ઈરાન અને અમેરિકા-ઈઝરાયલ વચ્ચે ચાલી રહેલા ભીષણ યુદ્ધને રોકવાના રાજદ્વારી પ્રયાસો હવે નિર્ણાયક તબક્કે પહોંચી ગયા છે. વ્હાઈટ હાઉસ આ સપ્તાહના અંતમાં પાકિસ્તાનના ઈસ્લામાબાદમાં યુદ્ધવિરામનો માર્ગ શોધવા માટે ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકનું આયોજન કરી રહ્યું છે. આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયાના અહેવાલો અનુસાર આ શાંતિ મંત્રણામાં ભાગ લેવા માટે અમેરિકાના ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સ ઈસ્લામાબાદ જઈ શકે છે.
ઈરાને શા માટે જેડી વેન્સની માંગ કરી?
આ સંભવિત મંત્રણા સાથે જોડાયેલી સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે ઈરાને અમેરિકાના ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સનું નામ વાતચીત માટે પોતાની પ્રથમ પસંદગી તરીકે રાખ્યું છે. અહેવાલો અનુસાર, ઈરાને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે અમેરિકાના વિશેષ દૂત સ્ટીવ વિટકોફ અથવા ભૂતપૂર્વ વરિષ્ઠ સલાહકાર જેરેડ કુશનર સાથે વાતચીત કરવા માંગતું નથી.
ઈરાનનું માનવું છે કે આ નેતાઓ વચ્ચેની છેલ્લી મંત્રણા પછી તરત જ સૈન્ય હુમલા શરૂ થયા હતા, જેના કારણે બંને પક્ષો વચ્ચે વિશ્વાસનું મોટું સંકટ ઊભું થયું છે. તેનાથી વિપરિત, ઈરાન જેડી વેન્સને એક એવા નેતા તરીકે જુએ છે જે મધ્ય પૂર્વના સંઘર્ષોમાં યુએસની બિનજરૂરી સંડોવણીની વિરુદ્ધ છે. ઈરાની અધિકારીઓ માને છે કે વેન્સ યુદ્ધને ઝડપથી સમાપ્ત કરવા માટે વધુ વ્યવહારુ અને ગંભીર હોઈ શકે છે. જો આ બેઠક થાય છે તો ઈરાનની સંસદના સ્પીકર મોહમ્મદ બાઘર ગાલિબાફ વાટાઘાટોનું નેતૃત્વ કરી શકે છે.
શાંતિ વાટાઘાટોમાં પાકિસ્તાનની મહત્વની ભૂમિકા
આ વૈશ્વિક સંકટમાં પાકિસ્તાન પોતાને એક મુખ્ય મધ્યસ્થી તરીકે સ્થાપિત કરી રહ્યું છે. પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શેહબાઝ શરીફે સ્પષ્ટતા કરી છે કે જો અમેરિકા અને ઈરાન સંમત થાય તો પાકિસ્તાન સંઘર્ષના કાયમી ઉકેલ માટે અર્થપૂર્ણ અને નિર્ણાયક વાતચીતની યજમાની કરવા માટે સંપૂર્ણપણે તૈયાર છે. ઈસ્લામાબાદ અમેરિકા અને ઈરાન બંનેના સંપર્કમાં હોવાથી આ બેઠક માટે યોગ્ય અને તટસ્થ સ્થળ માનવામાં આવી રહ્યું છે. તુર્કી અને ઇજિપ્ત પણ આ દિશામાં મધ્યસ્થી માટે પ્રયાસો કરી રહ્યા છે.
શાંતિના માર્ગમાં પડકારો અને પરિસ્થિતિઓ
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, અમેરિકાએ તાજેતરમાં યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માટે પાકિસ્તાન દ્વારા ઈરાનને 15-પોઈન્ટનો શાંતિ પ્રસ્તાવ મોકલ્યો હતો, જેમાં ઈરાનના પરમાણુ અને બેલિસ્ટિક મિસાઈલ કાર્યક્રમોને રોકવા અને દરિયાઈ સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવાનો સમાવેશ થાય છે. જોકે, ઈરાને આ પ્રસ્તાવને ફગાવી દીધો છે અને કહ્યું છે કે કોઈપણ યુદ્ધવિરામ તેની શરતો પર જ થશે. ઈરાનની માંગણીઓમાં કથિત રીતે યુદ્ધના નુકસાન માટે ભારે આર્થિક વળતર, પ્રદેશમાંથી યુએસ સૈન્ય થાણા પાછા ખેંચવા અને હુમલાઓ પર સંપૂર્ણ રોક જેવી કડક શરતોનો સમાવેશ થાય છે.
