બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણી: મહાગઠબંધને હજુ બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણી માટે ઔપચારિક ચૂંટણી પ્રચાર શરૂ કર્યો નથી, પરંતુ પૂર્વ નાયબ મુખ્ય પ્રધાન અને આરજેડી નેતા તેજસ્વી યાદવે આજે (બુધવાર, 22 ઓક્ટોબર) દરેક ઘરમાં નોકરી આપ્યા બાદ વધુ એક મોટું વચન આપ્યું છે. તેજસ્વીએ કહ્યું છે કે જો મહાગઠબંધનની સરકાર બનશે તો તે રાજ્યની તમામ જીવિકા દીદીઓને કાયમી સેવા આપશે અને તેમને દર મહિને 30,000 રૂપિયાનો પગાર આપશે. આ સિવાય તેમને દર મહિને 2000 રૂપિયાનું વધારાનું ભથ્થું આપવામાં આવશે.
તેજસ્વીએ એમ પણ કહ્યું છે કે જીવિકા દીદીઓને 5 લાખ રૂપિયા સુધીનો સરકારી વીમો આપવામાં આવશે. તેમણે કહ્યું કે જો ‘ઇન્ડિયન નેશનલ ડેવલપમેન્ટ ઇન્ક્લુઝિવ એલાયન્સ’ (‘ઇન્ડિયા’) ગઠબંધન રાજ્યમાં સત્તામાં આવશે તો ‘જીવિકા દીદીઓ’ જેમણે લોન લીધી છે તેમના વ્યાજ પણ માફ કરવામાં આવશે. તેજસ્વીના આ પગલા બાદ હવે દેશભરમાં ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે કે આ જીવિકા દીદીઓ કોણ છે અને તેઓ આટલા મહત્વના કેમ બની ગયા?
કોણ છે જીવિકા દીદી?
વાસ્તવમાં, બિહાર સરકાર વિશ્વ બેંકની મદદથી ‘બિહાર ગ્રામીણ આજીવિકા મિશન- BRLM’ ચલાવે છે. સ્થાનિક સ્તરે તે ‘જીવિકા’ તરીકે ઓળખાય છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય ગ્રામીણ સ્તરે ગરીબોને સામાજિક અને આર્થિક રીતે સશક્ત બનાવવાનો છે. આ પ્રોજેક્ટ સાથે જોડાયેલી મહિલાઓને ‘જીવિકા દીદી’ કહેવામાં આવે છે. આ યોજના 2006 થી ચાલી રહી છે.
આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સ્વ-સહાય જૂથો બનાવીને કૌશલ્ય આધારિત રોજગારીની તકો દ્વારા લોકોની આજીવિકા સુધારવાનો છે. આ દ્વારા મહિલાઓને આત્મનિર્ભર બનાવવા પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. આ યોજના રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ આજીવિકા મિશન (NRLM) હેઠળ ચાલે છે. આ યોજનામાં મહિલાઓ ગ્રામ્ય સ્તરે 10-15 ના જૂથોમાં સ્વ-સહાય જૂથ બનાવે છે. તેઓએ થોડી રકમ એકઠી કરવાની હોય છે અને પછી જૂથની મહિલાઓ આ ફંડમાંથી એકબીજાને લોન આપે છે. આ સિવાય જીવિકા યોજના હેઠળ, તે જૂથને સરકારી લોન પણ મળે છે, જેના દ્વારા મહિલાઓ નાની નોકરી અથવા વ્યવસાય કરે છે.
