જેફરી એપસ્ટેઈનની ફાઈલોના ઘટસ્ફોટથી બ્રિટિશ રાજકારણમાં તોફાન મચી ગયું છે. નવા દસ્તાવેજો બહાર આવતાં વડા પ્રધાન કીર સ્ટારર પર દબાણ વધી રહ્યું છે, અને તેમના ચીફ ઑફ સ્ટાફ મોર્ગન મેકસ્વીનીએ રવિવારે રાજીનામું આપ્યું. આ રાજીનામું પીટર મેન્ડેલસનની નિમણૂકના વિવાદ સાથે સંબંધિત છે, જેમના યુ.એસ.માં બ્રિટનના રાજદૂત તરીકે જેફરી એપસ્ટેઇન સાથેના ભૂતકાળના સંબંધોનું નામ ફાઇલોમાં છે.
આ સંકટ વચ્ચે લેબર પાર્ટીમાં નેતૃત્વ પરિવર્તનની અટકળોએ જોર પકડ્યું છે. ઘણા અહેવાલો અને ચર્ચાઓમાં ગૃહમંત્રી શબાના મહેમૂદનું નામ મુખ્ય રીતે ઉભરી રહ્યું છે. જો કીર સ્ટારર રાજીનામું આપે અથવા પાર્ટી તેમને હટાવે તો શબાના મહેમૂદ બ્રિટનના પ્રથમ મુસ્લિમ વડાપ્રધાન બની શકે છે.
કોણ છે શબાના મેહમૂદ?
45 વર્ષીય શબાના મહમૂદ વ્યવસાયે વકીલ છે અને લેબર પાર્ટીના મજબૂત નેતાઓમાંથી એક છે. તેણીને કીર સ્ટારમરની નજીક ગણવામાં આવે છે અને પાર્ટીમાં પ્રભાવશાળી વક્તા તરીકે ઓળખાય છે. વૈચારિક રીતે તે લેબરના જમણેરી જૂથ સાથે સંકળાયેલા માનવામાં આવે છે. તેઓ બર્મિંગહામની લેડીવુડ સીટ માટે લેબર સાંસદ છે. તેનો જન્મ 1980 માં બર્મિંગહામમાં થયો હતો, જ્યાં તેણે તેનું બાળપણ તેના જોડિયા ભાઈ સાથે વિતાવ્યું હતું. તેનો પરિવાર પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર (PoK)ના મીરપુરનો છે. તેણીએ 2002 માં લિંકન કોલેજ, ઓક્સફોર્ડ યુનિવર્સિટીમાંથી કાયદાની ડિગ્રી મેળવી અને 2003 માં ઇન્સ ઓફ કોર્ટ સ્કૂલ ઓફ લોમાંથી બાર વોકેશનલ કોર્સ પૂર્ણ કર્યા પછી બેરિસ્ટર બની.
- શબાના મહમૂદ લેબર પાર્ટીના વરિષ્ઠ નેતા છે અને 5 સપ્ટેમ્બર 2025 થી ગૃહ વિભાગમાં રાજ્ય સચિવ તરીકે સેવા આપી રહી છે. આ પહેલા, તેમણે યુનાઇટેડ કિંગડમના લોર્ડ ચાન્સેલર અને ન્યાય માટે રાજ્ય સચિવ તરીકે સેવા આપી છે.
- પાકિસ્તાની મૂળના બ્રિટિશ રાજકારણી શબાના મહમૂદનો જન્મ 1980માં બર્મિંગહામમાં થયો હતો. તેમના માતા-પિતા પાકિસ્તાની-કાશ્મીરી પૃષ્ઠભૂમિના છે અને તેઓ PoKના છે. મહેમૂદ વ્યવસાયે બેરિસ્ટર છે અને વળતર કાયદાના નિષ્ણાત માનવામાં આવે છે.
- તેમણે ઓક્સફર્ડ યુનિવર્સિટીની લિંકન કોલેજમાં કાયદાનો અભ્યાસ કર્યો. આ એ જ કોલેજ છે જ્યાં પૂર્વ બ્રિટિશ વડાપ્રધાન ઋષિ સુનકે અર્થશાસ્ત્ર, ફિલસૂફી અને રાજકારણનું શિક્ષણ મેળવ્યું હતું.
- શબાના મહેમૂદ 2010ની સામાન્ય ચૂંટણીમાં બર્મિંગહામ લેડીવુડ મતવિસ્તારમાંથી સાંસદ તરીકે ચૂંટાયા હતા. આ જીત સાથે તે બ્રિટનની પ્રથમ મુસ્લિમ મહિલા સાંસદ બની છે. તેમણે લગભગ 55.7 ટકા મતોથી આ બેઠક જીતી હતી.
- એક દાયકા પછી, વર્ષ 2023 માં, અંગ્રેજી અખબાર ધ સ્ટેટ્સમેનએ તેમને બ્રિટનની 20 સૌથી પ્રભાવશાળી ડાબેરી વ્યક્તિઓમાં સામેલ કર્યા. તે જ વર્ષે લેબર પાર્ટીના નેતા કીર સ્ટારમેરે તેમને ન્યાય માટે શેડો સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ તરીકે નિયુક્ત કર્યા. તેમણે સ્ટારમરના નેતૃત્વમાં પાર્ટીના રાષ્ટ્રીય ચૂંટણી અભિયાનોના સંકલનમાં પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. આ સમય દરમિયાન, તેણે 2021 માં આઇરિશમાં જન્મેલા રાજકીય વ્યૂહરચનાકાર મોર્ગન મેકસ્વીની સાથે નજીકથી કામ કર્યું.
