2025 માં રેકોર્ડબ્રેક પ્રદર્શન પછી, ભારતનું પ્રાથમિક બજાર હવે ઠંડુ થવા લાગ્યું છે. IPO પ્રવૃત્તિ ધીમી પડી રહી છે, પરંતુ આ ફેરફારનું કારણ ચક્રીય કરતાં વધુ માળખાકીય છે. જબરદસ્ત ઉત્સાહ જે 2024 અને 2025માં જોવા મળ્યો હતો – જેમાં IPO ઓવરસબ્સ્ક્રિપ્શન અને જંગી લિસ્ટિંગ ગેઈન્સનો સમાવેશ થાય છે – એ FY26 ની શરૂઆતમાં વધુ પસંદગીયુક્ત વાતાવરણનો માર્ગ આપ્યો છે.
જ્યારે FY24માં 76 મેઇનબોર્ડ IPO દ્વારા આશરે ₹61,900 કરોડ એકત્ર કરવામાં આવ્યા હતા, ત્યારે FY25માં પ્રવૃત્તિમાં તીવ્ર વધારો થયો હતો પરંતુ વર્ષના અંતમાં તે ધીમો પડી ગયો હતો, ડેટા દર્શાવે છે.
FY25એ મજબૂત શરૂઆત કરી છે; પ્રથમ ક્વાર્ટર (Q1)માં 13 IPO દ્વારા આશરે ₹16,600 કરોડ એકત્ર કરવામાં આવ્યા હતા. આ પછી, બીજા ક્વાર્ટર (Q2) માં 26 IPO દ્વારા ₹34,400 કરોડ એકત્ર કરવામાં આવ્યા હતા. આ સમયગાળા દરમિયાન, છૂટક રોકાણકારોની ભાગીદારી તેની ટોચ પર હતી, અને ઘણા IPOમાં, અરજીઓ માંગ કરતાં 35 ગણી વધુ હતી. આ ગતિ ત્રીજા ક્વાર્ટર (Q3) માં પણ ચાલુ રહી; 30 IPO દ્વારા લગભગ ₹95,500 કરોડ એકત્ર કરવામાં આવ્યા હતા જે મોટી ટિકિટ ઓફરિંગને આભારી છે. જો કે, ચોથા ક્વાર્ટર (Q4) સુધીમાં, આ પ્રવૃત્તિ લગભગ 11 IPO પર ઝડપથી ઘટીને ₹16,500 કરોડ એકત્ર કરી હતી. આ બજારના થાકના પ્રારંભિક સંકેતો હતા.
નાણાકીય વર્ષ 26 ની શરૂઆતમાં પણ બજારની પ્રવૃત્તિ સુસ્ત રહી છે. અત્યાર સુધીમાં કુલ ₹22,000 કરોડ ઊભા કરવાનો અંદાજ છે; વધુમાં, IPO માટે અરજીઓનું સ્તર પણ ઘણું નીચું રહ્યું છે અને લિસ્ટિંગ પરનું વળતર પણ નબળું રહ્યું છે.
FII ઉપાડ, DII સપોર્ટ
સૌથી મોટો બદલાવ મૂડીના સ્ત્રોતમાં આવ્યો છે, વ્યવહારના જથ્થામાં નહીં. વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FII) 2026 ની શરૂઆતથી સતત વેચાણ કરી રહ્યા છે. ગયા અઠવાડિયે, તેઓએ માત્ર એક ટ્રેડિંગ સેશનમાં ₹10,700 કરોડથી વધુ પાછા ખેંચ્યા હતા. આ સૂચવે છે કે તેઓ સ્ટોક વેલ્યુએશન, મજબૂત થતો યુએસ ડોલર અને વિકસિત દેશના બજારોમાં પ્રમાણમાં વધુ સારા વળતર વિશે ચિંતિત છે.
