શ્યોપુર: ભારતના વન્યજીવ સંરક્ષણ અભિયાનને ગુરુવારે એક સીમાચિહ્ન મળ્યું જ્યારે ભારતીય મૂળની માદા ચિત્તા ‘મુખી’ એ પ્રથમ વખત પાંચ સ્વસ્થ બચ્ચાને જન્મ આપ્યો.
પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રી ભૂપેન્દ્ર યાદવે સોશિયલ મીડિયા પર આ સફળતાની માહિતી શેર કરી અને તેને પ્રોજેક્ટ ચિતા માટે મોટી ઉપલબ્ધિ ગણાવી. 33 મહિનાની ઉંમરે મુખીનું આ કુદરતી પ્રજનન માત્ર સંરક્ષણ પ્રયાસોની સફળતા દર્શાવે છે, પરંતુ ભારતમાં ચિત્તાની વસ્તીના ટકાઉ ભવિષ્ય માટેની આશાને પણ મજબૂત કરે છે.
પ્રોજેક્ટ ચિતા હેઠળ ભારતમાં ઉછરેલી માદા ચિતા મુખીએ પાંચ બચ્ચાને જન્મ આપી સંરક્ષણ જગતમાં નવો ઈતિહાસ રચ્યો છે. આ પહેલીવાર છે જ્યારે ભારતીય મૂળની માદા ચિત્તાએ કુદરતી રીતે પ્રજનન કર્યું છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ સૂચવે છે કે ભારતમાં સ્થાયી થયેલા ચિત્તાઓએ સ્થાનિક પર્યાવરણ, આબોહવા અને શિકારની શ્રેણીમાં સફળતાપૂર્વક અનુકૂલન કરવાનું શરૂ કર્યું છે.
કેન્દ્રીય પર્યાવરણ મંત્રી ભૂપેન્દ્ર યાદવે ટ્વીટ કરીને આ માહિતી આપી અને તેને ‘ઐતિહાસિક માઈલસ્ટોન’ ગણાવી. તેમણે કહ્યું કે મુખીનું આ સંવર્ધન ભારત માટે ગર્વની ક્ષણ છે અને દર્શાવે છે કે આપણું સંરક્ષણ મોડલ સાચી દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે. યાદવે એમ પણ લખ્યું છે કે બચ્ચા અને માદા ચિત્તા બંને સ્વસ્થ છે અને નિષ્ણાતોની દેખરેખ હેઠળ છે. આ સિદ્ધિ દેશના લાંબા ગાળાના સંરક્ષણ લક્ષ્યોને મજબૂત બનાવે છે.
અહીં વિડિયો જુઓ
નિષ્ણાતો માને છે કે મુખીનો સફળ સંવર્ધન પ્રોજેક્ટ ચિત્તાના ભવિષ્ય માટે નિર્ણાયક પગલું છે. આ પહેલા ભારતમાં લાવવામાં આવેલા ચિત્તાના વર્તન, અનુકૂલન અને સંવર્ધન પર ઘણા પ્રશ્નો ઉભા થયા હતા. હવે, ભારતની ધરતી પર જન્મેલા મુખીનું કુદરતી પ્રજનન સૂચવે છે કે ચિત્તાની આગામી પેઢી ભારતના જંગલોને ઘર તરીકે સ્વીકારી રહી છે. સ્વ-ટકાઉ અને આનુવંશિક રીતે વૈવિધ્યસભર ચિત્તા વસ્તી વિકસાવવા તરફનું આ એક મોટું પગલું છે.
વન વિભાગના પ્રારંભિક અહેવાલ મુજબ મુખી અને તેના પાંચેય બચ્ચા સ્વસ્થ છે. મોનિટરિંગ ટીમ તેના સ્વાસ્થ્ય, વર્તન અને આહાર પર સતત નજર રાખી રહી છે. નિષ્ણાતોએ કહ્યું કે ચિત્તાના બચ્ચા માટે પ્રથમ 30 દિવસ સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે, તેથી સુરક્ષાને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી રહી છે. આ સંવર્ધન સાથે, ભારતીય જંગલોમાં ચિત્તાઓની કાયમી હાજરીનું સ્વપ્ન નજીક જણાય છે.
મુખીની આ સિદ્ધિ ભારતની વૈશ્વિક સંરક્ષણ વ્યૂહરચનાને એક નવું પરિમાણ આપે છે. આ સાબિત કરે છે કે ભારતમાં ચિત્તા પુનર્વસન કાર્યક્રમ સફળતાપૂર્વક આગળ વધી રહ્યો છે. આનાથી ન માત્ર સ્થાનિક ઇકોસિસ્ટમ મજબૂત થશે, પરંતુ ભારત વન્યજીવ સંરક્ષણના ક્ષેત્રમાં વૈશ્વિક સ્તરે એક પ્રેરણાદાયી ઉદાહરણ પણ બનશે. નિષ્ણાતોના મતે, આ સિદ્ધિ આગામી વર્ષોમાં ચિત્તાની વસ્તીના વિસ્તરણ માટેનો આધાર બનશે.
