નવી દિલ્હીઃ દેશભરમાં મોટા પાયે મનરેગા કામદારોના નામો હટાવવાનો મામલો ચિંતાનો વિષય બન્યો છે. એક રિપોર્ટ અનુસાર, 10 ઓક્ટોબરથી 14 નવેમ્બરની વચ્ચે મનરેગા જોબ કાર્ડમાંથી લગભગ 27 લાખ મજૂરોના નામ કાઢી નાખવામાં આવ્યા હતા, જેને રિપોર્ટમાં ખૂબ જ અસામાન્ય ગણાવ્યા છે.
અહેવાલ મુજબ, આ સમયગાળા દરમિયાન, લગભગ 10.5 લાખ નવા કામદારો સિસ્ટમમાં જોડાયા હતા, પરંતુ નામો કાઢી નાખવાની ગતિ ઘણી ઝડપી હતી. 1 નવેમ્બર, 2025 થી મનરેગામાં ઇ-કેવાયસી ફરજિયાત બન્યા પછી, જોબ કાર્ડ કાઢી નાખવામાં અચાનક વધારો નોંધવામાં આવ્યો.
મનરેગા, જે મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ રોજગાર ગેરંટી અધિનિયમ હેઠળ ચલાવવામાં આવે છે, ગ્રામીણ પરિવારોને વર્ષમાં 100 દિવસના વેતન રોજગારની ખાતરી આપે છે. કરોડો મજૂરો તેમની આજીવિકા માટે આ યોજના પર નિર્ભર છે.
અહેવાલ દર્શાવે છે કે નાણાકીય વર્ષ 2025-26ના પ્રથમ છ મહિનામાં (એપ્રિલ-સપ્ટેમ્બર) દેશમાં મનરેગા કામદારોની સંખ્યામાં 83.6 લાખનો ચોખ્ખો વધારો થયો છે. પરંતુ 14 નવેમ્બર સુધીમાં આ આંકડો ઘટીને માત્ર 66.5 લાખ પર આવી ગયો હતો, એટલે કે માત્ર એક મહિનામાં સિસ્ટમમાંથી લગભગ 17 લાખ મજૂરો ઓછા થઈ ગયા હતા. રિપોર્ટમાં આને ખૂબ જ નાટકીય ફેરફાર ગણાવ્યો છે.
અહેવાલમાં એ પણ જાણવા મળ્યું છે કે લગભગ 6 લાખ સક્રિય કામદારો, જેમણે છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં મનરેગા હેઠળ ઓછામાં ઓછું એક દિવસ કામ કર્યું હતું, તેઓ પણ આ યોજનામાંથી પાછા ફર્યા છે. આ સૂચવે છે કે માત્ર નિષ્ક્રિય જ નહીં પરંતુ કામ કરતા મજૂરોને પણ અસર થઈ છે.
સૌથી વધુ ઇ-કેવાયસી પૂર્ણ કરનારા રાજ્યોમાં પણ વધુ ડિલીટ જોવા મળ્યા હતા.
રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે e-KYC અને ABPS ના અમલીકરણ દરમિયાન મોટા પાયે નામો કાઢી નાખવા એ સ્પષ્ટ અને ચિંતાજનક સંકેત છે, જેની સીધી અસર ભારતના ગ્રામીણ મજૂરોની આજીવિકા પર પડી રહી છે.
