નવી દિલ્હી. આધુનિક જીવનશૈલી અને કલાકો સુધી એક જગ્યાએ બેસીને કામ કરવાની ટેવ આપણા શરીરને નુકસાન પહોંચાડે છે. યોગના અનેક આસનોમાં અર્ધ મત્સ્યેન્દ્રાસન એક એવું આસન છે, જે આપણા આખા શરીર માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક છે. આ આસન કરોડરજ્જુને લવચીક બનાવે છે, પેટના અવયવોને યોગ્ય રીતે કામ કરવામાં મદદ કરે છે. અર્ધ મત્સ્યેન્દ્રાસન, હઠ યોગનું એક અગ્રણી અને મહત્વપૂર્ણ આસન, જેનું નામ મહાન યોગી અને હઠયોગના પ્રણેતા, મહર્ષિ મત્સ્યેન્દ્રનાથના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે. સંસ્કૃતમાં ‘અર્ધ’ એટલે અડધો, ‘મત્સ્ય’ એટલે માછલી અને ‘ઈન્દ્ર’ એટલે રાજા. પૌરાણિક માન્યતા અનુસાર આ આસનના નિયમિત અભ્યાસથી શરીરની સુષુપ્ત ઉર્જા જાગૃત થાય છે અને કરોડરજ્જુનું સ્વાસ્થ્ય સારું રહે છે. આ આસન માત્ર શારીરિક વ્યાયામ નથી પરંતુ આંતરિક સંતુલન હાંસલ કરવાની વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિ છે.
આ એક મુખ્ય ‘ટ્વિસ્ટિંગ’ યોગ આસન છે, જે માત્ર શરીરમાંથી જડતા દૂર કરતું નથી પણ આંતરિક અવયવોને માલિશ કરીને શરીરને ડિટોક્સિફાય કરવામાં પણ મદદ કરે છે. ચાલો આ પ્રાચીન અને ફાયદાકારક આસનનું મહત્વ, સાચી ટેકનિક અને સ્વાસ્થ્ય લાભોને વિગતવાર સમજીએ.
મત્સ્યેન્દ્રાસન (સંપૂર્ણ મત્સ્યેન્દ્રાસન) મૂળરૂપે હઠ યોગ પ્રદીપિકામાં વર્ણવવામાં આવ્યું છે. આ આસનને આધુનિક યોગાભ્યાસમાં સરળ અને સુલભ બનાવવા માટે, તેનું અર્ધ સ્વરૂપ એટલે કે અર્ધ મત્સ્યેન્દ્રાસન વિકસાવવામાં આવ્યું હતું. આ આસનનું નામ નાથ સંપ્રદાયના મહાન યોગી મત્સ્યેન્દ્રનાથના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે.
અર્ધ મત્સ્યેન્દ્રાસન કરવાની પદ્ધતિ પણ બહુ અઘરી નથી અને નિયમિત અભ્યાસથી તેના પરિણામો સ્પષ્ટપણે જોવા મળે છે. આ આસન કરતી વખતે શરીર અડધું વળેલું રહે છે, જેનાથી શરીરમાં રક્ત પરિભ્રમણ સુધરે છે અને ઊર્જાનો પ્રવાહ પણ વધે છે. આ જ કારણ છે કે તેને શ્રેષ્ઠ આસનોમાંનું એક માનવામાં આવે છે.
આ સિવાય આ આસન ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે પણ મદદરૂપ માનવામાં આવે છે. પેટના વિસ્તારને ખેંચવાથી, સ્વાદુપિંડની કાર્યક્ષમતા સુધરે છે, જેના કારણે ઇન્સ્યુલિનનો સ્ત્રાવ સંતુલિત થાય છે. જો કે, ડાયાબિટીસ સંબંધિત કોઈપણ કસરત શરૂ કરતા પહેલા ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે.
–IANS
આ પણ વાંચો – અખબાર પહેલા તમારા રાજ્ય/શહેરના સમાચાર વાંચવા માટે ક્લિક કરો.
