છેલ્લા 26 દિવસથી ચાલી રહેલા ઈરાન યુદ્ધની વચ્ચે યુદ્ધવિરામની વાત થઈ રહી છે પરંતુ તેનો રસ્તો મુશ્કેલ બની રહ્યો છે. હવે આ ડીલની પાકિસ્તાન અને તુર્કીની દલાલી થવાની સંભાવનાઓ પર મોટો સવાલ ઉભો થયો છે કારણ કે એક તરફ અમેરિકાએ ઈરાન સમક્ષ પોતાની 15 પોઈન્ટ શરતો મૂકી છે, તો બીજી તરફ ઈરાને પણ કોઈપણ પ્રકારની વાતચીતની પહેલ માટે આવી જ ઘણી કડક શરતો મૂકી છે, જેના કારણે સ્થિતિ વધુ જટિલ બની રહી છે.
ઈરાનની મુખ્ય શરતો શું છે?
વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલના અહેવાલ મુજબ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના પ્રસ્તાવિત વાટાઘાટોના સંકેતોના જવાબમાં ઈરાને ઘણી મોટી માંગણીઓ કરી છે. આમાં ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં તમામ અમેરિકન સૈન્ય મથકો બંધ કરવાનો સમાવેશ થાય છે. આ સિવાય ઈરાન પર લાદવામાં આવેલા તમામ આર્થિક પ્રતિબંધો હટાવવા, યુદ્ધ દરમિયાન થયેલા નુકસાનની આર્થિક ભરપાઈ કરવા, હિઝબુલ્લાહ સામેની કાર્યવાહી બંધ કરવા અને ઈરાનને હોર્મુઝની સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા જહાજો પર ડ્યૂટી વસૂલવાનો અધિકાર આપવાની માંગ કરવામાં આવી છે. ઈરાને અમેરિકા સમક્ષ એક શરત પણ મૂકી છે કે તે વચન આપે કે ભવિષ્યમાં ઈરાન પર કોઈ સૈન્ય હુમલો નહીં કરે. આ ઉપરાંત અમેરિકા ઈરાનના બેલેસ્ટિક મિસાઈલ કાર્યક્રમ પર કોઈ નિયંત્રણો નહીં લાદે તેવી ખાતરી પણ માંગવામાં આવી છે.
હોર્મુઝની સ્ટ્રેટ સૌથી મોટી સમસ્યા બની જાય છે
આ પરિસ્થિતિઓથી સ્પષ્ટ છે કે ઈરાન વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ માર્ગોમાંથી એક હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર વધુ નિયંત્રણ ઈચ્છે છે. આ એ જ માર્ગ છે જ્યાંથી વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠાનો મોટો હિસ્સો પસાર થાય છે, તેથી અહીં કોઈપણ ફેરફાર સમગ્ર વિશ્વની અર્થવ્યવસ્થા પર અસર કરી શકે છે. જો કે બંને તરફથી જાહેર અને કઠિન રેટરિક ચાલુ છે, પરંતુ આંતરિક રીતે નરમાઈના કેટલાક સંકેતો પણ બહાર આવ્યા છે.
