પાકિસ્તાનના પીએમ શહેબાઝ શરીફે પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે કે તેઓ ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે મધ્યસ્થી કરવા તૈયાર છે. એટલું જ નહીં, તેઓએ પાકિસ્તાનના કેટલાક શહેરમાં શાંતિ મંત્રણા યોજવાનો પ્રસ્તાવ પણ મૂક્યો છે. એવું પણ કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે તેણે અમેરિકા વતી સમાધાનનો પ્રસ્તાવ ઈરાન સુધી પહોંચાડ્યો છે. અત્યાર સુધી ઈરાનનું વલણ ગરમ છે, પરંતુ એ વાતને નકારી શકાય નહીં કે જો અમેરિકાને અહીં યુદ્ધ રોકવાની જરૂર છે તો તે ઈરાન માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે. આ દરમિયાન ભારતમાં સવાલો ઉઠી રહ્યા છે કે શું ભારત સરકારે આ મામલે તેની પ્રતિક્રિયામાં વિલંબ કર્યો છે.
પાકિસ્તાન મધ્યસ્થી બની રહ્યું છે અને અસીમ મુનીરને મહત્વ મળવા પર કોંગ્રેસે મોદી સરકારને ઘેરી છે. આ મુદ્દાને લઈને અમે ઈન્ડિયા ફાઉન્ડેશનના ડિરેક્ટર કેપ્ટન આલોક બંસલ સાથે વાત કરી, જેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય બાબતોના નિષ્ણાત છે. આ ઉપરાંત હિમાચલ પ્રદેશ સેન્ટ્રલ યુનિવર્સિટીના આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર વિમલ કશ્યપનો અભિપ્રાય પણ જાણવામાં આવ્યો હતો. આ અંગે કેપ્ટન આલોક બંસલે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ બાબતને ભારત સાથે જોડવી યોગ્ય નથી. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે પાકિસ્તાનની ભૂમિકા અલગ છે અને તેનાથી ભારતની સ્થિતિ કોઈ પણ રીતે નબળી નથી પડતી.
કેપ્ટન આલોક બંસલે કહ્યું, ‘જો પાકિસ્તાનના દૃષ્ટિકોણથી જોવામાં આવે તો આ તેમના માટે મોટી સફળતા છે, પરંતુ તેને ભારત સાથે જોડવું યોગ્ય નથી. પાકિસ્તાનના ફિલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીર અમેરિકાની ગુડ બુકમાં છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ઈચ્છે છે કે આ યુદ્ધ જલ્દી ખતમ થાય. પાકિસ્તાનના ગલ્ફ દેશો સાથે પણ ઈસ્લામને લઈને સંબંધ છે. તેથી તેના પર મધ્યસ્થી કરવાનું દબાણ છે. પાકિસ્તાને 1970માં પણ આવું કર્યું હતું. તેની મધ્યસ્થીથી જ અમેરિકા અને ચીન નજીક આવ્યા હતા. શું આને ભારત માટે આંચકો ગણવો જોઈએ? તેના પર કેપ્ટન આલોક બંસલે કહ્યું કે આવું કંઈપણ કહેવું વહેલું ગણાશે. આટલા પ્રારંભિક તબક્કે ભારતની ભૂમિકા અને પ્રભાવ વિશે વાત કરવી યોગ્ય રહેશે નહીં.
‘ભારતની ભૂમિકા મહત્વની છે, પરંતુ પાકિસ્તાનની સ્થિતિ શીત યુદ્ધથી આવી છે’
જ્યારે આ જ સવાલ વિમલ કશ્યપને પૂછવામાં આવ્યો ત્યારે તેણે પાકિસ્તાનના ઈતિહાસનો ઉલ્લેખ કરીને કહ્યું કે, શીત યુદ્ધમાં પણ આવું થતું રહ્યું છે. તેમણે કહ્યું, ‘પાકિસ્તાન શીત યુદ્ધના યુગથી અમેરિકા પર થોડી ધાર ધરાવે છે. આનાથી સાબિત થાય છે કે પાકિસ્તાન હજુ પણ અમેરિકા માટે ઉપયોગી છે. એવું લાગે છે કે પાકિસ્તાનનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ રહે છે. આ સિવાય ચીને સાઉદી અરેબિયા અને ઈરાન વચ્ચે સહયોગ મેળવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. હવે જ્યારે તે ચિત્રની બહાર છે, તો એમ કહી શકાય નહીં કે તેની ભૂમિકા સમાપ્ત થઈ ગઈ છે. એ જ રીતે, ભારતનું કહેવું યોગ્ય છે કે તેની ભૂમિકા અકબંધ છે. સાથે જ પાકિસ્તાન પાસે આ તાકાત અને મજબૂરી પણ છે કે તે અમેરિકાને નકારી શકે તેમ નથી. આ ઉપરાંત, તે પણ સ્પષ્ટ છે કે તે હજુ પણ અમેરિકા માટે પ્રાથમિકતા છે.
