ચંડીગઢ: રાજ્યના ગ્રામીણ વિકાસને નવી દિશા અને ગતિ આપવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે પંજાબ સરકાર દ્વારા તાજેતરમાં રૂ. 332 કરોડની રકમ બહાર પાડવામાં આવી છે. આ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય મુખ્ય પ્રધાન ભગવંત માનના દૂરંદેશી નેતૃત્વ અને રાજ્યના ગ્રામીણ લોકો પ્રત્યેની તેમની અતૂટ પ્રતિબદ્ધતાનું પરિણામ છે.
નાણામંત્રી હરપાલ સિંહ ચીમાએ ચંદીગઢમાં સ્પષ્ટતા કરી હતી કે આ ભંડોળ રાજ્યની 13,000 થી વધુ ગ્રામ પંચાયતો, 153 પંચાયત સમિતિઓ અને 22 જિલ્લા પરિષદોના ખાતામાં સીધા ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યું છે. આ પગલું માત્ર વહીવટી પારદર્શિતાનું ઉદાહરણ નથી, પરંતુ તે બાંહેધરી પણ આપે છે કે વિકાસના કામોનું અમલીકરણ હવે કોઈપણ વિલંબ વિના ઝડપી ગતિએ કરવામાં આવશે, જેનાથી જમીની સ્તરે ફેરફારો સ્પષ્ટપણે દેખાઈ આવશે.
આ ભંડોળનું વિતરણ સ્થાનિક જરૂરિયાતો અને પ્રાથમિકતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને બે મુખ્ય ભાગોમાં કરવામાં આવ્યું છે જેથી કરીને કોઈપણ વિસ્તાર અછૂત ન રહે. કુલ રકમમાંથી રૂ. 156 કરોડ પંચાયતોને ‘અનટાઇડ ફંડ’ તરીકે સોંપવામાં આવ્યા છે, જે તેમને વિકાસ કાર્યોની પસંદગીમાં સંપૂર્ણ સ્વાયત્તતા આપે છે. હવે પંચાયતો તેમની જરૂરિયાત મુજબ નક્કી કરી શકશે કે તેમણે તેમના ગામમાં રસ્તા બનાવવાના છે, કોમ્યુનિટી હોલ બનાવવાનો છે, પીવાના પાણીની વ્યવસ્થાને મજબૂત કરવી છે કે પછી વીજળીકરણના કામોને પ્રાથમિકતા આપવી છે. આ સિસ્ટમ ગ્રામ પંચાયતોને સ્વનિર્ભર બનાવવાની દિશામાં એક મોટું પગલું છે.
બીજી તરફ, ગ્રામીણ આરોગ્ય અને સ્વચ્છતાને પ્રાધાન્ય આપતા, સરકારે ‘ટાઈડ ફંડ’ તરીકે 176 કરોડ રૂપિયા ખાસ અનામત રાખ્યા છે. આ રકમનો ઉપયોગ સ્વચ્છતા, કચરાનું વ્યવસ્થાપન, સામુદાયિક શૌચાલયનું નિર્માણ અને ગામોને ખુલ્લામાં શૌચ મુક્ત (ODF) જાળવવા જેવી મહત્વપૂર્ણ યોજનાઓ માટે કડક માર્ગદર્શિકા હેઠળ ઉપયોગમાં લેવાશે. પંજાબ સરકારની આ વિચારસરણી દર્શાવે છે કે વિકાસનો અર્થ માત્ર ઈંટ અને મોર્ટાર ઈમારતો ઉભી કરવી જ નથી, પરંતુ સ્વચ્છ અને સ્વસ્થ વાતાવરણનું નિર્માણ પણ છે, જે ગામડાના લોકોના જીવન ધોરણને વધારવામાં સીધી મદદ કરશે.
પંજાબ સરકારની આ અનોખી પહેલથી ગ્રામ પંચાયતો હવે સ્વાયત્તતા સાથે તેમના વિસ્તાર માટે જરૂરી માળખાકીય સુવિધાઓ અને સર્વાંગી વિકાસ કામો હાથ ધરવા સક્ષમ બનશે. હવે દરેક ગ્રામ પંચાયતને વિકાસના કામો માટે સરેરાશ રૂ. 1.76 લાખનો પ્રથમ હપ્તો સીધો ઉપલબ્ધ છે. એસ
નાણામંત્રી ચીમાએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે પંચાયત જેટલી વધુ સક્રિય હશે, લોકોની આકાંક્ષાઓ અનુસાર પાયાની સુવિધાઓ વધુ સારી રીતે ઉપલબ્ધ થશે. આ યોજનાને ‘રંગીન પંજાબ’ અને મજબૂત ગામડાઓ બનાવવાની દિશામાં એક ક્રાંતિકારી પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
સરકારે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં રસ્તા, પાણી, રમતગમત, શિક્ષણ, આરોગ્ય, કૃષિ અને વીજળી જેવા તમામ મુખ્ય ઘટકો પર સમાન ધ્યાન આપવાનું વચન આપ્યું છે. આમાં રાજ્યમાં રમતગમતની સંસ્કૃતિને પ્રોત્સાહન આપવા માટે 19,000 કિલોમીટરના રસ્તાઓના સમારકામ પર રૂ. 4,150 કરોડ અને સ્ટેડિયમના નિર્માણ પર રૂ. 1,000 કરોડના વિશેષ રોકાણનો પણ સમાવેશ થાય છે, જે સરકારની વ્યાપક દ્રષ્ટિને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
જિલ્લાવાર ફાળવણીની વાત કરીએ તો, સરકારે જરૂરિયાત અને વસ્તીની ગીચતાને ધ્યાનમાં રાખીને સંતુલિત અભિગમ અપનાવ્યો છે, જેમાં લુધિયાણા, હોશિયારપુર અને ગુરદાસપુર જિલ્લાઓને મહત્તમ ભંડોળ આપવામાં આવ્યું છે. લુધિયાણાને લગભગ રૂ. 33.40 કરોડ, હોશિયારપુરને રૂ. 28.51 કરોડ અને ગુરદાસપુરને રૂ. 27.64 કરોડ જાહેર કરવામાં આવ્યા છે.
આ ઉપરાંત, દરેક ગામ સશક્ત બને અને કોઈ જિલ્લો વિકાસની દોડમાં પાછળ ન રહે તે માટે પરિસ્થિતિ અનુસાર સંગરુર, પટિયાલા, જલંધર, ફિરોઝપુર, ફાઝિલ્કા, મોગા, શહીદ ભગત સિંહ નગર, શ્રી મુક્તસર સાહિબ અને તરનતારન જેવા અન્ય જિલ્લાઓને પણ પૂરતું ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવ્યું છે.
પંજાબ સરકારની આ પહેલ પંચાયતી રાજ વ્યવસ્થાને મજબૂત કરવા માટે એક સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થઈ રહી છે. રકમ 70:20:10 ના ગુણોત્તરમાં ત્રણ સ્તરો-ગ્રામ પંચાયત (70%), પંચાયત સમિતિ (20%) અને જિલ્લા પરિષદ (10%) વચ્ચે વહેંચવામાં આવી છે.
