ત્ર્યંબકેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ મંદિર મહારાષ્ટ્રના નાસિક જિલ્લામાં ગોદાવરી નદીના કિનારે આવેલું છે. તે 12 જ્યોતિર્લિંગોમાંનું એક છે અને ભગવાન શિવના ત્રણ આંખવાળા સ્વરૂપનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. પરંતુ આ મંદિરની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે અહીં પિતૃ દોષ, કાલ સર્પ દોષ, નાગ દોષ અને અકાળ મૃત્યુ સંબંધિત દોષોને દૂર કરવા માટે વિશેષ પૂજા કરવામાં આવે છે. ગરુડ પુરાણ, સ્કંદ પુરાણ અને શિવ પુરાણમાં ત્ર્યંબકેશ્વરને પિતૃદોષના નિવારણ માટે મુખ્ય તીર્થ તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યું છે. ચાલો જાણીએ તેનો મહિમા અને પૂજા પદ્ધતિ.
ત્ર્યંબકેશ્વર મંદિરનું પૌરાણિક મહત્વ
ત્ર્યંબકેશ્વર જ્યોતિર્લિંગની કથા અનુસાર અહીં ભગવાન શિવે ગૌતમ ઋષિને પિતૃ દોષમાંથી મુક્ત કર્યા હતા. ગૌતમ ઋષિની પત્ની અહલ્યા પર ગૌહત્યાનો આરોપ લાગવાને કારણે પિતૃદોષ પેદા થયો હતો. ભગવાન શિવ અહીં પ્રગટ થયા અને તેમને મોક્ષ આપ્યો. આ કારણથી પિતૃદોષ દૂર કરવા માટે ત્ર્યંબકેશ્વરને મુખ્ય સ્થાન માનવામાં આવે છે. ગરુડ પુરાણમાં સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ છે કે અહીં ત્રિપિંડી શ્રાદ્ધ, નારાયણ બલિ અને કાલસર્પ પૂજા કરવાથી પિતૃઓને શાંતિ મળે છે અને વંશજો પરની અનિષ્ટની અસર દૂર થાય છે.
પિતૃદોષ દૂર કરવા માટે વિશેષ પૂજા કરો
પિતૃદોષ ત્યારે થાય છે જ્યારે કોઈનું અકાળે મૃત્યુ થાય છે અથવા શ્રાદ્ધ-તર્પણ યોગ્ય રીતે કરવામાં આવતું નથી. પિતૃદોષ દૂર કરવા ત્ર્યંબકેશ્વરમાં ત્રિપિંડી શ્રાદ્ધ કરવામાં આવે છે. આ પૂજા ત્રણ પેઢીના પૂર્વજો માટે કરવામાં આવે છે. અહીં ગોદાવરી નદીમાં સ્નાન કર્યા બાદ પિંડ દાન અને તર્પણ કરવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે અહીં એક વાર પૂર્વજોને તર્પણ અર્પણ કરવાથી કાશીમાં 100 વખત તર્પણ ચઢાવવા જેટલું પુણ્ય મળે છે. પિતૃપક્ષ દરમિયાન અહીં લાખો ભક્તો આવે છે.
કાલ સર્પ દોષ પૂજા
કાલસર્પ દોષ ત્યારે થાય છે જ્યારે કુંડળીના તમામ ગ્રહો રાહુ-કેતુ વચ્ચે અટવાઈ જાય છે. આનાથી જીવનમાં અવરોધો, આર્થિક નુકસાન, સંતાન પ્રાપ્તિમાં અવરોધ અને માનસિક તણાવ થાય છે. કાલસર્પ દોષને દૂર કરવા માટે ત્ર્યંબકેશ્વરમાં વિશેષ પૂજા કરવામાં આવે છે. નાગ પૂજા, નાગ બલી અને કાલસર્પ પૂજા અહીં ખૂબ જ અસરકારક માનવામાં આવે છે. પૂજામાં નાગ દેવતાને દૂધ, મધ, ચોખા અને ફૂલ ચઢાવવામાં આવે છે. નાગ બલિની પૂજા કરવાથી કાલસર્પ દોષ દૂર થાય છે અને જીવનમાં સુખ-શાંતિ આવે છે.
પૂજા પદ્ધતિ અને સાવચેતીઓ
ત્ર્યંબકેશ્વરમાં પૂજા માટે પહેલા ગોદાવરીમાં સ્નાન કરો. ત્યારબાદ મંદિરમાં શિવલિંગના દર્શન કરો. ત્રિપિંડી શ્રાદ્ધ અથવા કાલ સર્પ પૂજા કરવા માટે પંડિતને કહો. પૂજામાં કાળા તલ, જવ, કુશ, પીંડ અને પાણીનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ‘ઓમ નમઃ શિવાય’ અને ‘ઓમ ત્ર્યંબકમ યજમહે’ મંત્રનો જાપ કરો. પૂજા પછી ગરીબોને દાન કરો. સાવધાનઃ પૂજા દરમિયાન મનમાં સાચી શ્રદ્ધા રાખો અને કોઈપણ પ્રકારની નકારાત્મક વિચારસરણીથી દૂર રહો.
