ઈરાન-યુએસ પીસ ડીલ: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે છેલ્લા ત્રણ મહિનાથી ચાલી રહેલું ભીષણ યુદ્ધ હવે અટકવાની અણી પર હોય તેવું લાગી રહ્યું છે. યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને અન્ય ટોચના અધિકારીઓના નિવેદનો સૂચવે છે કે બંને દેશો ઐતિહાસિક શાંતિ કરારની ખૂબ નજીક છે, જેના પર યુરોપમાં આ સપ્તાહના અંત સુધીમાં હસ્તાક્ષર થઈ શકે છે. મધ્યસ્થીની ભૂમિકા ભજવી રહેલા પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શાહબાઝ શરીફે દાવો કર્યો છે કે શાંતિ સમજૂતીના અંતિમ ભાગ પર સહમતિ બની ગઈ છે. ઈરાને હજુ પણ આગળ વધવાના મજબૂત સંકેતો આપ્યા છે અને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેની લાલ રેખાઓ સાથે કોઈ સમાધાન કરવામાં આવશે નહીં.
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઓવલ ઓફિસમાં પત્રકારો સાથે વાત કરતા તેને એક મોટું સમાધાન ગણાવ્યું. ટ્રમ્પે કહ્યું, “એકવાર દસ્તાવેજોને આખરી ઓપ અપાયા બાદ યુરોપમાં સંભવતઃ આગામી થોડા દિવસોમાં કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવશે.” ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર મોજતબા ખમેનીએ વ્યક્તિગત રીતે આ ડીલને મંજૂરી આપી છે કારણ કે અમેરિકી હુમલાને કારણે ઈરાનને મોટું નુકસાન થયું છે. ટ્રમ્પે એમ પણ કહ્યું હતું કે વૈશ્વિક તેલના પુરવઠા માટે મહત્વપૂર્ણ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને આ કરાર પછી તરત જ ફરીથી ખોલવામાં આવશે.
પાકિસ્તાને તેને ઈસ્લામાબાદ મેમોરેન્ડમ નામ આપ્યું
આ રાજદ્વારી સફળતા પાછળ પાકિસ્તાન, કતાર અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE)ની મોટી ભૂમિકા હોવાનું કહેવાય છે. મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, જ્યારે ટ્રમ્પે ઈરાન પર અત્યાર સુધીના સૌથી આકરા હુમલાની ધમકી આપી હતી, ત્યારે આ ખાડી દેશો અને પાકિસ્તાનના નેતાઓએ ટ્રમ્પ સાથે વાત કરી હતી અને તેમને સૈન્ય કાર્યવાહી બંધ કરવા માટે રાજી કર્યા હતા.
પાકિસ્તાનના પીએમ શહેબાઝ શરીફે કહ્યું કે કરારનો અંતિમ ડ્રાફ્ટ તૈયાર છે, જેને ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ ઈસ્લામાબાદ મેમોરેન્ડમ ઓફ અન્ડરસ્ટેન્ડિંગ નામ આપ્યું છે. લીક થયેલા અહેવાલો અનુસાર, આ કરારમાં 30 દિવસની અંદર હોર્મુઝની સામુદ્રધુની ખોલવી, ઈરાનની સ્થિર સંપત્તિમાંથી $24 બિલિયન મુક્ત કરવી અને પરમાણુ મુદ્દાઓ પર 60 દિવસની નવી વાટાઘાટો શરૂ કરવાનો સમાવેશ થાય છે. જો કે ટ્રમ્પે આ લીક થયેલા સમાચારોને નકલી ગણાવ્યા છે.
ઈરાન અને ઈઝરાયેલનું સંબંધિત વલણ
ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઈસ્માઈલ બઘાઈએ સ્પષ્ટતા કરી કે મોટાભાગનો ડ્રાફ્ટ તૈયાર છે, પરંતુ ઈરાને હજુ અંતિમ નિર્ણય લીધો નથી. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે હોર્મુઝ પર ઈરાનનું સાર્વભૌમ નિયંત્રણ ચાલુ રહેશે. તે જ સમયે, ઇઝરાયેલના વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ ટ્રમ્પની સંભવિત સમજૂતી વચ્ચે ગર્જના કરી અને કહ્યું, “જ્યાં સુધી હું ઇઝરાયેલનો વડા પ્રધાન છું ત્યાં સુધી ઇરાનને ક્યારેય પરમાણુ હથિયારો પ્રાપ્ત કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં.” તેમણે દાવો કર્યો કે ટ્રમ્પ અને તેઓ આ મુદ્દે સંપૂર્ણ રીતે એકમત છે.
