IRCTC ફેક આઈડી: ભારતીય રેલ્વેએ ડિજિટલ ટિકિટિંગ સિસ્ટમ IRCTC (ઇન્ડિયન રેલ્વે કેટરિંગ એન્ડ ટુરિઝમ કોર્પોરેશન) માં મોટા ફેરફારો લાગુ કર્યા છે, જેના કારણે દરરોજ નવા વપરાશકર્તા ખાતાઓની સંખ્યામાં તીવ્ર ઘટાડો થયો છે. રેલવે અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, હવે દરરોજ લગભગ 5,000 નવા IRCTC એકાઉન્ટ બનાવવામાં આવી રહ્યા છે જ્યારે પહેલા આ આંકડો દરરોજ 1 લાખની આસપાસ પહોંચતો હતો. રેલ્વે મંત્રાલય દ્વારા ફેક આઈડી એકાઉન્ટ્સ સામે કડક કાર્યવાહી કરવા અને કડક વેરિફિકેશન સિસ્ટમ લાગુ કરવાના કારણે આ ફેરફાર આવ્યો છે.
રેલવે મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે કહ્યું કે આ નવી કડક વેરિફિકેશન સિસ્ટમને કારણે શંકાસ્પદ અને નકલી આઈડી બનાવનારા પર અંકુશ લગાવવામાં આવ્યો છે. અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, અત્યાર સુધીમાં લગભગ 3.03 કરોડ નકલી એકાઉન્ટ્સ નિષ્ક્રિય કરવામાં આવ્યા છે, અને લગભગ 2.7 કરોડ એકાઉન્ટ્સ શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિ માટે સસ્પેન્ડ અથવા માર્ક કરવામાં આવ્યા છે.
IRCTC પર ફેક આઈડી ક્રેકડાઉનનું શું થયું?
ભારતીય રેલવેએ છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં ડિજિટલ છેતરપિંડી અને અયોગ્ય ટિકિટ બુકિંગ પ્રથાઓને રોકવા માટે IRCTC પ્લેટફોર્મ પર એક વિશાળ સફાઈ અભિયાન હાથ ધર્યું છે. ટ્રેન ટિકિટ બૉટ્સ, એજન્ટ-સંચાલિત નકલી ID લૉગિન અને સ્વયંસંચાલિત સ્ક્રિપ્ટને કારણે કેટલીકવાર અસલી મુસાફરો માટે ટિકિટ મેળવવાનું મુશ્કેલ બને છે. નવી વેરિફિકેશન સિસ્ટમ હેઠળ, યુઝરની ઓળખની સંપૂર્ણ તપાસ કરવામાં આવી રહી છે, જેના કારણે નકલી અથવા અસલી માહિતીના કિસ્સામાં એકાઉન્ટ રજિસ્ટ્રેશન થઈ શકશે નહીં.
1 લાખ રૂપિયાથી માંડ 5,000 પ્રતિ દિવસનો મોટો ઘટાડો
ડિસેમ્બર 2025 માં, રેલ્વે અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે પહેલા દૈનિક નવા IRCTC વપરાશકર્તા ID ની સંખ્યા દરરોજ લગભગ 1 લાખ સુધી પહોંચતી હતી. પરંતુ નવા સુરક્ષા માપદંડો અને ઓળખ તપાસ પછી, આ સંખ્યા હવે ઘટીને લગભગ 5,000 પ્રતિદિન થઈ ગઈ છે એટલે કે લગભગ 95% ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.
આ ફેરફાર સૂચવે છે કે અગાઉ મોટી સંખ્યામાં નકલી અથવા વ્યવસ્થિત રીતે બનાવેલા એકાઉન્ટ્સ હતા, જેનો ઉપયોગ સ્વયંસંચાલિત બુકિંગ સ્ક્રિપ્ટ, બૉટો અથવા એજન્ટ-વેપારીઓ દ્વારા કરવામાં આવતો હતો. હવે રેલ્વેએ આવા નકલી વપરાશકર્તાઓને ખૂબ જ કડક રીતે પકડવાનું કામ શરૂ કર્યું છે, જેના કારણે વાસ્તવિક મુસાફરો માટે સિસ્ટમ સ્પષ્ટ થઈ ગઈ છે.
3.03 કરોડ નકલી ખાતાઓ નિષ્ક્રિય
નવી સિસ્ટમે અત્યાર સુધીમાં લગભગ 3.03 કરોડ શંકાસ્પદ/બનાવટી વપરાશકર્તા ખાતાઓને નિષ્ક્રિય કરી દીધા છે, જે છેલ્લા વર્ષ દરમિયાન અથવા સિસ્ટમની અંદર બનાવવામાં આવ્યા હતા અને ક્યારેય વેરિફિકેશન થયા ન હતા. આ એકાઉન્ટ્સ દૂર કરવાનું મુખ્ય કારણ એ હતું કે તેનો ઉપયોગ બોટ-આધારિત ટિકિટ બુકિંગ, અયોગ્ય વ્યવહાર અને એકાઉન્ટ વિશ્લેષણ ટાળવા માટે કરવામાં આવી રહ્યો હતો.
