મધ્ય પૂર્વમાં પહેલાથી જ ચાલી રહેલા યુએસ-ઈરાન યુદ્ધનો વ્યાપ હવે ઝડપથી વિસ્તરતો જણાય છે. યમનના ઈરાન સમર્થિત હુથી બળવાખોરોએ લાલ સમુદ્ર પરના વ્યૂહાત્મક બંદર શહેર મોચા પર કબજો કરી લીધો છે. આ સાથે, હુથીઓની નજર હવે બાબ-અલ-મંડેબ સ્ટ્રેટ પર મજબૂત થતી જોવા મળી રહી છે. આ એ દરિયાઈ માર્ગ છે જે લાલ સમુદ્રને એડનના અખાત સાથે જોડે છે અને એશિયા અને યુરોપ વચ્ચેના દરિયાઈ વેપાર માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ લિંક છે.
બીજી તરફ, હુથીઓએ સાઉદી અરેબિયાના દક્ષિણી શહેરો અને ઊર્જા સંસ્થાઓને પણ નિશાન બનાવ્યા છે. સાઉદી અરેબિયાએ જવાબી કાર્યવાહીમાં યમનમાં હવાઈ હુમલા તેજ કર્યા છે. આવા સમયે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે જો સાઉદી અરેબિયા પર હુતીના હુમલા વધુ વધશે તો શું પાકિસ્તાન યુદ્ધમાં ઉતરશે? આ પ્રશ્ન એટલા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે માત્ર એક મહિના પહેલા જ સાઉદી અરેબિયા, પાકિસ્તાન અને તુર્કીએ સંરક્ષણ કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે જેને ઘણા વિશ્લેષકો ‘ઈસ્લામિક નાટો’ કહી રહ્યા છે. પરંતુ પાકિસ્તાને હવે સંકેત આપ્યા છે કે તે સૈન્ય મોરચે સીધો પ્રવેશ કરવા તૈયાર નથી.
શા માટે મોચાની કેપ્ચર આટલી મોટી વાત છે?
પહેલા મોચા સમજો. મોચા યમનના લાલ સમુદ્ર કિનારે આવેલું ઐતિહાસિક બંદર શહેર છે. તે એક સમયે કોફીના વેપાર માટે વિશ્વમાં પ્રખ્યાત હતું. પરંતુ આજે તેનું મહત્વ કોફી કરતાં વધુ વ્યૂહાત્મક છે. તેનું કારણ તેનું ભૌગોલિક સ્થાન છે.
મોચા બાબ-અલ-મંડેબની ખૂબ નજીક છે. આ દરિયાઈ માર્ગ તેના સૌથી સાંકડા પર લગભગ 29 કિલોમીટર પહોળો છે અને એશિયા અને યુરોપ વચ્ચે મોટા પ્રમાણમાં દરિયાઈ કાર્ગોનું વહન કરે છે. સુએઝ કેનાલ સુધી પહોંચવા માટે દક્ષિણથી લાલ સમુદ્રમાં પ્રવેશતા જહાજો માટે તે એક મહત્વપૂર્ણ માર્ગ છે.
એટલે કે જો સાદી ભાષામાં સમજીએ તો ઈરાન બાબ-અલ-મંડેબ પર હોર્મુઝ અને હુથી પર દબાણ લાવી રહ્યું છે. જો બંને દરિયાઈ માર્ગો લાંબા સમય સુધી ખોરવાઈ જાય તો વિશ્વ ઉર્જા બજાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ પર તેની ભારે અસર થઈ શકે છે. રોઇટર્સ અનુસાર, જૂનમાં બાબ-અલ-મંડેબમાંથી પસાર થતા પેટ્રોલિયમનું પ્રમાણ વિશ્વના કુલ તેલ ઉત્પાદનના 7 ટકા જેટલું હતું.
