પટના: બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણી 2025માં નેશનલ ડેમોક્રેટિક અલાયન્સ (NDA)ની જંગી જીત બાદ નવી સરકાર બનાવવાના પ્રયાસો તેજ થઈ ગયા છે. મુખ્યમંત્રી નીતિશ કુમારના નેતૃત્વમાં બનવા જઈ રહેલી આ સરકારમાં નાયબ મુખ્યમંત્રી પદની સંખ્યાને લઈને રાજકીય વર્તુળોમાં અનેક અટકળો ચાલી રહી છે. મહાગઠબંધનમાં નાના પક્ષોને ખુશ કરવા માટે બે નાયબ મુખ્યપ્રધાન પૂરતા હશે કે ત્રણ બનાવવામાં આવશે?
ભાજપના દિગ્ગજ નેતા સમ્રાટ ચૌધરીનું નામ નક્કી થાય તેવું લાગી રહ્યું છે, પરંતુ વિજય સિંહાના સ્થાને ભૂમિહાર સમાજમાંથી રાજપૂત ચહેરાને તક મળવાની ચર્ચાએ જ્ઞાતિના સમીકરણોને નવો વળાંક આપ્યો છે. તે જ સમયે, ચિરાગ પાસવાનની લોક જનશક્તિ પાર્ટી (રામ વિલાસ) ને ત્યારે જ ઉપમુખ્યમંત્રીનો દરજ્જો મળશે જ્યારે ત્રણ પદો પર નિર્ણય લેવામાં આવશે.
ચૂંટણી પરિણામોના ત્રણ દિવસ બાદ પણ એનડીએ નેતાઓમાં આ મુદ્દે ઉગ્ર ચર્ચા ચાલી રહી છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, દિલ્હીમાં કેન્દ્રીય ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહની આગેવાની હેઠળની બેઠકમાં બે નાયબ મુખ્ય પ્રધાન બનાવવાનો પ્રસ્તાવ મજબૂત દેખાયો, પરંતુ 19 બેઠકો પર LJP (R)ના દાવાએ તેને જટિલ બનાવી દીધી. જો બે નાયબ મુખ્યમંત્રી બનાવવામાં આવશે તો બંને ભાજપના હશે, એક રાજપૂત અને બીજો પછાત વર્ગમાંથી. આ સ્થિતિમાં, સમ્રાટ ચૌધરી (પછાત વર્ગ)ની સ્થિતિ મજબૂત છે, કારણ કે નીતિશ કુમાર સાથે તેમની ભાગીદારી સારી બની છે. પરંતુ પૂર્વ નાયબ મુખ્યમંત્રી વિજય સિંહા (ભૂમિહાર)ને બીજી તક મળવી મુશ્કેલ લાગી રહી છે, કારણ કે ઉચ્ચ જાતિના આરક્ષણ બાદ રાજપૂતોનો દાવો વધુ મજબૂત બન્યો છે.
બીજી બાજુ, જો ત્રણ નાયબ મુખ્ય પ્રધાન રાખવાનો નિર્ણય લેવામાં આવે છે, તો LJP (R) ને ત્રીજું પદ મળી શકે છે અને ભાજપના બે (સમ્રાટ ચૌધરી અને એક રાજપૂત) મળી શકે છે. ચિરાગ પાસવાને સ્પષ્ટપણે કહ્યું છે કે તેમની પાર્ટી સરકારમાં ચોક્કસપણે સામેલ થશે, પરંતુ જો તેમને નાયબ મુખ્યપ્રધાન પદ નહીં મળે તો તેઓ સંતુષ્ટ થશે નહીં. જીતન રામ માંઝીના હિન્દુસ્તાની આવામ મોરચા (HAM) અને ઉપેન્દ્ર કુશવાહાના રાષ્ટ્રીય લોક મોરચા (RLMO)ને મંત્રી પદથી સંતોષ માનવો પડી શકે છે.
ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન, ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહે તારાપુરમાં સમ્રાટ ચૌધરીને અને લખીસરાયમાં વિજય સિંહાને “મોટા માણસ” બનાવવાનું વચન આપ્યું હતું. પરંતુ હવે ઉચ્ચ જાતિના ધારાસભ્યોની સંખ્યા (70)એ સમીકરણ બદલ્યું છે. કુલ 70 ઉચ્ચ જાતિના ધારાસભ્યો એનડીએમાંથી, 42 ભાજપમાંથી, 18 જેડીયુમાંથી, 7 એલજેપીમાંથી, 2 આરએલએમઓમાંથી અને 1 એચએએમમાંથી જીત્યા છે. જાતિની દ્રષ્ટિએ 32 રાજપૂત, 22 ભૂમિહાર, 2 કાયસ્થ અને બાકીના બ્રાહ્મણ છે. ભાજપે 19 રાજપૂત અને 12 ભૂમિહાર ધારાસભ્યો જીત્યા, જ્યારે જેડીયુએ 7-7થી જીત મેળવી. LJP (R)ના 19 ધારાસભ્યોમાંથી 5 રાજપૂત છે. અગાઉની સરકારમાં 2 ભૂમિહાર (વિજય સિંહા સહિત) અને 4 રાજપૂત મંત્રી હતા, પરંતુ હવે ભાજપ રાજપૂતોને નાયબ મુખ્યમંત્રી પદ આપીને ઉચ્ચ જાતિની વોટબેંક મજબૂત કરવા માંગે છે.
