નવી દિલ્હીઃદિલ્હી અને NCRમાં હવાની ગુણવત્તા સતત બગડી રહી છે અને આ ચિંતા હવે સીધી સુપ્રીમ કોર્ટમાં પહોંચી છે. પ્રદૂષણના આત્યંતિક સ્તરો વચ્ચે શાળાઓમાં રમતગમતની સ્પર્ધાઓનું આયોજન કરવા પર સર્વોચ્ચ અદાલત નારાજ દેખાઈ છે. બુધવારે, સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે પ્રદૂષણથી ભરેલા મહિનાઓમાં બાળકોને આઉટડોર પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ કરવું અત્યંત અસુરક્ષિત છે.
કોર્ટે કહ્યું કે નવેમ્બર અને ડિસેમ્બર દરમિયાન જ્યારે પ્રદૂષણનું સ્તર ચરમસીમા પર હોય ત્યારે આવી પ્રવૃત્તિઓને મંજૂરી આપવી એ ‘સ્કૂલના બાળકોને ગેસ ચેમ્બરમાં મૂકવા સમાન છે’.
ચીફ જસ્ટિસ ઓફ ઈન્ડિયા (CJI) બીઆર ગવઈ અને જસ્ટિસ કે વિનોદ ચંદ્રનની ખંડપીઠે એમિકસ ક્યુરી અપરાજિતા સિંહે કોર્ટને કહ્યું કે દિલ્હી સરકારે આ બે મહિના દરમિયાન અંડર-16 અને અંડર-14 વિદ્યાર્થીઓ માટે ઇન્ટર-ઝોનલ સ્પોર્ટ્સ સ્પર્ધાઓનું આયોજન કર્યું છે, જ્યારે હવાની ગુણવત્તા સૌથી ખરાબ છે.
તેમણે કહ્યું કે બાળકો સૌથી વધુ સંવેદનશીલ હોય છે અને પ્રદૂષણની ટોચની મોસમ દરમિયાન આઉટડોર સ્પોર્ટ્સ પ્રવૃત્તિઓનું આયોજન કરવાથી ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. દિલ્હી-એનસીઆરમાં વાયુ પ્રદૂષણમાં વધુ વધારો અટકાવવા માટે અત્યાર સુધી લેવામાં આવેલા પગલાંની વિગતો આપતું સોગંદનામું દાખલ કરવા માટે કોર્ટે મોનિટરિંગ બોડીને કહ્યું હતું તેના બે અઠવાડિયાથી વધુ સમય બાદ સુપ્રીમ કોર્ટનું CAQM માટેનું નવીનતમ નિર્દેશ આવ્યું છે.
ગયા અઠવાડિયે દિલ્હીમાં હવા ગુણવત્તા સૂચકાંક ગંભીર શ્રેણીમાં પહોંચ્યો હોવાથી, 12 નવેમ્બરના રોજ આ મુદ્દા પર સુનાવણી દરમિયાન, એમિકસએ કોર્ટને કહ્યું કે પ્રદૂષણના સ્તરમાં સતત ઘટાડા સામે અમલીકરણ અને નીતિવિષયક કાર્યવાહીના નક્કર પુરાવાની જરૂરિયાતને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ.
અપરાજીતા સિંહે આજે અપરિવર્તિત સ્થિતિ પર નિરાશા વ્યક્ત કરતાં બેન્ચને કહ્યું, ‘હું છેલ્લા 20 વર્ષથી આ કેસની તપાસ કરી રહી છું. સરકારો આવી અને ગઈ, પરંતુ જમીની સ્તરે કંઈ બદલાયું નથી.
જો કે, એડિશનલ સોલિસિટર જનરલ (ASG), તેમના તરફથી, કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે NCR માં વાયુ પ્રદૂષણને કાબૂમાં લેવા માટે પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે, બાંધકામની ધૂળ, વાહનોના ઉત્સર્જન અને અન્ય પ્રદૂષણ સ્ત્રોતોને નિયંત્રિત કરવા માટે નિર્દેશો જારી કરવામાં આવ્યા છે, CAQM અને CPCB બંને દ્વારા ઘણા આદેશો જારી કરવામાં આવ્યા છે.
ASGએ કહ્યું, ‘સૈદ્ધાંતિક પગલાં પહેલેથી જ છે, એકમાત્ર મુદ્દો અમલીકરણનો છે.’ લાંબા ગાળાની નીતિઓ 2018 થી અસ્તિત્વમાં છે અને GRAP ફ્રેમવર્ક 2020 થી અસ્તિત્વમાં છે તે તરફ ધ્યાન દોરતા, એમિકસએ જણાવ્યું હતું કે આ યોજનાઓ ‘ફક્ત કાગળ પર સારી લાગે છે’, કારણ કે રાજ્ય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ પાસે પૂરતા કર્મચારીઓનો અભાવ છે, અને મોનિટરિંગ સિસ્ટમ્સ માનવરહિત છે.
મુખ્ય ન્યાયાધીશે કહ્યું કે સરકાર લાંબા ગાળાની નીતિ પર કામ કરી રહી છે, પરંતુ સંમત થયા કે નિયમિત દેખરેખ જરૂરી છે.
