Chhari Dhand Ramsar Site: ગુજરાતના કચ્છમાં સ્થિત છારી ઢાંઢ વેટલેન્ડ કન્ઝર્વેશન રિઝર્વ (Chhari Dhand Wetland Conservation Reserve) ને રામસર સ્થળ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. આ જાહેરાતથી હવે છારી વેટલેન્ડને આંતરરાષ્ટ્રીય મહત્વના વેટલેન્ડ તરીકે માન્યતા મળી છે. ૩૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૬ના રોજ કરવામાં આવેલી આ જાહેરાત ભારતના વેટલેન્ડ સંરક્ષણ પ્રયાસોમાં એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ છે અને વૈશ્વિક જૈવવિવિધતા સંરક્ષણમાં ગુજરાતની વધતી ભૂમિકાને રેખાંકિત કરે છે. વન અને પર્યાવરણ મંત્રી અર્જુન મોઢવાડિયાએ ગાંધીનગરમાં મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલને રામસર પ્રમાણપત્ર અર્પણ કર્યું. આ સાથે જ, છારી ઢાંઢ ગુજરાતનું પાંચમું અને કચ્છ વિસ્તારનું પ્રથમ રામસર સ્થળ બની ગયું છે.
ક્યાં છે છારી ઢાંઢ વેટલેન્ડ
છારી ઢાંઢ વેટલેન્ડ ૨૨૭૦૦ હેક્ટરમાં ફેલાયેલું છે. તે ૧૨ ગામોને આવરી લે છે. આ વેટલેન્ડની ખાસ વાત એ છે કે તે શુષ્ક રણ અને ઘાસના મેદાનની ઇકોસિસ્ટમ વચ્ચે સ્થિત છે અને મધ્ય એશિયાઈ ફ્લાયવે પર આવતા પ્રવાસી પક્ષીઓ માટે એક મહત્વપૂર્ણ રહેઠાણ તરીકે કામ કરે છે.
અન્ય ચાર સાઇટ્સ છે રામસર
ગુજરાતમાં અન્ય રામસર સ્થળોમાં નળસરોવર પક્ષી અભયારણ્ય છે. તેને ૨૦૧૨માં રામસર સાઇટની માન્યતા મળી હતી. થોળ તળાવ વન્યજીવ અભયારણ્યને ૨૦૨૧માં, વઢવાણા વેટલેન્ડને ૨૦૨૧માં અને ખીજડીયા પક્ષી અભયારણ્યને ૨૦૨૨માં રામસર સાઇટની માન્યતા મળી હતી.
૨ લાખથી વધુ પક્ષીઓ જોવા મળે છે
છારી ઢાંઢ પક્ષીઓની વિવિધતા માટે પ્રખ્યાત છે. અહીં એક સમયે ૨ લાખથી વધુ પક્ષીઓ જોવામાં આવ્યા છે અને આ વેટલેન્ડમાં ૧૮૭ પ્રજાતિઓ નોંધવામાં આવી છે. એક જ સ્થળે ૪ લાખથી વધુ સામાન્ય સારસ જોવામાં આવ્યા છે, જ્યારે આસપાસનો વિસ્તાર ૨૮૩ પક્ષી પ્રજાતિઓનું આશ્રયસ્થાન છે. આમાં ૧૧ વૈશ્વિક સ્તરે સંકટગ્રસ્ત અને નવ સંકટની નજીકની પ્રજાતિઓ સામેલ છે. આ વિસ્તાર દુર્લભ ગ્રે હાઇપોકોલિયસ (Grey Hypocolius) માટે શિયાળાનું એક મહત્વપૂર્ણ રહેઠાણ પણ છે.
૫૨ દેશોમાંથી આવે છે વિદેશી પક્ષીઓ
વન્યજીવ સંરક્ષણ અધિનિયમ, ૧૯૭૨ હેઠળ ૨૦૦૮માં તેને કન્ઝર્વેશન રિઝર્વ જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું, અને ત્યારથી આ વિસ્તારને સતત સંરક્ષણના પગલાંથી ફાયદો થયો છે. હવે તે ગુજરાતની પક્ષી વિવિધતાના ૩૫ ટકાથી વધુ હિસ્સો ધરાવે છે અને ૫૨થી વધુ દેશોના પક્ષી પ્રેમીઓ અને સંશોધકોને આકર્ષે છે.
૮૦ ટકાથી વધુ પ્રવાસીઓ વિદેશથી આવે છે
છારીમાં ૫૨ દેશોના પ્રવાસીઓ નિયમિતપણે આવે છે. છારી ઢાંઢ રણ અને ઘાસના મેદાનોની વચ્ચે સ્થિત એક વેટલેન્ડ છે, જે દર વર્ષે હજારો પ્રવાસી પક્ષીઓને આકર્ષે છે. અહીં ગ્રે હાઇપોકોલિયસ પણ જોવામાં આવ્યા છે, જે વૈશ્વિક સ્તરે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ પક્ષી છે. છારી ઢાંઢ આવતા ૮૦% થી વધુ પ્રવાસીઓ વિદેશથી આવે છે, મુખ્યત્વે અમેરિકા, બ્રિટન, ઓસ્ટ્રેલિયા, ફિનલેન્ડ અને નેધરલેન્ડથી.
