રશિયા ભારતને તેલ પુરવઠો: તાજેતરમાં એવા અહેવાલો આવ્યા છે કે ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ સ્થાપિત કર્યું છે. આ સ્ટ્રેટ વિશ્વના તેલ અને ગેસ શિપમેન્ટ માટે એક મહત્વપૂર્ણ માર્ગ છે, જે વિશ્વના તેલ પુરવઠાને અસર કરી શકે છે. ઈરાનના આ પગલાને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલની કિંમતોમાં વધારો જોવા મળી શકે છે, જેની અસર ભારત અને ચીન જેવા મોટા આયાત કરનારા દેશોની અર્થવ્યવસ્થા પર પણ પડી શકે છે.
આ સંકટની સ્થિતિમાં રશિયાએ ભારત અને ચીનને મદદની ઓફર કરી છે. ઇન્ટરફેક્સ ન્યૂઝ એજન્સીના રિપોર્ટ અનુસાર, રશિયાના નાયબ વડાપ્રધાન એલેક્ઝાન્ડર નોવાકે બુધવારે કહ્યું કે રશિયા આ દેશોને તેલની સપ્લાય વધારવા માટે તૈયાર છે. તેઓ માને છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં વધતા તણાવ વચ્ચે આ સંભવિત બફર પ્રદાન કરી શકે છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ બજારને સ્થિર રાખવામાં મદદ કરશે.
ભારતમાં રશિયન તેલની સ્થિતિ
ફેબ્રુઆરી 2026માં રશિયા ભારતનું સૌથી મોટું ક્રૂડ ઓઈલ સપ્લાયર રહ્યું છે. Kplerના ડેટા અનુસાર, જાન્યુઆરીમાં 1.1 mbdની સરખામણીએ ફેબ્રુઆરીમાં રશિયાથી ભારતમાં તેલનો પુરવઠો લગભગ 1 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ (mbd) હતો. આ જ સમયગાળા દરમિયાન, સાઉદી અરેબિયાએ તેનું શિપમેન્ટ લગભગ 30% વધારીને 1 mbd કરતાં વધુ કર્યું.
ઈરાનના ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) ના અધિકારીઓ દાવો કરે છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ હવે સંપૂર્ણપણે તેમના નિયંત્રણ હેઠળ છે. ગાર્ડ્સ નેવી ઓફિસર મોહમ્મદ અકબરઝાદેહે કહ્યું કે આ માર્ગ પરથી પસાર થતા જહાજોને મિસાઈલ કે ડ્રોન જેવા ખતરાઓનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
ભારતની તેલ નિર્ભરતા
ભારતનું ક્રૂડ ઓઈલ દરરોજ લગભગ 2.5 થી 2.7 મિલિયન બેરલ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી આવે છે. જેમાં મુખ્યત્વે ઈરાક, સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ અને કુવૈતના તેલનો સમાવેશ થાય છે. આ વિસ્તારમાં સૈન્ય ગતિવિધિઓ અને હુમલાઓને કારણે તેલ પરિવહન પ્રભાવિત થઈ રહ્યું છે. ભારતીય રિફાઇનર્સ આ સ્થિતિમાં નવા સ્ત્રોતો શોધવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે જેથી તેલના પુરવઠામાં કોઈ વિક્ષેપ ન આવે.
યુએસ પ્રતિભાવ અને વૈશ્વિક અસર
આ પહેલા અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે અમેરિકી નૌકાદળ સ્ટ્રેટના કોરિડોરમાંથી પસાર થતા ઓઈલ ટેન્કરોને એસ્કોર્ટ કરવા માટે તૈયાર છે. તેનો ઉદ્દેશ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે વધતા તણાવ વચ્ચે નેવિગેશનની સ્વતંત્રતા જળવાઈ રહે અને આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ પુરવઠાને અસર ન થાય.
આ સમયે ભારત, રશિયા અને ચીનની વ્યૂહાત્મક ભૂમિકા ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. રશિયા દ્વારા પુરવઠો વધારવાની ઓફર અને અમેરિકન નેવિગેશન ગેરંટી હોવા છતાં, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર ઈરાનના નિયંત્રણને કારણે તેલ બજાર અસ્થિર છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે જો આ સ્થિતિ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહે તો વૈશ્વિક તેલના ભાવમાં વધારો અને ભારત જેવા દેશોના આયાત ખર્ચમાં વધારો જોવા મળી શકે છે.
આ પણ વાંચો- શ્રીલંકાના દરિયાકાંઠે ઈરાની જહાજ પર સબમરીન હુમલો, 100થી વધુ લાપતા, 78 ઘાયલ

