ઈસ્લામાબાદ શાંતિ મંત્રણાઃ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે બે સપ્તાહના યુદ્ધવિરામની જાહેરાત બાદ શાંતિની આશાને ફટકો પડ્યો છે. પાકિસ્તાનની રાજધાની ઈસ્લામાબાદમાં બંને દેશોના પ્રતિનિધિમંડળો વચ્ચે ચાલી રહેલી મહત્વપૂર્ણ વાતચીત કોઈ પરિણામ પર પહોંચી શકી નથી. મંત્રણાની નિષ્ફળતા બાદ અમેરિકી ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સે સ્પષ્ટ કર્યું કે ઈરાને વોશિંગ્ટનની શરતો સ્વીકારવાનો ઈન્કાર કરી દીધો છે, જેના કારણે હવે અમેરિકન ટીમ પરત ફરી રહી છે.
12 એપ્રિલ, રવિવારના રોજ આયોજિત પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં વાન્સે જણાવ્યું હતું કે વાટાઘાટો દરમિયાન ઘણા મહત્વના મુદ્દાઓ પર સર્વસંમતિ સધાઈ શકી નથી. તેમણે કહ્યું કે અમેરિકા સમજૂતી માટે તૈયાર હતું, પરંતુ ઈરાની તરફથી આવા અવરોધો ઉભા કરવામાં આવ્યા હતા, જેના કારણે આગળ વધવું શક્ય નહોતું.
21 કલાક સુધી મંત્રણા ચાલી, હજુ પણ કોઈ ઉકેલ આવ્યો નથી
વેન્સના જણાવ્યા અનુસાર, લગભગ 21 કલાક સુધી બંને પક્ષો વચ્ચે ઉગ્ર ચર્ચા થઈ અને ઘણા મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર વાતચીત આગળ વધી, પરંતુ અંતિમ સહમતિ થઈ શકી નહીં. તેમણે કહ્યું કે આ સ્થિતિ માત્ર અમેરિકા માટે જ નહીં પરંતુ ઈરાન માટે પણ નુકસાનકારક છે.
તેમના શબ્દોમાં, “અમે કોઈ સમજૂતી પર પહોંચી શક્યા નથી અને હવે કોઈ પણ ડીલ વિના પરત ફરવું પડશે. અમે અમારા શ્રેષ્ઠ પ્રયાસો કર્યા, પરંતુ ઈરાને અમારી શરતો સ્વીકારી નહીં.”
જો કે, તેમણે પાકિસ્તાનની ભૂમિકાની પ્રશંસા કરી અને કહ્યું કે યજમાન દેશે નિષ્ઠાપૂર્વક બંને પક્ષો વચ્ચેનું અંતર ઘટાડવા અને ઉકેલ શોધવાનો પ્રયાસ કર્યો.
ન્યુક્લિયર પ્રોગ્રામ સૌથી મોટો વિવાદ બન્યો
આ સમગ્ર વાતચીતમાં સૌથી મોટો મુદ્દો ઈરાનનો પરમાણુ કાર્યક્રમ હતો. વાન્સે સ્પષ્ટ કર્યું કે અમેરિકાની પ્રાથમિકતા એ છે કે ઈરાન ભવિષ્યમાં પરમાણુ હથિયારો વિકસાવે નહીં.
તેમણે કહ્યું કે અમેરિકા ઈરાન પાસેથી માત્ર વર્તમાન સમય માટે જ નહીં પરંતુ લાંબા ગાળા માટે પણ નક્કર ખાતરી ઈચ્છે છે કે તે ન તો પરમાણુ હથિયાર બનાવશે અને ન તો એવી ક્ષમતા વિકસાવશે જેનાથી તે ઝડપથી હથિયાર બનાવી શકે.
વેન્સના જણાવ્યા અનુસાર, ઈરાનના કેટલાક સંવર્ધન કેન્દ્રો પહેલાથી જ નષ્ટ થઈ ચૂક્યા છે, પરંતુ તેમ છતાં, અમેરિકા આ વાતની ખાતરી મેળવી શક્યું નથી કે ઈરાન ભવિષ્યમાં તેના પરમાણુ કાર્યક્રમને સંપૂર્ણપણે મર્યાદિત કરી દેશે.
‘ફાઇનલ પ્રપોઝલ’ પણ કામ ન કરી શકી
અમેરિકી ઉપરાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે અમેરિકાએ વાટાઘાટો દરમિયાન ઈરાન સમક્ષ પોતાનો “અંતિમ અને શ્રેષ્ઠ પ્રસ્તાવ” રજૂ કર્યો હતો અને તેમાં સુગમતા પણ દર્શાવી હતી. આમ છતાં ઈરાની પ્રતિનિધિમંડળે આ શરતો સ્વીકારવાનો ઈન્કાર કર્યો હતો.
તેમણે કહ્યું કે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ તરફથી સદ્ભાવનાથી મંત્રણામાં ભાગ લેવા અને સમજૂતી માટે શક્ય તમામ પ્રયાસો કરવા સ્પષ્ટ નિર્દેશો છે. અમેરિકાએ પણ આ પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ ધાર્યા પરિણામો મળ્યા નહીં.
