અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે 100 દિવસથી વધુ સમયથી ચાલી રહેલા યુદ્ધનો આખરે અંત આવી ગયો છે. શુક્રવારે જીનીવામાં બંને દેશો વચ્ચે અંતિમ ડીલ પર હસ્તાક્ષર થવા જઈ રહ્યા છે. વાસ્તવમાં અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન પર હુમલો કર્યો હતો પરંતુ તેના પછી અમેરિકા સહિત સમગ્ર વિશ્વની અર્થવ્યવસ્થા હચમચી ગઈ હતી. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ કોઈ પણ ભોગે પોતાની હાર સ્વીકારવા માંગતા ન હતા અને બીજી તરફ ઈઝરાયેલના દબાણને કારણે સમજૂતી લાંબા સમય સુધી ખેંચાઈ ગઈ. હવે આશા છે કે હોર્મુઝ ખુલ્યા બાદ સમગ્ર વિશ્વમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ નીચે આવશે.
અમેરિકાનું લક્ષ્ય હાંસલ કરી શકાયું નથી
ઈરાન પર હુમલો કર્યા બાદ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જે લક્ષ્યો જાહેર કર્યા હતા તે હજુ પણ પ્રાપ્ત થયા નથી. ઈરાને નિશ્ચિતપણે વચન આપ્યું છે કે તે પરમાણુ શસ્ત્રો બનાવશે નહીં. જોકે, ઈરાન પરમાણુ સંવર્ધન પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ માટે સંમત નથી. આ સિવાય અમેરિકા હોર્મુઝ પર પણ નિયંત્રણ ઈચ્છતું હતું. કરારમાં સ્પષ્ટ છે કે હોર્મુઝ પર ઈરાનનું સંપૂર્ણ નિયંત્રણ રહેશે. ઈરાનના પક્ષમાં એવું પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે અમેરિકા તેની આંતરિક બાબતોમાં કોઈ પણ રીતે હસ્તક્ષેપ કરી શકશે નહીં. હોર્મુઝ પર પણ ઈરાનનું નિયંત્રણ છે, તેથી કરાર મુજબ, અમેરિકાને ત્યાં પણ પ્રતિબંધો લાદવાનો કોઈ અધિકાર રહેશે નહીં.
યુદ્ધ રોકવા ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની મજબૂરી
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું સૌથી મોટું ટાર્ગેટ ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને સંપૂર્ણપણે બંધ કરવાનું હતું. પરંતુ હજુ સુધી આ ધ્યેય સિદ્ધ થાય તેમ લાગતું નથી. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે હજારો લોકોના મોત અને અર્થવ્યવસ્થાના વિનાશને જોયા બાદ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને આ યુદ્ધમાંથી કોઈ રીતે બ્રેક લેવાની ફરજ પડી હતી. નવેમ્બરમાં અમેરિકામાં મધ્યવર્તી ચૂંટણી પણ યોજાવાની છે. આમ છતાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ કોઈપણ પ્રકારનું જોખમ લેવા માંગતા નથી.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વિરોધીઓનું કહેવું છે કે આ ડીલ અમેરિકાના પક્ષમાં નથી પરંતુ ઈરાનના પક્ષમાં છે. ઈરાને પણ તેને પોતાની જીત ગણાવી છે. અંતિમ ડીલ પર બંને દેશો વચ્ચે 60 દિવસની વાતચીત થશે. અમેરિકા ઈચ્છતું હતું કે ઈરાન નબળું પડે પરંતુ ઈરાને અમેરિકન હુમલાનો જવાબ આપવાનું ચાલુ રાખ્યું અને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના દાવાઓને નિષ્ફળ બનાવ્યા. ઈરાને તેના તેલના ભંડાર અને હોર્મુઝ પર નિયંત્રણના કારણે વિશ્વમાં તેનું મહત્વ દર્શાવ્યું છે.
