નવી દિલ્હીઃ છેલ્લા એક દાયકામાં ભારતની મોબાઈલ ફોનની નિકાસ નાણાકીય વર્ષ 2024-25માં તે 127 ગણાથી વધુ વધીને રૂ. 2 લાખ કરોડ થઈ ગયું છે, જે નાણાકીય વર્ષ 2014-15માં રૂ. 0.01 લાખ કરોડ હતું. બુધવારે સંસદમાં સરકારે આ માહિતી આપી હતી.
લોકસભામાં એક પ્રશ્નના જવાબમાં કેન્દ્રીય ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને આઈટી મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે કહ્યું કે મોબાઈલ ફોનની નિકાસમાં તીવ્ર વધારો થવાનું કારણ ‘મેક ઈન ઈન્ડિયા’ અને ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ જેવા અભિયાનોની મદદથી ઈલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદન પર સરકારનું ધ્યાન છે.
આ નીતિઓનો ઉદ્દેશ્ય દેશમાં ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદન માટે સંપૂર્ણ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઇકોસિસ્ટમ બનાવવાનો છે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, ભારત છેલ્લા 11 વર્ષમાં મોબાઈલ ફોનના ચોખ્ખા આયાતકારથી આગળ વધીને ચોખ્ખી નિકાસકાર બની ગયું છે.
“દેશ હવે વિશ્વનું બીજું સૌથી મોટું મોબાઈલ ઉત્પાદન કેન્દ્ર છે,” તેમણે કહ્યું. આ જ સમયગાળા દરમિયાન ભારતમાં ઈલેક્ટ્રોનિક સામાનનું કુલ ઉત્પાદન 2014-15માં લગભગ 1.9 લાખ કરોડ રૂપિયાથી લગભગ છ ગણું વધીને 2024-25માં લગભગ 11.3 લાખ કરોડ રૂપિયા થઈ ગયું છે.
કેન્દ્રીય મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે, “ઈલેક્ટ્રોનિક્સની નિકાસ પણ 0.38 લાખ કરોડ રૂપિયાથી લગભગ આઠ ગણી વધીને લગભગ 3.3 લાખ કરોડ રૂપિયા થઈ ગઈ છે.” વૈષ્ણવે જણાવ્યું હતું કે ભારતે ફિનિશ્ડ ઉત્પાદનોના ઉત્પાદન સાથે ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદનની શરૂઆત કરી હતી, અને હવે ફોકસ મોડ્યુલો, સબ-મોડ્યુલ્સ, ઘટકો અને ઉત્પાદન પ્રક્રિયામાં ઉપયોગમાં લેવાતા કાચા માલ, સાધનો અને મશીનરીના વિકાસ તરફ વળ્યું છે.
ડોમેસ્ટિક ઈલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગને મજબૂત કરવા માટે સરકારે ઘણી યોજનાઓ શરૂ કરી છે. આમાં મોટા પાયે ઈલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદન અને આઈટી હાર્ડવેર માટે પ્રોડક્શન-લિંક્ડ ઈન્સેન્ટિવ સ્કીમ (PLI), ઈલેક્ટ્રોનિક ઘટકો અને સેમિકન્ડક્ટર્સના ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાની યોજના અને ઈલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્લસ્ટર યોજનાનો સમાવેશ થાય છે.
મંત્રીએ માહિતી આપી હતી કે IT હાર્ડવેર માટેની PLI યોજના હેઠળ, ત્રણ મંજૂર અરજદારોએ મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં ઉત્પાદન એકમો સ્થાપ્યા છે, અને તે તમામ નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો (MSME) છે. એ પણ જણાવ્યું કે વૈશ્વિક કંપનીઓએ ભારતમાં લેપટોપ અને સર્વર જેવા ઉત્પાદનોનું ઉત્પાદન પણ શરૂ કર્યું છે.
