આજના સમયમાં નોકરીયાત લોકોની સામાન્ય સમસ્યા ઓફિસમાંથી રજા લેવી છે. ખાનગી નોકરીઓમાં આ વધુ મુશ્કેલ બની જાય છે. ઘણી વખત જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ સાચી રીતે માંગે ત્યારે રજા આપવામાં આવતી નથી, પરંતુ જો કોઈ સ્વજનનું મૃત્યુ અથવા કોઈ ગંભીર બીમારી જેવું બહાનું બનાવે છે, તો વ્યક્તિને તાત્કાલિક મંજૂરી મળી જાય છે. આવી સ્થિતિમાં સવાલ એ થાય છે કે ખોટું બોલવું યોગ્ય છે કે ખોટું? શું આ પાપ છે? વૃંદાવનના પ્રખ્યાત સંત શ્રી હિત પ્રેમાનંદજી મહારાજે તેમના એક સત્સંગમાં આ પ્રશ્નનો જવાબ આપ્યો છે.
ભક્તનો પ્રશ્ન અને મહારાજનો હસતો જવાબ
પ્રેમાનંદજી મહારાજના સત્સંગમાં એક ભક્તે કહ્યું – ‘મહારાજ જી, હું એક ખાનગી કંપનીમાં નોકરી કરું છું. જો હું પ્રામાણિકપણે અગત્યના કામ માટે રજા માંગું તો મને મળતું નથી, પરંતુ જો હું મારા દાદી, મામા, કાકા કે કોઈ સંબંધીના મૃત્યુનું બહાનું કાઢું તો મને તરત જ રજા મળી જાય છે. ઘણી વખત મેં એક જ સંબંધીને 3-4 વખત મારી નાખ્યો છે. શું ખોટું બોલીને રજા લેવી એ પાપ છે?’
આ સાંભળીને પ્રેમાનંદજી મહારાજ જોરથી હસી પડ્યા. બધા ભક્તો પણ હસવા લાગ્યા. ત્યારે મહારાજે ગંભીરતાથી કહ્યું- ‘આ કળિયુગની અસર છે. જૂઠું લેવું, જૂઠું આપવું, જૂઠ ખાવું, જૂઠું ચાવવા. એટલે કે, આજનો સમય એવો છે કે જ્યાં દરેક જગ્યાએ જૂઠ ઘુસી ગયું છે – શબ્દોમાં, ક્રિયાઓમાં, સંબંધોમાં પણ. મહારાજે હસીને પણ સ્પષ્ટ કહ્યું કે જૂઠું બોલવું એ પાપ છે. સાંસારિક જીવનમાં જૂઠું બોલવાનું ટાળવું જોઈએ, કારણ કે તેનાથી આત્માને ડાઘા પડે છે.
જૂઠું બોલવું કેમ પાપ છે?
મહારાજજી કહે છે કે અસત્યનો કોઈ મોટો કે નાનો વર્ગ નથી. તમે રજા માગો કે અન્ય કોઈ કામ માટે, જૂઠ એ જૂઠ છે. અને મૃત્યુ વિશે જૂઠું બોલવું એ વધુ ભયંકર છે. મૃત્યુના નામે જૂઠું બોલવાથી જેનું નામ લેવામાં આવે છે તે આત્માને પણ દુઃખ થાય છે. ગરુડ પુરાણમાં લખ્યું છે કે જે વ્યક્તિ જૂઠું બોલે છે તે નરકની યાતનાઓ ભોગવે છે. માત્ર નાનો ફાયદો મેળવવા માટે આટલું મોટું પાપ ન કરવું જોઈએ. જૂઠ ટૂંકા ગાળાની સગવડ આપી શકે છે, પરંતુ લાંબા ગાળે તે ઉદાસી અને પસ્તાવો લાવે છે.
જૂઠું બોલવું ક્યારે પાપ ન ગણાય?
પ્રેમાનંદજી મહારાજે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે સંસારિક હેતુઓ માટે ક્યારેય જૂઠું બોલવું જોઈએ નહીં. પરંતુ જૂઠું બોલવું ચોક્કસ સંજોગોમાં માફ કરી શકાય છે. કોઈનો જીવ બચાવવા જૂઠું બોલવું એ પાપ નથી. ભગવાનની ભક્તિ, ઉપાસના, દર્શન કે ભક્તિની પ્રવૃત્તિઓ માટે જૂઠું બોલી શકાય.
મહારાજજી કહે છે કે ‘ભાગવત કાર્યોમાં અસત્ય બોલવામાં કોઈ પાપ નથી, પરંતુ વ્યક્તિએ અંગત કે સાંસારિક લાભ માટે જૂઠથી દૂર રહેવું જોઈએ.’ એટલે કે રજા લીધા પછી સત્સંગ કે ભજન કરવા જાવ તો એ અસત્ય પાપ નથી બનતું પણ ભક્તિનો ભાગ બની જાય છે. પરંતુ માત્ર આરામ કે અંગત કામ ખાતર મૃત્યુનું બહાનું બનાવવું ખોટું છે.
