પાકિસ્તાનની રાજધાની ઈસ્લામાબાદમાં શનિવારથી શરૂ થયેલી ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે લાંબી શાંતિ મંત્રણા રવિવારે કોઈ નક્કર સમજૂતી વિના સમાપ્ત થઈ ગઈ હતી. 21 કલાકથી વધુ ચાલેલી આ મંત્રણામાં બંને પક્ષો વચ્ચે પરમાણુ કાર્યક્રમ, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ, યુદ્ધ વળતર અને પ્રતિબંધો હટાવવા જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ હતી, પરંતુ અમેરિકાની ‘અતિશય માગણીઓ’ના કારણે કોઈ સમજૂતી થઈ શકી નહોતી. આ દરમિયાન તેહરાનથી મોટા સમાચાર આવ્યા છે. ઈરાનના તેલ મંત્રાલયના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે દેશનું લક્ષ્ય તેની મોટાભાગની ક્ષતિગ્રસ્ત રિફાઈનિંગ ક્ષમતાને બે મહિનાની અંદર હુમલા પહેલાના સ્તરના 70-80 ટકા સુધી પુનઃસ્થાપિત કરવાનો છે. ઓઇલ ડેપ્યુટી મિનિસ્ટર મોહમ્મદ સાદેક અઝીમિફરે સ્ટુડન્ટ ન્યૂઝ નેટવર્ક સાથેની મુલાકાતમાં જણાવ્યું હતું કે સમારકામનું કામ ઝડપથી ચાલી રહ્યું છે. લવણ રિફાઈનરીના એક ભાગ લગભગ 10 દિવસમાં પુનઃશરૂ થવાની અપેક્ષા છે, જ્યારે અન્ય એકમો પણ ધીમે ધીમે કામગીરી ફરી શરૂ કરશે.
ઉલ્લેખનીય છે કે અમેરિકા અને ઈઝરાયેલના સંયુક્ત હુમલામાં ઈરાનની ઘણી મોટી રિફાઈનરીઓ અને ઉર્જા સુવિધાઓને ખરાબ રીતે નુકસાન થયું છે. હાલમાં બંને દેશો વચ્ચે બે સપ્તાહનો યુદ્ધવિરામ અમલમાં છે અને શાંતિ મંત્રણાની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે. ઈરાન હવે શક્ય તેટલી વહેલી તકે ઉર્જા ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પુનઃસ્થાપિત કરવા પર ભાર આપી રહ્યું છે.
ઈસ્લામાબાદ મંત્રણામાં શું થયું?
ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઈસ્માઈલ બકાઈએ રવિવારે જણાવ્યું હતું કે અમેરિકન પક્ષની વધુ પડતી માંગને કારણે વાટાઘાટો અનિર્ણિત રહી હતી. જો કે તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે મુત્સદ્દીગીરી ક્યારેય સમાપ્ત થતી નથી. અમેરિકી પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ કરી રહેલા વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ જેડી વેન્સે સ્પષ્ટ કર્યું કે મંત્રણાથી શાંતિ સમજૂતી થઈ નથી. તેમણે મુખ્ય કારણ દર્શાવ્યું કે ઈરાન તેના પરમાણુ કાર્યક્રમને સંપૂર્ણપણે છોડી દેવા તૈયાર નથી. વેન્સે કહ્યું કે અમે અમારી છેલ્લી અને શ્રેષ્ઠ ઓફર કરી હતી, પરંતુ ઈરાને તેનો સ્વીકાર કર્યો ન હતો.
બકાઈએ કહ્યું કે કેટલાક મુદ્દાઓ પર બંને પક્ષો વચ્ચે સહમતિ હતી, પરંતુ બે-ત્રણ મહત્વની બાબતો પર મતભેદો રહ્યા. સરકારી પ્રેસ ટીવીના જણાવ્યા અનુસાર, શનિવારે સવારે પાકિસ્તાનની દલાલીથી શરૂ થયેલી તીવ્ર વાટાઘાટો દરમિયાન અનેક સંદેશાઓ અને દસ્તાવેજોની આપ-લે કરવામાં આવી હતી. બકાઈએ સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ કર્યું હતું કે છેલ્લા 24 કલાકમાં હોર્મુઝ, પરમાણુ મુદ્દો, યુદ્ધના વળતર, પ્રતિબંધો હટાવવા અને પ્રદેશમાં યુદ્ધનો સંપૂર્ણ અંત જેવા વિષયો પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આ રાજદ્વારી પ્રક્રિયાની સફળતા અમેરિકન પક્ષની ગંભીરતા અને સદ્ભાવના પર નિર્ભર છે. બકાઈએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે આપણે પ્રથમ બેઠકમાં જ કરારની અપેક્ષા ન રાખવી જોઈએ તે સ્વાભાવિક છે. અમે અમેરિકાના ભૂતકાળના તૂટેલા વચનો અને દૂષિત ક્રિયાઓને ભૂલી નથી અને ભૂલીશું નહીં. તેમણે વાટાઘાટોનું આયોજન કરવા બદલ પાકિસ્તાનનો આભાર વ્યક્ત કર્યો હતો.
