અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધી રહેલા તણાવ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ઉભી થયેલી અનિશ્ચિતતા વચ્ચે ભારતે પોતાની ઉર્જા સુરક્ષાને મજબૂત કરવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. તેલ અને ગેસના પુરવઠાને લઈને સર્જાઈ રહેલી કટોકટી વચ્ચે, ભારત સરકારે રશિયન તેલની અવિરત આયાતને સુનિશ્ચિત કરવા માટે દરિયાઈ વીમા પ્રણાલીમાં મોટા ફેરફારો કર્યા છે.
આ વ્યૂહરચના હેઠળ, ભારતે મોટી સંખ્યામાં રશિયન વીમા કંપનીઓને મંજૂરી આપી છે, જે આગામી વર્ષોમાં ઓઇલ સપ્લાયમાં વિક્ષેપને ઘણી હદ સુધી ઘટાડશે.
વીમા કંપનીઓની સંખ્યા વધારીને મોટો ઉકેલ
ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ શિપિંગ (DGS)ના નિર્ણય અનુસાર, હવે 8ને બદલે 11 રશિયન વીમા કંપનીઓ ભારતમાં આવતા જહાજોને કવર પ્રદાન કરી શકશે.
આ કંપનીઓ રક્ષણ અને ક્ષતિપૂર્તિ (P&I) વીમો પ્રદાન કરે છે, જે આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ વેપાર માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. આ કવર વિના વૈશ્વિક સ્તરે કોઈ જહાજ ચલાવી શકતું નથી.
પશ્ચિમી પ્રતિબંધો વચ્ચે ભારતનો વિકલ્પ
રશિયા પર પશ્ચિમી દેશો દ્વારા લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધોને કારણે, યુરોપની ઘણી મોટી વીમા કંપનીઓએ રશિયન તેલ વહન કરતા જહાજોને પૂરા પાડવામાં આવતા કવરને મર્યાદિત કરી દીધું હતું. આનાથી ભારત જેવા મોટા આયાતકાર દેશ સામે પડકાર ઊભો થયો.
હવે રશિયન કંપનીઓને મંજૂરી આપીને ભારતે આ સમસ્યાનો વ્યવહારુ ઉકેલ શોધી કાઢ્યો છે અને પોતાના માટે વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા તૈયાર કરી છે.
લાંબા ગાળાની વ્યૂહરચના: 2030 સુધી તૈયારી
આ નિર્ણયમાં માત્ર તાત્કાલિક જરૂરિયાતો જ નહીં પરંતુ લાંબા ગાળાની રણનીતિને પણ ધ્યાનમાં રાખવામાં આવી છે.
Gazprom Insurance અને Rosgosstrakh જેવી કંપનીઓને ફેબ્રુઆરી 2027 સુધી સેવાઓ પૂરી પાડવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે.
જ્યારે VSK, Sogaz અને Alfastrakhovaniને 2030 સુધી પરવાનગી આપવામાં આવી છે.
આ ઉપરાંત, સોગલાસી, Sberbank ઈન્સ્યોરન્સ, Ugoria Insurance Group અને ASTK ઈન્સ્યોરન્સ જેવી કંપનીઓની નોંધણી પણ લંબાવવામાં આવી છે.
ભારતે દુબઈ સ્થિત ઈસ્લામિક પ્રોટેક્શન અને ઈન્ડેમ્નીટી ક્લબને ફેબ્રુઆરી 2027 સુધી સેવાઓ પૂરી પાડવાની મંજૂરી આપીને બિન-પશ્ચિમી વિકલ્પોને પણ મજબૂત બનાવ્યા છે.
હોર્મુઝ સંકટ વચ્ચે ભારતની તૈયારીઓ
આ નિર્ણય એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં તણાવને કારણે વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા અંગે ચિંતા વધી છે. વિશ્વનો મોટો હિસ્સો આ માર્ગ દ્વારા તેલનું પરિવહન કરે છે અને અહીં કોઈપણ પ્રકારની વિક્ષેપ ભારત જેવા મોટા આયાત કરતા દેશોને સીધી અસર કરે છે.
ભારત વિશ્વનો ત્રીજો સૌથી મોટો તેલ આયાતકાર દેશ છે અને છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં તેણે સસ્તા રશિયન તેલની આયાતમાં ઝડપથી વધારો કર્યો છે. આવી સ્થિતિમાં, વીમા કવચની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ બની ગયું છે.
આ નિર્ણયની શું અસર થશે?
નિષ્ણાતોના મતે, આ પગલું ભારત માટે “રક્ષણાત્મક કવચ” જેવું કામ કરશે.
આ પણ વાંચો- ‘કેટલીક સીમાઓ હોય છે જેને ક્યારેય ઓળંગી શકાતી નથી…’, પહેલગામ હુમલાની વરસી પહેલા ભારતીય સેનાની ખુલ્લી ચેતવણી
