અમેરિકા સાથે તાજેતરના કરાર (એમઓયુ) બાદ ઈરાને એક મોટું પગલું ભરીને દુનિયાને ચોંકાવી દીધી છે. ઈરાને જાહેરાત કરી છે કે તે વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાંથી પસાર થતા જહાજો પાસેથી ‘મેરીટાઇમ ટ્રાન્ઝિટ ફી’ એટલે કે એક પ્રકારનો દરિયાઈ કર વસૂલ કરશે. આ ટેક્સ અમેરિકા સાથે 60 દિવસની વાટાઘાટોના સમયગાળા પછી એટલે કે આગામી બે મહિનામાં લાગુ કરવામાં આવશે.
‘ધ ગાર્ડિયન’ના અહેવાલ મુજબ, આ નિર્ણય એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે અમેરિકાએ ગુરુવારે ઈરાન પરથી પોતાની નૌકાદળ નાકાબંધી હટાવી લીધી છે. આ સાથે, વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ માર્ગોમાંથી એક પર વ્યવસાયિક જહાજોની અવરજવર ફરી શરૂ થઈ ગઈ છે. ઈરાને આ કરારને અમેરિકા પર તેની ‘ઐતિહાસિક જીત’ ગણાવી છે. તેમનો દાવો છે કે આ જળમાર્ગ તેમના નિયંત્રણમાં છે. વધુમાં, ઈરાને યુરોપિયન દેશોની આગેવાની હેઠળના કોઈપણ નૌકા સુરક્ષા મિશનનો સખત વિરોધ કર્યો છે.
ઇઝરાયેલ અને લેબનોન મોરચે તણાવ ચાલુ છે
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની આ ડીલ છતાં મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ ઓછો થયો નથી. ઇઝરાયેલના અખબાર ‘યેદિઓથ અહરોનોથ’ અનુસાર, ઇઝરાયેલના વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઇઝરાયેલ દક્ષિણ લેબેનોનમાં જ્યાં સુધી તેની સુરક્ષા જરૂરિયાતો રહેશે ત્યાં સુધી તેનું ‘સિક્યોરિટી ઝોન’ જાળવી રાખશે. તેમણે ઈરાનને પરમાણુ શસ્ત્રો પ્રાપ્ત કરતા અટકાવવાનું ઈઝરાયેલનું સર્વોચ્ચ લક્ષ્ય ગણાવ્યું હતું.
તે જ સમયે, ઈરાન દલીલ કરે છે કે આ કરાર હેઠળ, લેબનોનની પ્રાદેશિક અખંડિતતાનું સન્માન કરવું જોઈએ, જેના માટે ઇઝરાયલે દક્ષિણ લેબનોનમાંથી તેની સેનાને સંપૂર્ણપણે પાછી ખેંચવી પડશે. ઈરાને આ સુનિશ્ચિત કરવાની જવાબદારી અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પર નાખી છે. બીજી તરફ ટ્રમ્પે પોતાના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ પર લખ્યું છે કે અમેરિકા લેબનોન, હિઝબુલ્લાહ અને ઈઝરાયેલ સહિત તમામ મોરચે ‘સંપૂર્ણ યુદ્ધવિરામ’ની અપેક્ષા રાખી રહ્યું છે.
સર્વોચ્ચ નેતાની સીલ અને યુદ્ધભૂમિની સ્થિતિ
રિપોર્ટ અનુસાર ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર આયાતુલ્લા મોજતબા ખમેનીએ વોશિંગ્ટન સાથેના આ કરારને મંજૂરી આપી દીધી છે. પિતાની હત્યા બાદ માર્ચમાં પદ સંભાળનાર મોજતબા ત્યારથી જાહેરમાં જોવા મળ્યા નથી. અહેવાલો અનુસાર, તેમણે કહ્યું કે, ‘નિરાશા’માં આવીને ટ્રમ્પે ડીલને સીલ કરવા માટે દરેક સંભવિત યુક્તિ અપનાવી છે.
