મોજતબા ખમેનીઃ અમેરિકા અને ઈઝરાયલ સામેના ભીષણ યુદ્ધ વચ્ચે ઈરાને પોતાના સર્વોચ્ચ નેતાની પસંદગી કરી છે. આયાતુલ્લા અલી ખમેનીના મૃત્યુ બાદ હવે તેમના પુત્ર મોજતબા ખમેની આ જવાબદારી સંભાળશે. સોમવારે ઈરાન દ્વારા આ જાહેરાત થતાં જ સમગ્ર વિશ્વમાં ખળભળાટ મચી ગયો હતો. હવે આ યુદ્ધ અંગે મોજતબાનું વલણ શું હશે અને અમેરિકા અને ઈઝરાયલની સાથે દેશના લોકોમાં ઉભી થયેલી અસંતોષની લાગણીને તેઓ કેવો પ્રતિભાવ આપશે તેની ચર્ચાઓ જોરશોરથી ચાલી રહી છે.
અગાઉ, રમઝાન મહિનામાં ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીના મૃત્યુ પછી, દેશની સત્તાની લગામને લઈને ચર્ચાઓ તેજ થઈ ગઈ હતી. ખામેનેઈના અનુગામી માટેનું સૌથી પ્રખ્યાત નામ તેમના પુત્ર મોજતબા ખામેનેઈનું હતું, જે લાંબા સમયથી ઈરાનની શાસક વ્યવસ્થામાં પ્રભાવશાળી વ્યક્તિ તરીકે ગણવામાં આવે છે.
કોણ છે મોજતબા ખમેની?
મોજતબા ખામેનેઇને પ્રમાણમાં મધ્યમ-સ્તરના મૌલવી માનવામાં આવે છે અને તેમને ફક્ત 2022 માં આયતુલ્લાહનું બિરુદ આપવામાં આવ્યું હતું, જે સર્વોચ્ચ નેતા બનવા માટે જરૂરી માનવામાં આવે છે. એટલા માટે ઘણા વિશ્લેષકો તેને અલી ખામેનીના અનુગામી તરીકે તૈયાર થવાનો સંકેત માને છે. મોજતબાએ તેમની મોટાભાગની રાજકીય કારકિર્દી માટે કોઈ ઔપચારિક સરકારી પદ સંભાળ્યું ન હતું, પરંતુ તેમણે સર્વોચ્ચ નેતાના કાર્યાલયમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકાઓ ભજવવાનું ચાલુ રાખ્યું હતું. સત્તાના કોરિડોરમાં તેઓને ઘણી વખત પ્રભાવશાળી ‘પાવર બ્રોકર્સ’ અને ‘ગેટ કીપર્સ’ તરીકે જોવામાં આવ્યા છે.
એવું કહેવાય છે કે 17 વર્ષની ઉંમરે તેણે થોડા સમય માટે ઈરાન-ઈરાક યુદ્ધમાં ભાગ લીધો હતો. જો કે, 1990 ના દાયકાના અંતમાં તેમણે વ્યાપક જાહેર માન્યતા મેળવી, જ્યારે તેમના પિતા અલી ખામેની સર્વોચ્ચ નેતા તરીકેનું સ્થાન મજબૂત કરવામાં આવ્યું. 2019 માં, તત્કાલિન યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વહીવટીતંત્રે મોજતબા ખામેની પર પ્રતિબંધો લાદ્યા હતા અને આરોપ મૂક્યો હતો કે તેઓ કોઈપણ ઔપચારિક સરકારી પદ રાખ્યા વિના પણ સર્વોચ્ચ નેતા વતી પ્રભાવશાળી ભૂમિકા ભજવી રહ્યા હતા.
