જ કારણ છે કે ભારત આ પ્રોજેક્ટને તેની ‘નેબરહુડ પોલિસી’નો મહત્વપૂર્ણ ભાગ માને છે.
જો કે આ છૂટછાટ ભારત માટે કામચલાઉ રાહત છે, પરંતુ આવનારા છ મહિના તેના માટે પડકારજનક રહેશે. નવી દિલ્હીએ આ સમયગાળા દરમિયાન વોશિંગ્ટન અને તેહરાન બંને સાથે તેના સંબંધોને કાળજીપૂર્વક સંચાલિત કરવા પડશે. નિષ્ણાતો માને છે કે ભારત આ છૂટનો ઉપયોગ પ્રોજેક્ટની ગતિ વધારવા અને ભવિષ્યમાં કાયમી ઉકેલ શોધવા માટે કરશે.
