દેશમાં વસ્તી વિષયક માળખામાં ઝડપી ફેરફારો જોવા મળી રહ્યા છે. આંકડા અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલયનો લેટેસ્ટ રિપોર્ટ સામે આવ્યો છે. આ મુજબ દેશમાં 2011-2026 વચ્ચે બાળકો અને કિશોરો (0-19 વર્ષ)ની વસ્તીમાં 9 ટકાનો ઘટાડો થવાની ધારણા છે. વર્ષ 2011માં દેશમાં 0-19 વર્ષની વસ્તી લગભગ 41% હતી, જે 2026માં ઘટીને માત્ર 32% થઈ જશે. ભારતમાં બાળ વસ્તી મંત્રાલયના રિપોર્ટમાં આ દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
એક અંદાજ મુજબ, આ વય જૂથમાં લગભગ 125 કરોડ લોકોનો ઘટાડો થવાનો અંદાજ છે. રિપોર્ટમાં 0-19 વર્ષની વસ્તીને ચાર કેટેગરીમાં વહેંચવામાં આવી છે. જો આપણે 2011ની વાત કરીએ તો 0-4 વર્ષની વયજૂથની વસ્તી 9.9 ટકા હતી, જે 2026માં 7.6 ટકા થશે. 5-9 વર્ષની વયજૂથની વસ્તી 10.4 થી ઘટીને 7.9% થશે. ત્રીજા જૂથમાં, 10-14 વર્ષની વય જૂથની વસ્તીની ટકાવારી 10.6 થી ઘટીને 8.2 ટકા થશે. 15-19 વર્ષની વયજૂથની વસ્તી 10.1 થી ઘટીને 8.2 ટકા થશે. રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ભારતમાં કુટુંબ નિયોજન સુવિધાઓમાં સુધારાને કારણે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી પ્રજનન દર સતત ઘટી રહ્યો છે, જેની અસર વસ્તીના બંધારણ પર દેખાવા લાગી છે.
0-4 વર્ષની વયજૂથની વસ્તી 9.9 ટકા હતી.
વર્ષની વસ્તીને ચાર જૂથોમાં વહેંચવામાં આવી છે. જો આપણે 2011ની વાત કરીએ તો 0-4 વર્ષની વયજૂથની વસ્તી 9.9 ટકા હતી, જે 2026માં 7.6 ટકા થશે. 5-9 વર્ષની વયજૂથની વસ્તી 10.4 થી ઘટીને 7.9% થશે. ત્રીજા જૂથ 10-14 વય જૂથમાં વસ્તીની ટકાવારી 10.6 થી ઘટીને 8.2 થશે. 15-19 વર્ષની વયજૂથની વસ્તી 10.1 થી ઘટીને 8.2 ટકા થશે. રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ભારતમાં કુટુંબ નિયોજન સુવિધાઓમાં સુધારાને કારણે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી પ્રજનન દર સતત ઘટી રહ્યો છે, જેની અસર હવે વસ્તીના બંધારણ પર દેખાઈ રહી છે.