- વર્ષ 2024 માં, મહમૂદે તેની રાજકીય કારકિર્દીમાં વધુ એક સીમાચિહ્ન હાંસલ કર્યું, જ્યારે તે યુનાઇટેડ કિંગડમના ઇતિહાસમાં પ્રથમ મુસ્લિમ અને ત્રીજી મહિલા લોર્ડ ચાન્સેલર બની. તે જ વર્ષે, કીર સ્ટારમેરે તેમને વિદેશ સચિવ અને લોર્ડ ચાન્સેલર તરીકે નિયુક્ત કર્યા.
- મહેમૂદ બ્રિટનમાં ગેરકાયદેસર સ્થળાંતરનો અવાજ ઉઠાવતો ટીકાકાર રહ્યો છે. 2025માં તેમણે સંસદમાં શરણાર્થી નીતિમાં ફેરફારનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો, જેનો હેતુ ગેરકાયદેસર સ્થળાંતરને રોકવાનો હતો. આ પ્રસ્તાવને જમણેરી કાર્યકર્તા ટોમી રોબિન્સનનું સમર્થન પણ મળ્યું. તેમના સૂચવેલા સુધારાઓમાં અંગોલા, નામિબિયા અને ડેમોક્રેટિક રિપબ્લિક ઓફ ધ કોંગો (DRC) ના નાગરિકો માટે વિઝા સસ્પેન્શન જેવા પગલાંનો સમાવેશ થાય છે.
- બીબીસી સાથેની મુલાકાતમાં, તેમણે ગેરકાયદેસર સ્થળાંતર પર કડક વલણ અપનાવતા કહ્યું કે આ સમસ્યા ‘દેશને નુકસાન પહોંચાડી રહી છે’. “મારા માતા-પિતા 1960 ના દાયકાના અંતમાં અને 1970 ના દાયકાની શરૂઆતમાં કાયદેસર રીતે આ દેશમાં આવ્યા હતા,” તેમણે કહ્યું. આ મારા માટે નૈતિક જવાબદારી છે. તેમણે બ્રિટનની ગેરકાયદેસર સ્થળાંતર પ્રણાલીને ‘સંપૂર્ણપણે તૂટેલી સિસ્ટમ’ ગણાવી હતી અને સ્પષ્ટતા કરી હતી કે તેમના નિવેદનો ન તો જમણેરી વિચારધારાથી પ્રેરિત છે કે ન તો કોઈપણ પ્રકારની નકલી માહિતી પર આધારિત છે.
- મહમૂદે 2013માં સમલૈંગિક લગ્નને ટેકો આપ્યો હતો. જો કે, 2019માં તેણે પોતાના પક્ષના કેટલાક સમર્થકોની ટીકાનો સામનો કરવો પડ્યો હતો જ્યારે તેણે સંસદમાં દલીલ કરી હતી કે શાળાઓમાં LGBTQ વિષયો સાથે સંકળાયેલા RSE અભ્યાસક્રમો શીખવતી વખતે વિદ્યાર્થીઓની ધાર્મિક પૃષ્ઠભૂમિ અને વય-યોગ્યતાને ધ્યાનમાં લેવી જોઈએ. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે આવા મામલામાં માતા-પિતાની સંમતિને મહત્વ આપવું જોઈએ.
- વર્ષ 2024 માં, શબાના મહેમૂદને પ્રિવી કાઉન્સિલના સભ્ય તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. આ કાઉન્સિલ યુનાઈટેડ કિંગડમના સાર્વભૌમને સલાહ આપતી એક મહત્વપૂર્ણ સંસ્થા છે, જેના સભ્યો શપથ લઈને આ જવાબદારી પૂરી કરે છે.
રાજીનામું આપ્યા પછી મોર્ગન મેકસ્વીનીએ શું કહ્યું?
ચીફ ઓફ સ્ટાફ મોર્ગન મેકસ્વીનીએ કહ્યું કે તેણે જ પીટર મેન્ડેલસન (72)ને 2024માં એમ્બેસેડર બનાવવાની સલાહ આપી હતી અને તે તેની સંપૂર્ણ જવાબદારી લે છે. નિવેદનમાં કહ્યું કે આ નિર્ણય ખોટો છે. જેના કારણે જનતાનો પક્ષ, દેશ અને રાજકારણ પરથી વિશ્વાસ તૂટી ગયો છે. મેં વડા પ્રધાનને આ સલાહ આપી હતી અને હું તેની જવાબદારી લઉં છું. અગાઉ, પીએમ સ્ટારમેરે માફી માંગી હતી અને કહ્યું હતું કે મેન્ડેલસન એપસ્ટેઇનના સંબંધો વિશે જાણતા ન હતા. આ બધા વચ્ચે ઘણા સાંસદો તેમના રાજીનામાની માંગ કરી રહ્યા છે. બીજી તરફ, વિરોધ પક્ષના કન્ઝર્વેટિવ નેતા કેમી બેડેનોચે કહ્યું કે સ્ટારમેરે તેમના નિર્ણયોની જવાબદારી લેવી પડશે.
