મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે ચીને સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝને આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ જાહેર કર્યો છે. રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગે સોમવારે તેને સામાન્ય શિપિંગ ટ્રાફિક માટે ફરીથી ખોલવા માટે દબાણ કર્યું. ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગે સાઉદી અરેબિયાના ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાન સાથે ફોન પર વાતચીતમાં કહ્યું કે હોર્મુઝમાં સામાન્ય નેવિગેશન પુનઃસ્થાપિત કરવું જોઈએ કારણ કે તે પ્રાદેશિક દેશો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયના સામાન્ય હિતોનું રક્ષણ કરે છે. તમને જણાવી દઈએ કે ઈરાન દ્વારા હોર્મુઝને બંધ કર્યા બાદ અને અમેરિકા દ્વારા ઈરાનના બંદરો પર નાકાબંધી કર્યા બાદ ચીનનું આ પહેલું નિવેદન છે.
હકીકતમાં, હોર્મુઝ બંધ થવાથી વૈશ્વિક સ્તરે, ખાસ કરીને એશિયામાં ઉર્જા સંકટ વધુ ઊંડું બન્યું છે. ચીન, ઈરાની તેલનો મુખ્ય આયાતકાર, લાંબા સમય સુધી યુએસ-ઈઝરાયેલ-ઈરાન સંઘર્ષથી ચિંતિત છે. શી જિનપિંગે કહ્યું કે ચીન સદ્ભાવના, વિકાસ, સુરક્ષા અને સહયોગના આધારે સહિયારા ભવિષ્યના નિર્માણમાં પ્રાદેશિક દેશોનું સમર્થન કરે છે, જેથી આ ક્ષેત્રમાં કાયમી શાંતિ અને સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરી શકાય. જિનપિંગનું આ નિવેદન એટલા માટે પણ મહત્વનું છે કારણ કે ચીને માર્ચ 2023માં ઈરાન અને સાઉદી અરેબિયા જેવા કટ્ટર હરીફોને એક મંચ પર લાવી પશ્ચિમ એશિયામાં મોટી રાજદ્વારી સફળતા હાંસલ કરી હતી. બંને દેશોએ રાજદ્વારી સંબંધો પુનઃસ્થાપિત કર્યા હતા. જો કે, વર્તમાન યુએસ-ઈરાન સંઘર્ષે પરિસ્થિતિ બદલી નાખી છે.
બીજી તરફ ચીનના વિદેશ મંત્રાલયે યુએસ નેવી દ્વારા ચીન સાથે જોડાયેલા કાર્ગો જહાજ પર ગોળીબાર અને ત્યારબાદ તેને જપ્ત કરવાની ઘટના પર ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ગુઓ જિયાકુને એક મીડિયા બ્રીફિંગમાં કહ્યું કે અમે યુએસ દ્વારા જહાજને બળજબરીથી રોકવાને લઈને ચિંતિત છીએ. અમે આશા રાખીએ છીએ કે સંબંધિત પક્ષો જવાબદારીપૂર્વક યુદ્ધવિરામ કરારનું સન્માન કરશે, વિવાદો વધતા અટકાવશે અને હોર્મુઝમાં સામાન્ય ટ્રાફિક ફરી શરૂ કરવા માટે શરતો બનાવશે. ઈરાનના દાવાના જવાબમાં ગુઓ જિયાકુને કહ્યું કે હોર્મુઝ આંતરરાષ્ટ્રીય ટ્રાફિક માટેનો માર્ગ છે. તેને સુરક્ષિત અને સ્થિર રાખવું અને અવિરત નેવિગેશન સુનિશ્ચિત કરવું એ બધાના સામાન્ય હિતમાં છે.
તે જ સમયે, જ્યારે ભારતીય ધ્વજવાળા જહાજો પર ઈરાની સુરક્ષા દળો દ્વારા ગોળીબારની ઘટના વિશે પૂછવામાં આવ્યું ત્યારે ગુઓ જિયાકુને કહ્યું કે અમે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર પહેલાથી જ અમારું વલણ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે. અમે પુનરોચ્ચાર કરીએ છીએ કે આ એક આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ છે અને તેને નેવિગેશન માટે ખુલ્લો રાખવાથી પ્રાદેશિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયના સામાન્ય હિતોની સેવા થાય છે. આ દરમિયાન પ્રવક્તાએ એમ પણ કહ્યું કે ચીનને આશા છે કે તમામ પક્ષો સાથે મળીને સ્થિતિને બગડતી રોકવા માટે કામ કરશે. તેમણે વધુમાં કહ્યું કે ચીન આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય સાથે તણાવ ઘટાડવાના પ્રયાસોમાં સહયોગ આપવા તૈયાર છે.
