જબ પ્યાર કિયા તો ડરના ક્યા…તેરી મહેફિલ મેં કિસ્મત આઝમા કે…1950 અને 60ના દાયકામાં એવા ઘણા ગીતો આવ્યા જેણે તે સમયની સિનેમાને નવી ઓળખ આપી. આ ગીતોએ જ તે જમાનાની ફિલ્મો અને કલાકારોને ઓળખ આપી. આ ગીતોને અવાજ આપનાર અને સંગીત આપનાર સંગીતકાર ઉપરાંત ગીતકારે પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. તે જ સમયે, એક એવા ગીતકાર આવ્યા જેમણે તેમના લખેલા ગીતો, કવ્વાલી, કવિતા, ગઝલો ઉપરાંત ભજન દ્વારા પણ એક અલગ ઓળખ ઊભી કરી. એક મુસ્લિમ ગીતકાર જેમણે ભજન લખ્યા ત્યારે તમામ ધારણાઓ બદલી નાખી. આ એ ગીતકાર હતા જેમણે દિલીપ કુમારની સફળ ફિલ્મના ગીતો તેમની અંતિમ ક્ષણોમાં હોસ્પિટલના બિછાને સૂતા લખ્યા હતા. આ ગીતકારનું નામ શકીલ બદાયુની છે.
શકીલ બદાયુનીનો જન્મ અને ગીતો
બદાઉન જિલ્લામાં 3 ઓગસ્ટ 1916ના રોજ જન્મેલા ગીતકારનું સાચું નામ શકીલ અહમ મસૂદી હતું. પ્રખ્યાત થયા પછી તે શકીલ બદાયુની બન્યો. તેમને ઘરે ઉર્દૂ, અરબી, ફારસી અને હિન્દી શીખવવામાં આવતી હતી. પિતા ઇચ્છતા હતા કે તેમનો પુત્ર મોટો ઓફિસર બને, પરંતુ અભ્યાસ દરમિયાન શકીલે કવિતા પ્રત્યેનો શોખ કેળવ્યો અને આ શોખએ તેમનું જીવન બદલી નાખ્યું. શકીલ તેની કવિતા દ્વારા પ્રખ્યાત થયો હતો. પછી અબ્દુલ રશીદ કારદારે તેમને મુશાયરામાં સાંભળ્યા અને પછી સંગીતકાર નૌશાદ સાથે તેમનો પરિચય કરાવ્યો. નૌશાદ સાથેની આ મુલાકાત અને મિત્રતા પછી, શકીલ ફિલ્મો માટે એક મહત્વપૂર્ણ ગીતકાર બની ગયો. શકીલે પહેલીવાર 1947માં આવેલી ફિલ્મ દર્દમાં ગીતો લખ્યા હતા, પરંતુ તેમને વાસ્તવિક ઓળખ ‘અફસાના લિખ રહી હૂં’ ગીતથી મળી હતી.
મુસ્લિમ શકીલે આ ભજન આપ્યું હતું
શકીલ પોતાના લખેલા ગીતો, કવિતા અને ગઝલો દ્વારા ફેમસ થઈ રહ્યા હતા. પરંતુ તે સમયે કોઈએ વિચાર્યું ન હતું કે આ મુસ્લિમ ગીતકાર આટલી આત્મીયતાથી ભજનો કેવી રીતે લખી શકે છે. પરંતુ જ્યારે વિજય ભટ્ટે તેમને બૈજુ બાવરા ફિલ્મ માટે સાંભળ્યા ત્યારે તેમને ફિલ્મના તમામ ગીતો તેમના દ્વારા લખવામાં આવ્યા હતા. ખાસ વાત એ છે કે આ ફિલ્મનું ગીત ‘દુનિયા કે રખવાલે’ માત્ર ત્રણ મુસ્લિમોએ કમ્પોઝ કર્યું હતું. તેના ગીતો શકીલે લખ્યા હતા, સંગીત નૌશાદનું હતું અને મોહમ્મદ રફીએ ગાયું હતું. ફિલ્મના તમામ ગીતો પસંદ આવ્યા હતા.
મુસ્લિમ શકીલે આ ભજન આપ્યું હતું
શકીલ પોતાના લખેલા ગીતો, કવિતા અને ગઝલો દ્વારા ફેમસ થઈ રહ્યા હતા. પરંતુ તે સમયે કોઈએ વિચાર્યું ન હતું કે આ મુસ્લિમ ગીતકાર આટલી આત્મીયતાથી ભજનો કેવી રીતે લખી શકે છે. પરંતુ જ્યારે વિજય ભટ્ટે તેમને બૈજુ બાવરા ફિલ્મ માટે સાંભળ્યા ત્યારે તેમને ફિલ્મના તમામ ગીતો તેમના દ્વારા લખવામાં આવ્યા હતા. ખાસ વાત એ છે કે આ ફિલ્મનું ગીત ‘દુનિયા કે રખવાલે’ માત્ર ત્રણ મુસ્લિમોએ કમ્પોઝ કર્યું હતું. તેના ગીતો શકીલે લખ્યા હતા, સંગીત નૌશાદનું હતું અને મોહમ્મદ રફીએ ગાયું હતું. ફિલ્મના તમામ ગીતો પસંદ આવ્યા હતા.
