પાડોશી દેશ પાકિસ્તાનનો સહયોગી દેશ તુર્કી ઝડપથી ગંભીર વસ્તી વિષયક કટોકટી તરફ આગળ વધી રહ્યો છે. વિશ્વમાં કદાચ આ એકમાત્ર મુસ્લિમ દેશ છે, જ્યાં વસ્તી ઝડપથી ઘટી રહી છે અને તેનાથી ત્યાંના શાસકો પરેશાન છે. ટર્કિશ સ્ટેટિસ્ટિકલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના જણાવ્યા અનુસાર, 2024માં તુર્કીનો કુલ પ્રજનન દર ઘટીને 1.48 પ્રતિ મહિલા થવાનો છે. આ વસ્તી રિપ્લેસમેન્ટ લેવલ (2.1) કરતા ઘણો ઓછો છે. સંસ્થા અનુસાર, 25 વર્ષ પહેલા એટલે કે 2001માં આ દર 2.38 હતો, જે છેલ્લા 11 વર્ષથી સતત ઘટી રહ્યો હતો અને હવે ઘટીને 1.48 થઈ ગયો છે.
દેશમાં જન્મદરમાં ઐતિહાસિક ઘટાડાથી સરકારની ચિંતા વધી ગઈ છે. તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ રેસેપ તૈયપ એર્દોગને તેને દેશના અસ્તિત્વ માટે ગંભીર ખતરો અને વિનાશ ગણાવ્યો છે. વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ સેવદેત યિલમાઝે ચેતવણી આપી છે કે તુર્કીનું કહેવાતું “વસ્તી વિષયક ડિવિડન્ડ” 2035 પહેલા સમાપ્ત થઈ શકે છે. બુધવારે વસ્તી નીતિ બોર્ડની બેઠક પહેલા બોલતા, યિલમાઝે કહ્યું કે દેશ હવે “વસ્તી વિષયક વળાંક” પર ઉભો છે અને સરકાર આ મુદ્દાને અસ્તિત્વનો પ્રશ્ન માને છે. આ એ જ પરિભાષા છે જેનો ઉપયોગ રાષ્ટ્રપતિ રેસેપ તૈયપ એર્દોગન લાંબા સમયથી કરી રહ્યા છે.
રેકોર્ડ નીચા પર જન્મ દર
2017માં તુર્કીનો કુલ પ્રજનન દર 2.08 હતો, જે 2024માં ઘટીને 1.48 થઈ ગયો છે. આ દર માત્ર વસ્તીને સ્થિર રાખવા માટે જરૂરી 2.1 કરતાં ઘણો ઓછો નથી, પરંતુ વૈશ્વિક સરેરાશ 2.25થી પણ નીચે છે. યિલમાઝના જણાવ્યા અનુસાર, “છેલ્લા 10 વર્ષમાં જન્મદરમાં સૌથી વધુ ઘટાડો ધરાવતા દેશોમાં તુર્કી વિશ્વમાં પાંચમા ક્રમે છે.” વસ્તી વિષયક તક અવધિ એ સમય છે જ્યારે કાર્યકારી વસ્તી આશ્રિત વસ્તી (બાળકો અને વૃદ્ધો) કરતાં વધી જાય છે. આ આર્થિક વિકાસને વેગ આપે છે. પરંતુ યિલમાઝે ચેતવણી આપી હતી કે, “જો વર્તમાન વલણો ચાલુ રહેશે, તો આ તક 2035 પહેલા સારી રીતે સમાપ્ત થઈ શકે છે.”
વૃદ્ધોની સંખ્યા ઝડપથી વધી રહી છે
જો કે તુર્કીની વસ્તી હવે 86 મિલિયનને વટાવી ગઈ છે, જે યુરોપમાં સૌથી મોટી છે, દેશ ઝડપથી વૃદ્ધ થઈ રહ્યો છે. 2024માં 65 વર્ષથી વધુ વયની વસ્તી 10.6% હતી. જો કે, કેટલાક પ્રાંતોમાં આ આંકડો 20% થી વધુ છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રના ધોરણો અનુસાર, તુર્કી હવે “ઉચ્ચ વયની વસ્તી” ધરાવતા દેશોની શ્રેણીમાં આવી ગયું છે.
