અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે એક મહિનાથી વધુના યુદ્ધ બાદ આખરે યુદ્ધવિરામ પર સહમતિ બની છે. બંને દેશો બે અઠવાડિયા માટે યુદ્ધવિરામને રોકવા માટે સંમત થયા છે, જેના કારણે સમગ્ર વિશ્વએ રાહતનો શ્વાસ લીધો છે. અગાઉ યુદ્ધના કારણે માત્ર ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ આસમાને પહોંચી ગયા હતા એટલું જ નહીં ઘણા દેશોમાં ઈંધણની ગંભીર કટોકટી સર્જાઈ હતી. આ બધાનું કારણ ઈરાન દ્વારા સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ દ્વારા જહાજોની અવરજવર પરનો પ્રતિબંધ હતો. હવે યુદ્ધવિરામ હેઠળ આ માર્ગ ખોલવા પર સહમતિ બની છે. આ બધાની વચ્ચે એક મુસ્લિમ દેશને સૌથી મોટો ફાયદો થતો જોવા મળી રહ્યો છે.
આ દેશ ઓમાન છે. ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે યુદ્ધવિરામની શરતોને લઈને અત્યાર સુધી પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર ઓમાનની પકડ વધુ મજબૂત થઈ શકે છે. વાસ્તવમાં, ઈરાને અમેરિકાને રજૂ કરેલા 10-પોઈન્ટના યુદ્ધવિરામ પ્રસ્તાવમાં એક મહત્વપૂર્ણ જોગવાઈ એ છે કે તેહરાન અને ઓમાન બંને હોર્મુઝમાંથી પસાર થતા જહાજો પાસેથી ટ્રાન્ઝિટ ફી વસૂલ કરી શકે છે.
નોંધનીય છે કે અત્યાર સુધી ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચેના આ 34 કિલોમીટર પહોળા માર્ગને આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ માનવામાં આવે છે, જ્યાં કોઈ ટોલ વસૂલવામાં આવતો ન હતો. તે વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગોમાંનું એક છે અને વિશ્વના તેલના વેપારનો પાંચમો ભાગ તેમાંથી પસાર થાય છે, તેથી તેનું મહત્વ ઘણું વધારે છે.
શું છે ઈરાનની યોજના?
ઈરાન આ માર્ગ પરથી પસાર થતા જહાજો પાસેથી ટોલ વસૂલવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે, જેમાં ઓમાન પણ તેને સમર્થન આપી રહ્યું છે. અમેરિકા સાથે યુદ્ધવિરામની જાહેરાત બાદ ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ કહ્યું છે કે ઈરાની સૈન્ય વ્યવસ્થાપન હેઠળ જહાજોને સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાંથી પસાર થવા દેવામાં આવશે. જો કે, તે સ્પષ્ટ નથી કે આનો અર્થ એ છે કે ઈરાન આ માર્ગ પર તેની પકડ સંપૂર્ણપણે ઢીલી કરશે કે નહીં. એક પ્રાદેશિક અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર, આ યોજના ઈરાન અને ઓમાન બંનેને આ માર્ગ પરથી પસાર થતા જહાજો પાસેથી ફી વસૂલવાની મંજૂરી આપશે. અધિકારીએ કહ્યું કે ઈરાન આ નાણાંનો ઉપયોગ પુનર્નિર્માણ માટે કરશે.
