Indian Post My Stamp: રાજકારણમાં સ્વપ્રસિદ્ધિ માટે નાટક થવું નવી વાત નથી, પરંતુ હવે આ વૃત્તિ કેટલાક અખબારોમાં પણ જોવા મળી રહી છે. કચ્છમાંથી પ્રકાશિત થતું એક અખબાર તાજેતરમાં સતત પોતાની હાજરી બતાવવા માટે અતિશયોક્તિભર્યા પ્રચારમાં ઉતર્યું છે. રોજબરોજ મોટા ફોટા અને વધારાની વાતો સાથે પ્રથમ પાનું ભરવાનું વલણ હવે ચર્ચાનું કારણ બન્યું છે. તાજી ઘટના એનું જીવતું ઉદાહરણ બનીને સામે આવી છે.
સ્વર્ગવાસી ઉદ્યોગપતિના નામે ભ્રામક રજૂઆત
તાજેતરમાં આ અખબારે પોતાના પૂર્વ ચેરમેન અને જાણીતા ઉદ્યોગપતિના નામે એક ઘટનાને અતિમહત્વપૂર્ણ બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો. પ્રથમ પાના પર આઠ કોલમમાં એવી રીતે સમાચાર છપાયા કે જાણે ભારત સરકારે સત્તાવાર ટપાલ ટિકિટ બહાર પાડી હોય. તેમાં રાજ્યના મુખ્યમંત્રી અને નાયબ મુખ્યમંત્રીના ફોટા પણ જોડાયા હતા. આ રજૂઆતથી સામાન્ય વાચકોમાં ખોટી ધારણા ઉભી થવાની પૂરી શક્યતા હતી.
વાસ્તવિકતા અને પોસ્ટ વિભાગની યોજના
હકીકતમાં ટપાલ વિભાગ વર્ષ ૨૦૧૫થી એક ખુલ્લી યોજના ચલાવે છે, જેમાં કોઈ પણ નાગરિક પોતાની પસંદગીના ફોટા સાથે ટપાલ ટિકિટ છપાવી શકે છે. આ માટે માત્ર નક્કી ફી ચૂકવવી પડે છે અને તે સંપૂર્ણપણે વ્યક્તિગત ઉપયોગ માટેની વ્યવસ્થા છે. આ પ્રકારની ટિકિટ પર સ્પષ્ટ રીતે MY STAMP લખેલું હોય છે. તેનો સરકાર તરફથી કોઈ સન્માન કે અધિકૃત માન્યતા સાથે સીધો સંબંધ નથી.
ભોળા વાચકોને ગેરમાર્ગે દોરવાનો પ્રયાસ
આ સામાન્ય અને ખુલ્લી યોજનાને અસાધારણ સિદ્ધિ તરીકે રજૂ કરવાથી પત્રકારિતાની નૈતિકતા પર સવાલ ઊભા થાય છે. પોતાને પીળા પત્રકારત્વથી દૂર ગણાવતું આ અખબાર હવે આવી રજૂઆતોને કારણે મજાકનું પાત્ર બની રહ્યું છે. ભૂતકાળમાં ગંભીર માનાતી છાપ આજે સ્વપ્રચારના ભાર હેઠળ દબાતી દેખાય છે. સતત આત્મપ્રદર્શન વાચકોમાં વિશ્વાસને ધીમે ધીમે ખોખલું કરી રહ્યું છે.
વિશ્વસનીયતા માટે આત્મચિંતન જરૂરી
પત્રકારિતાનો મૂળ હેતુ માહિતી આપવાનો છે, પ્રસિદ્ધિ મેળવવાનો નહીં. જ્યારે સમાચાર અને સ્વપ્રચાર વચ્ચેની રેખા ભૂંસાઈ જાય છે, ત્યારે માધ્યમની વિશ્વસનીયતા જોખમમાં મુકાય છે. કચ્છ જેવા સંવેદનશીલ વિસ્તારમાંથી પ્રકાશિત અખબાર માટે જવાબદારી વધુ વધી જાય છે. આ ઘટના એ સંકેત આપે છે કે સમયસર આત્મચિંતન ન થાય તો છાપ લાંબા ગાળે નુકસાન ભોગવી શકે છે.
