તેલ ઉત્પાદક દેશો: તેલ માત્ર દેશની અર્થવ્યવસ્થા માટે જ નહીં પરંતુ તેની સૈન્ય તાકાત અને યુદ્ધ ક્ષમતા માટે પણ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ બની ગયું છે. આજના સમયમાં એ સાબિત થઈ ગયું છે કે તેલ વિના કોઈ પણ દેશ તેના આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક લક્ષ્યોને પ્રાપ્ત કરી શકતો નથી. આનું નવીનતમ ઉદાહરણ આપણે મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધમાંથી લઈ શકીએ છીએ, જ્યાં ઈરાનમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષે સમગ્ર વિશ્વને તેલના ગંભીર સંકટમાં મૂક્યું છે. તેલના જહાજો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં અટવાયેલા છે, જ્યાંથી વિશ્વના 20 ટકા તેલનું પરિવહન થાય છે. કટોકટીએ સમગ્ર વિશ્વના ઊર્જા પુરવઠાને અસર કરી છે અને તે દર્શાવે છે કે તેલ ઉત્પાદનમાં ટોચના દેશોનું યોગદાન કેટલું મહત્વપૂર્ણ છે.
વિશ્વના મુખ્ય તેલ ઉત્પાદક દેશો
ગ્લોબલ ફાયરપાવર દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા રિપોર્ટમાં વિશ્વના સૌથી મોટા તેલ ઉત્પાદક દેશોની રેન્કિંગ જાહેર કરવામાં આવી છે, જે સ્પષ્ટ કરે છે કે કયા દેશમાં તેલનો સૌથી મોટો ખજાનો છે. આ યાદીમાં અમેરિકાએ ટોપ પર પોતાનું સ્થાન બનાવી લીધું છે. અમેરિકા દરરોજ 20,953,000 બેરલ તેલ ઉત્પાદન સાથે પ્રથમ ક્રમે છે. આ આંકડો વિશ્વના ઊર્જા પુરવઠામાં અમેરિકાની ભૂમિકા કેટલી મહત્વપૂર્ણ છે તેનું પ્રતીક છે.
બીજા અને ત્રીજા સ્થાને કોણ?
અમેરિકા પછી સાઉદી અરેબિયા બીજા ક્રમે છે, જ્યાં દરરોજ 11,174,000 બેરલ તેલ કાઢવામાં આવે છે. સાઉદી અરેબિયાનું તેલ ઉત્પાદન માત્ર પ્રાદેશિક જ નહીં પરંતુ વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠામાં પણ નોંધપાત્ર યોગદાન આપે છે. રશિયા ત્રીજા સ્થાને છે, જેની ઉત્પાદન ક્ષમતા 10,879,000 બેરલ પ્રતિ દિવસ છે. રશિયાના વિશાળ તેલ સંસાધનો તેને વિશ્વના સૌથી મોટા તેલ ઉત્પાદક દેશોમાં સ્થાન આપે છે.
અન્ય મુખ્ય દેશોનું યોગદાન
આ પછી, કેનેડા (5,688,000 બેરલ પ્રતિ દિવસ) ચોથા સ્થાને છે અને ચીન (4,984,000 બેરલ પ્રતિ દિવસ) પાંચમા સ્થાને છે. વૈશ્વિક તેલ પુરવઠામાં પણ આ દેશોનું યોગદાન મહત્વનું છે. છઠ્ઠા સ્થાને ઈરાક (4,448,000 બેરલ પ્રતિ દિવસ) છે, જેનું ઉત્પાદન પણ વિશ્વની ઊર્જા જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવામાં મદદરૂપ છે.
7માથી 10મા સુધીના દેશો
બ્રાઝિલ આ યાદીમાં સાતમા સ્થાને છે, જ્યાં દરરોજ 4,221,000 બેરલ તેલ કાઢવામાં આવે છે. આ પછી, સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) પ્રતિદિન 4,146,000 બેરલ ઉત્પાદન સાથે આઠમા સ્થાને છે. ઈરાન નવમા સ્થાને છે, જ્યાં દરરોજ 4,112,000 બેરલ તેલનું ઉત્પાદન થાય છે. દસમા સ્થાને કુવૈત છે, જેનું ઉત્પાદન દરરોજ 2,910,000 બેરલ છે.
ભારતનું સ્થાન
હવે વાત કરીએ ભારતની, જે આ યાદીમાં 21મા સ્થાને છે. ભારત દરરોજ 82,200 બેરલ તેલનું ઉત્પાદન કરે છે. ભારતનું ઉત્પાદન પ્રમાણમાં ઓછું હોવા છતાં પણ દેશ વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠામાં તેની ભૂમિકા ભજવી રહ્યો છે.
તેલ ઉત્પાદનનું લશ્કરી અને આર્થિક મહત્વ
તેલનું ઉત્પાદન માત્ર આર્થિક દૃષ્ટિકોણથી જ નહીં પરંતુ લશ્કરી અને વ્યૂહાત્મક દૃષ્ટિકોણથી પણ મહત્વનું છે. તે કોઈપણ દેશની યુદ્ધ ક્ષમતા અને વૈશ્વિક પ્રભાવ નક્કી કરે છે. આજના સમયમાં, જ્યાં ઉદ્યોગ, પરિવહન અને યુદ્ધ બધું તેલ પર નિર્ભર છે, આ દેશોનું તેલ ઉત્પાદન તેમના વૈશ્વિક પ્રભાવને મજબૂત બનાવે છે. આ રેન્કિંગ સાબિત કરે છે કે માત્ર અમેરિકા જ નહીં, પરંતુ સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ અને ઈરાન જેવા મધ્ય પૂર્વના દેશો પણ વિશ્વના ઊર્જા પુરવઠામાં મોટી ભૂમિકા ભજવે છે.
આ પણ વાંચો: ટ્રમ્પને પડકારનાર IRGC બ્રિગેડિયરની અમેરિકા દ્વારા હત્યા કરવામાં આવી હતી; ઈરાનને મોટો ફટકો પડ્યો
