ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેની વાતચીત અચાનક કેમ અટકી ગઈ? પાકિસ્તાનમાં અમેરિકી વિમાનો…

ઈરાન યુએસ વાતચીત: આ દિવસોમાં પાકિસ્તાનમાં અચાનક આંતરરાષ્ટ્રીય ગતિવિધિઓ તેજ થઈ ગઈ છે. સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે કે અમેરિકાના ઘણા વિમાનો સતત ઈસ્લામાબાદ પહોંચી રહ્યા છે. જણાવવામાં આવી રહ્યું છે કે અત્યાર સુધીમાં લગભગ છ વિમાન ત્યાં ઉતર્યા છે, જેમાં રાજદ્વારીઓ, ટેકનિકલ નિષ્ણાતો, સુરક્ષા અધિકારીઓ અને ગુપ્ત સેવા સાથે જોડાયેલા લોકો સવાર હતા. આ ઘટનાઓએ સમગ્ર વિસ્તારમાં હલચલ મચાવી દીધી છે અને હવે આગળ શું થશે તેના પર સૌની નજર મંડાયેલી છે.

આ વધતી ગતિવિધિ પાછળનું સૌથી મોટું કારણ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની સંભવિત વાતચીત માનવામાં આવે છે. પાકિસ્તાન આ મામલે મધ્યસ્થીની ભૂમિકા ભજવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. કેટલાક અહેવાલોમાં એવું પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે અમેરિકાના વરિષ્ઠ પ્રતિનિધિઓ ઈસ્લામાબાદ પહોંચી ગયા છે, જોકે આની સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ નથી. આ હોવા છતાં, તે સ્પષ્ટ છે કે પડદા પાછળ કેટલીક મોટી રાજદ્વારી તૈયારીઓ ચાલી રહી છે.

પાકિસ્તાન ઈરાન સાથે સતત સંપર્કમાં છે અને તેને વાતચીત માટે તૈયાર કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. આ સંબંધમાં પાકિસ્તાનના ગૃહમંત્રી મોહસિન નકવીએ ઈસ્લામાબાદમાં ઈરાનના રાજદૂત ડૉ. રઝા અમીરી મોગદમ સાથે મુલાકાત કરી હતી. આ બેઠકમાં આગામી તબક્કાની મંત્રણાની તૈયારીઓ અને વિસ્તારની સ્થિતિ અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. પાકિસ્તાને ખાતરી આપવાનો પ્રયાસ કર્યો છે કે જો વાતચીત થશે તો તે સંપૂર્ણ સુરક્ષિત વાતાવરણમાં થશે.

આ બેઠકમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું હતું. પાકિસ્તાને સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે તમામ જરૂરી તૈયારીઓ પૂર્ણ કરી લેવામાં આવી છે અને વિદેશી મહેમાનોની સુરક્ષા માટે મજબૂત વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. વરિષ્ઠ અધિકારીઓની હાજરી દર્શાવે છે કે પાકિસ્તાન આ મુદ્દાને ખૂબ જ ગંભીરતાથી લઈ રહ્યું છે અને તે કોઈ પણ પ્રકારની ભૂલ ઈચ્છતું નથી.

બીજી તરફ ઈરાને હજુ સુધી કોઈ સ્પષ્ટ નિર્ણય લીધો નથી. ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઈસ્માઈલ બકાઈએ સ્પષ્ટ કહ્યું કે ઈસ્લામાબાદમાં યોજાનારી વાટાઘાટોના આગામી રાઉન્ડમાં ભાગ લેવા અંગે હજુ કોઈ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી. તેમનું કહેવું છે કે ઈરાન પોતાના રાષ્ટ્રીય હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને દરેક પગલું ઉઠાવશે.

અમેરિકામાં ઈરાનનો વિશ્વાસ ઘણો નબળો પડી ગયો છે. ઈરાનનું કહેવું છે કે અમેરિકાની વાત અને તેના કાર્યોમાં ફરક છે. યુદ્ધવિરામ બાદ પણ ઈરાનને અમેરિકાના દબાણ અને વિરોધનો સામનો કરવો પડ્યો છે. ઈરાનના જણાવ્યા અનુસાર, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં તેની પ્રવૃત્તિઓ બંધ કરી દેવામાં આવી હતી અને તેના જહાજો સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી, જેને તે કરારનું ઉલ્લંઘન માને છે.

બંને દેશો વચ્ચે એવા ઘણા મુદ્દા છે જેના પર સમજૂતી કરવી સરળ નથી. પરમાણુ કાર્યક્રમ, પ્રાદેશિક તણાવ, વિવિધ સંગઠનોને સમર્થન, આર્થિક પ્રતિબંધો અને યુદ્ધના નુકસાન જેવા ઘણા પ્રશ્નો હજુ પણ વણઉકેલ્યા છે. આ જ કારણ છે કે મંત્રણા શરૂ થાય તે પહેલા જ અનેક અવરોધો ઉભા થઈ રહ્યા છે.

વાસ્તવમાં, બે મોટા મુદ્દા છે જેના કારણે મામલો સૌથી વધુ અટવાયેલો છે. પહેલો મુદ્દો છે યુરેનિયમ સંવર્ધનનો. અમેરિકા ઈચ્છે છે કે ઈરાન તેના પરથી નિયંત્રણ છોડી દે, પરંતુ ઈરાને સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે તે આવું નહીં કરે. તે માત્ર એટલું જ આશ્વાસન આપવા તૈયાર છે કે તે પરમાણુ હથિયાર બનાવશે નહીં અને તપાસ કરવા દેશે.

બીજો મોટો મુદ્દો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં નાકાબંધીનો છે. ઈરાને હાલમાં જ રસ્તો ખોલવાની વાત કરી હતી, પરંતુ અમેરિકાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જ્યાં સુધી કાયમી સમજૂતી નહીં થાય ત્યાં સુધી નાકાબંધી ચાલુ રહેશે. ઈરાન આનાથી નારાજ છે અને તેને અમેરિકાની બેવડી નીતિ માને છે.

હાલમાં સ્થિતિ સંપૂર્ણ સ્પષ્ટ નથી. પાકિસ્તાન સતત વાતચીત શરૂ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે, પરંતુ ઈરાન હજુ પણ વિચારી રહ્યું છે અને અમેરિકા તેની શરતો પર વળગી રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં મંત્રણા આગળ વધશે કે તણાવ વધુ વધશે તે આગામી દિવસોમાં જ નક્કી થશે.