મુસ્લિમ ગરીબી વિ હિન્દુ ગરીબી: વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના શાસનકાળમાં અત્યંત ગરીબીનો મોટા પાયે અંત આવ્યો છે. સૌથી મોટી વાત એ છે કે ભારે ગરીબી નાબૂદીનો દર હિંદુઓ કરતાં મુસ્લિમોમાં વધારે છે. એટલે કે હવે મુસ્લિમો કરતાં હિંદુઓની સંખ્યા વધુ છે. નીતિ આયોગના પૂર્વ અધ્યક્ષ અને સોળમા નાણાં પંચના અધ્યક્ષ અરવિંદ પનાગરિયાએ તેમના એક સંશોધન પત્રમાં આ દાવો કર્યો છે. રિપોર્ટ અનુસાર, ભારતે 2011-12 અને 2023-24 વચ્ચે અત્યંત ગરીબીને લગભગ દૂર કરી દીધી છે. રિપોર્ટમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે મુસ્લિમોમાં (તેમની વસ્તીમાં) ગરીબીનો દર ઘટીને 1.5% પર આવી ગયો છે, જ્યારે હિંદુઓમાં તે 2.3% છે જે સરખામણીમાં થોડો વધારે છે.
કોલંબિયા યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસર અને સોળમા ફાઇનાન્સ કમિશનના ચેરમેન અરવિંદ પનાગરિયા અને નવી દિલ્હી સ્થિત રિસર્ચ અને કન્સલ્ટિંગ ફર્મ ઇન્ટેલિંક એડવાઇઝર્સના સ્થાપક વિશાલ મોરે દ્વારા લખાયેલા નવા પેપરમાં આ દાવો કરવામાં આવ્યો છે. આ પેપર ઈકોનોમિક એન્ડ પોલિટિકલ વીકલીમાં પ્રકાશિત થયું છે. પેપર મુજબ, વર્ષ 2022-23માં બંને સમુદાયો વચ્ચે ગરીબીનું અંતર લગભગ સમાન હતું. તે સમયગાળા દરમિયાન, મુસ્લિમોમાં ગરીબી દર તેમની વસ્તીના 4% હતો, જ્યારે હિન્દુઓમાં તે 4.8% હતો, જે 0.8 ટકા વધુ છે.
લોકપ્રિય માન્યતાની વિરુદ્ધ આંકડા
પેપરમાં એવો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે આ આંકડા લોકપ્રિય માન્યતાનો વિરોધાભાસ કરે છે કે મુસ્લિમોમાં હિંદુઓ કરતાં વધુ ગરીબી છે અને ઓછામાં ઓછી આત્યંતિક ગરીબીના સંદર્ભમાં સુધારાની જરૂર છે. તમને જણાવી દઈએ કે વર્લ્ડ બેંક પરચેઝિંગ પાવર પેરિટી (PPP)ના સંદર્ભમાં વ્યક્તિ દીઠ 3 ડૉલરથી ઓછીની ખરીદશક્તિને અત્યંત ગરીબી તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે. લેખકોના મતે, આ તેંડુલકર સમિતિ ગરીબી રેખાની નજીક છે, જે છેલ્લી સત્તાવાર રીતે અપનાવવામાં આવેલી ગરીબી રેખા હતી.
દેશમાંથી અત્યંત ગરીબી લગભગ દૂર થઈ ગઈ છે
આ પેપર સામાજિક, ધાર્મિક અને આર્થિક જૂથો અને ગ્રામીણ અને શહેરી વિસ્તારોમાં રાજ્ય અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો તેમજ રાષ્ટ્રીય સ્તરે ગરીબી સ્તરનો અંદાજ કાઢે છે, ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ અહેવાલ આપે છે. “અનુમાન સૂચવે છે કે 2011-12 થી 2023-24 સુધીના 12 વર્ષોમાં ગરીબીમાં ઘટાડો નોંધપાત્ર અને વ્યાપક રહ્યો છે, એ હદે કે દેશે અત્યંત ગરીબીને લગભગ દૂર કરી દીધી છે,” લેખકોએ લખ્યું.
લેખકોના મતે, તેંડુલકર પદ્ધતિ પર આધારિત રાષ્ટ્રીય (ગ્રામીણ+શહેરી) ગરીબી રેખા 2011-12માં માથાદીઠ રૂ. 932, 2022-23માં રૂ. 1,714 અને 2023-24માં રૂ. 1,804 નક્કી કરવામાં આવી હતી. આ પેપરમાં, રાજ્ય અને વિસ્તાર (ગ્રામીણ અથવા શહેરી) માટે ગરીબી રેખાના આધારે દરેક પરિવારને ગરીબ અથવા બિન-ગરીબ ગણવામાં આવે છે. જેઓને ગરીબ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા છે તેઓને પછી જૂથ અનુસાર જૂથબદ્ધ કરવામાં આવે છે.
2011-2024 વચ્ચે એકંદર ગરીબીમાં ઝડપી અને સતત ઘટાડો
પેપર અનુસાર, 2011-2024ના સમયગાળામાં એકંદરે ગરીબીમાં તીવ્ર અને સતત ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. પેપર દાવો કરે છે કે રાષ્ટ્રીય ગરીબી દર 2011-12માં 21.9% (વસ્તીનો) થી ઘટીને 2023-24માં 2.3% થવાની ધારણા છે. એટલે કે 12 વર્ષમાં ગરીબી દરમાં 19.7 ટકાનો ઘટાડો થયો છે, જે દર વર્ષે 1.64 ટકાનો ઘટાડો છે.
