તેલંગાણા રાજ્યના હનમકોંડામાં એક હજાર સ્તંભવાળું મંદિર છે, જેને રૂદ્રેશ્વર સ્વામી મંદિર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. મંદિરને હજાર સ્તંભનું મંદિર કહેવામાં આવે છે કારણ કે મંદિર સ્તંભો પર ટકે છે અને મંદિરને ટેકો આપવા માટે કોઈ દિવાલ નથી. મંદિરની રચના એવી છે કે કેટલાક થાંભલા સીધા જોઈ શકાય છે, પરંતુ કેટલાક સ્તંભો એકબીજા સાથે એટલા ચોંટી ગયા છે કે તેઓ લાંબી દિવાલનું રૂપ ધારણ કરી ચૂક્યા છે. મંદિરની હાલત ખૂબ જ જર્જરિત હતી પરંતુ સરકાર હસ્તક આવ્યા બાદ મંદિરનું સમારકામ ચાલી રહ્યું છે અને હવે મંદિરને ભક્તો માટે ખુલ્લું મુકવામાં આવ્યું છે.
હજાર સ્તંભનું મંદિર એક લોકપ્રિય તીર્થ સ્થળ છે
તારા આકારના આર્કિટેક્ચરમાં બનેલું, હજાર સ્તંભનું મંદિર એક લોકપ્રિય તીર્થસ્થાન છે જ્યાં લગભગ દરરોજ 1000 થી વધુ ભક્તો આવે છે. મંદિરમાં કાળા બેસાલ્ટ પથ્થરથી બનેલી વિશાળ નંદીની મૂર્તિ પણ છે. મંદિરમાં સ્થિત ત્રણ ગર્ભગૃહને સામૂહિક રીતે ત્રિકુટાલયમ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ભગવાન શિવ અને ભગવાન વિષ્ણુની સાથે ભગવાન સૂર્ય પણ ગર્ભગૃહમાં વિરાજમાન છે. દેશનું આ પહેલું મંદિર છે, જ્યાં બ્રહ્માંડને ચલાવતી ત્રણ મોટી શક્તિઓ એક જ છત નીચે જોવા મળી છે.
તે ભગવાન સૂર્યની મૂર્તિ હોવાથી, ભક્તો મકરસંક્રાંતિ (પોંગલ) પર સૂર્ય ભગવાનના આશીર્વાદ લેવા આવે છે. મકરસંક્રાંતિ (પોંગલ) ઉપરાંત, મહાશિવરાત્રી, કુંકુમા પૂજા, કાર્તિક પૂર્ણિમા, ઉગાડી, નાગુલા ચવિતિ, ગણેશ ચતુર્થી, બોનાલુ મહોત્સવ અને બથુકમ્મા મહોત્સવ પણ મંદિરમાં ખૂબ જ ધામધૂમથી ઉજવવામાં આવે છે.
આ મંદિરનું નિર્માણ 12મી સદીમાં રૂદ્ર દેવે કરાવ્યું હતું. મંદિરમાં ગૃહદેવતા રૂદ્રદેવની મૂર્તિ પણ વિદ્યમાન છે, જેના કારણે મંદિરને રૂદ્રેશ્વર સ્વામી મંદિર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ મંદિર ચાલુક્ય મંદિરોની સ્થાપત્ય શૈલીમાં બનાવવામાં આવ્યું છે. હાથી અને મંદિરના પ્રાંગણમાં હાજર નંદી મહારાજની વિશાળ મૂર્તિ વિશાળ બેસાલ્ટ પથ્થરોમાંથી બનાવવામાં આવી છે. પ્રતિમા પર સરસ કોતરણી પણ જોઈ શકાય છે, જે નંદી મહારાજની સુંદરતામાં વધારો કરે છે.
