નવી દિલ્હી: દાંત અને પેઢાનું સ્વાસ્થ્ય માત્ર સ્મિત પૂરતું જ સીમિત નથી હોતું પરંતુ તેની સીધી અસર આપણા મગજ અને માનસિક સ્થિતિ પર પણ પડે છે. તાજેતરના ઘણા અભ્યાસોથી જાણવા મળ્યું છે કે જો આપણે આપણા દાંત અને પેઢાંની યોગ્ય કાળજી ન રાખીએ તો તેની અસર માત્ર મોં સુધી સીમિત નથી રહેતી પરંતુ સમગ્ર શરીર અને ખાસ કરીને મગજને પણ અસર કરી શકે છે.
દાંતમાં કીડો ચડી જાય, પેઢાંમાં સોજો આવે કે ઈન્ફેક્શન થાય, સતત દુખાવો રહે. આ દર્દ તમારી ઊંઘ બગાડી શકે છે, ખાવા-પીવામાં મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે અને ધીમે-ધીમે તમને ચીડિયા બનાવી શકે છે. ઊંઘની અછત અને પીડાને કારણે તણાવ અને ચિંતામાં વધારો થવો સામાન્ય છે.
જો તમારા દાંત પીળા હોય, તૂટેલા હોય અથવા શ્વાસમાં દુર્ગંધ આવી રહી હોય તો તમે લોકો સામે ખુલીને વાત કરતા શરમાવા લાગો છો. ઘણા લોકો તો હસવાનું પણ બંધ કરી દે છે. આની સીધી અસર આત્મવિશ્વાસ પર પડે છે અને ધીમે ધીમે તે તમારા માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર પણ અસર કરે છે.
બીજું મહત્વનું પાસું બેક્ટેરિયા છે. જ્યારે આપણે યોગ્ય રીતે મોં સાફ નથી કરતા ત્યારે હાનિકારક બેક્ટેરિયા વધવા લાગે છે. આ બેક્ટેરિયા મગજ સહિત લોહી દ્વારા શરીરના અન્ય ભાગો સુધી પહોંચી શકે છે. કેટલાક સંશોધનમાં એવું પણ જાણવા મળ્યું છે કે ખરાબ મૌખિક સ્વાસ્થ્ય યાદશક્તિમાં ઘટાડો અને અન્ય જ્ઞાનાત્મક સમસ્યાઓ સાથે સંબંધિત હોઈ શકે છે.
સામાજિક જીવન પર પણ તેની અસર સ્પષ્ટ દેખાય છે. શ્વાસની દુર્ગંધ અથવા દાંતની ખરાબ સ્થિતિને કારણે લોકો બીજાથી દૂર રહેવા લાગે છે. તેઓ પાર્ટીઓ, મીટિંગ્સ અથવા મિત્રો સાથે સમય પસાર કરવાનું ટાળે છે. તેનાથી એકલતા વધી શકે છે, જે માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે સારી નથી.
સારી વાત એ છે કે આ સમસ્યાઓથી બચવું બહુ મુશ્કેલ નથી. દરરોજ બે વાર બ્રશ કરવું, ખાસ કરીને રાત્રે સૂતા પહેલા, ફ્લોરાઈડ ટૂથપેસ્ટનો ઉપયોગ, ઓછી મીઠાઈઓ લેવી અને સમયાંતરે ડેન્ટિસ્ટની મુલાકાત લેવી, આ નાના પગલાં તમને મોટી સમસ્યાઓથી બચાવી શકે છે. આ આદતો બાળકો માટે પણ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. જો તેઓને બાળપણથી જ દાંતની યોગ્ય સંભાળ શીખવવામાં આવે તો ભવિષ્યમાં તેમના દાંત સ્વસ્થ અને મજબૂત બંને રહેશે.
