ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના યુદ્ધમાં પરમાણુ પછી કદાચ સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ શબ્દનો સૌથી વધુ ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. 4 માર્ચ પછી ભારત સહિત વિશ્વના લગભગ દરેક વ્યક્તિ આ શબ્દથી પરિચિત થઈ ગયા હશે. કારણ એ હતું કે ઈરાની દળોએ આ તારીખથી જ તેને બંધ કરવાની જાહેરાત કરી હતી અને 23 માર્ચ સુધીમાં તેને સંપૂર્ણપણે બંધ કરવાની ધમકી પણ આપી હતી. આ મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગ બંધ કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ પછી ફરીથી ખોલવામાં આવ્યો હતો. રસપ્રદ વાત એ છે કે હવે તેને ફરીથી બ્લોક કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ વખતે અમેરિકાએ અહીં બ્લોક નાખવાનું કામ કર્યું છે. ચાલો આપણે વિગતવાર સમજીએ કે કેવી રીતે પરમાણુ સાથે શરૂ થયેલ યુદ્ધ હોર્મુઝને ખોલવા અને બંધ કરવાની રેસમાં ફેરવાઈ ગયું.
પહેલા સમજો કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે
ઈરાન અને ઓમાનની સરહદ પર સ્થિત હોર્મુઝની સ્ટ્રેટ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગોમાંથી એક છે. તેના દ્વારા તેલ, કુદરતી ગેસ, હિલિયમ, ખાતર અને અન્ય ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનો સહિતની ઘણી વસ્તુઓ વિશ્વના બજારોમાં પહોંચે છે. ક્રૂડ ઓઈલ અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોના વિશ્વના દરિયાઈ વેપારનો લગભગ 27% આ માર્ગ પરથી પસાર થાય છે. વધુમાં, વિશ્વનો 20% LNG વેપાર પણ આ જળમાર્ગ દ્વારા થાય છે.
આ સ્ટ્રેટ એક સાંકડો સમુદ્ર માર્ગ છે જે ઓમાનના અખાત અને અરબી સમુદ્રમાંથી પર્સિયન ગલ્ફ માટે પ્રવેશદ્વાર બનાવે છે. તેના સૌથી સાંકડા બિંદુએ, તે 22 નોટિકલ માઈલ પહોળું છે અને ઈરાન અને ઓમાનની દરિયાઈ સીમામાં આવે છે. આ માર્ગ પરથી જહાજોને મુસાફરી કરવા માટે બે લેન છે, એક આવવા માટે અને એક જવા માટે. દરેક લેન બે માઇલ પહોળી છે અને તેમની વચ્ચે બે-માઇલનું અંતર બાકી છે.
તે શા માટે બંધ હતું?
2 માર્ચે, ઈરાનના ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) ના એક અધિકારીએ કહ્યું, ‘હોર્મુઝ બંધ છે. જો કોઈ ત્યાંથી પસાર થવાનો પ્રયાસ કરશે, તો રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ અને નૌકાદળ તે જહાજોને આગ લગાડી દેશે. ઈરાને અમેરિકા અને ઈઝરાયેલના હુમલાને ટાંકીને સ્ટ્રેટ બંધ કરવાની ધમકી આપી હતી.
ખોલવાના પ્રયાસો
આ પછી, અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું ધ્યાન સ્ટ્રેટને ખોલવા તરફ હટતું જણાઈ રહ્યું છે. તેણે નાટો અને ચીન પાસેથી પણ મદદ માંગી હતી. જોકે, શરૂઆતના તબક્કામાં તેને કોઈ દેશ તરફથી સમર્થન મળ્યું ન હતું. તેણે તો એમ પણ કહ્યું હતું કે અમેરિકા આ માર્ગથી બહુ ઓછું તેલ આયાત કરે છે અને તેને ખોલવાની જવાબદારી અન્ય દેશો પર નાંખી છે. આ પછી, માર્ચમાં જ અમેરિકાએ સ્ટ્રેટને ખોલવા માટે સૈન્ય ઓપરેશન શરૂ કર્યું.
