નવી દિલ્હીઃ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નવા પ્રતિબંધોએ ભારતની રશિયન તેલ નીતિને ફટકો આપ્યો છે. અમેરિકન અને યુરોપિયન પ્રતિબંધોને કારણે ભારતીય રિફાઇનરીઓએ હવે રશિયન તેલના નવા કન્સાઇનમેન્ટનું બુકિંગ બંધ કરી દીધું છે. રિફાઇનર્સ હાલમાં સરકાર અને સપ્લાયર્સ તરફથી માર્ગદર્શિકાની રાહ જોઈ રહ્યા છે.
દરમિયાન ભારતે અમેરિકા અને ગલ્ફ દેશોમાંથી તેલની આયાત વધારવાની વ્યૂહરચના અપનાવી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય એજન્સીઓનું કહેવું છે કે ભારતની ખરીદીમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે.
રશિયાની મુખ્ય ઓઇલ કંપનીઓ લ્યુકોઇલ અને રોસનેફ્ટ પર યુએસ અને ઇયુ દ્વારા લાદવામાં આવેલા તાજેતરના પ્રતિબંધોને પગલે, ભારતની મુખ્ય રિફાઇનરીઓએ નવા રશિયન કન્સાઇનમેન્ટ્સનું બુકિંગ કરવાથી પીછેહઠ કરી છે. અહેવાલો અનુસાર, સાર્વજનિક ક્ષેત્રની ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન અને ખાનગી કંપની રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝે હાલમાં નવા ઓર્ડર્સ બંધ કરી દીધા છે. બંને કંપનીઓ એ સુનિશ્ચિત કરવા માંગે છે કે તેમની ખરીદી કોઈપણ પ્રતિબંધિત સંસ્થા સાથે જોડાયેલી નથી, જેથી બેંકિંગ વ્યવહારો પ્રભાવિત ન થાય.
ભારતીય રિફાઇનર્સ હવે અમેરિકી પ્રતિબંધોનું પાલન કરવાને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યા છે. ભારતની સૌથી મોટી ખાનગી ઓઇલ ખરીદનાર રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝે ગયા અઠવાડિયે કહ્યું હતું કે તે તમામ આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધોનું પાલન કરશે. ઈન્ડિયન ઓઈલ કોર્પોરેશને પણ સોમવારે પ્રતિબંધોનું પાલન કરવાની પુષ્ટિ કરી હતી. એવું માનવામાં આવે છે કે આ પગલાને ભારત-અમેરિકા વેપાર વાટાઘાટોમાં સકારાત્મક સંકેત તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. ઘણા રિફાઇનર્સ હવે વૈકલ્પિક બજારોમાંથી તેલ ખરીદવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે.
છેલ્લા બે વર્ષથી રશિયા ભારતને સૌથી મોટો ઓઈલ સપ્લાયર રહ્યો છે. જો કે, હવે રોસનેફ્ટ અને લ્યુકોઇલ પર લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધોને કારણે પરિસ્થિતિ જટિલ બની છે. કેટલાક રિફાઇનર્સ તપાસ કરી રહ્યા છે કે શું તેઓ બિન-પ્રતિબંધિત વેપારીઓ પાસેથી ક્રૂડ ખરીદી શકે છે. ઈન્ડિયન ઓઈલના ચેરમેન અરવિંદર સિંહ સાહનીએ કહ્યું કે કંપની આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય દ્વારા લાદવામાં આવેલા તમામ પ્રતિબંધોનું પાલન કરશે. જોકે, તેમણે એ સ્પષ્ટતા કરી ન હતી કે રાહત દરે રશિયન તેલની ખરીદી સંપૂર્ણપણે બંધ કરવામાં આવશે કે નહીં.
ભારતે હવે અમેરિકન તેલની આયાતમાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો છે. Kplerના ડેટા અનુસાર, ભારત ઑક્ટોબર 2025 સુધીમાં 5.4 લાખ બેરલ પ્રતિ દિવસ અમેરિકન તેલ ખરીદશે, જે 2022 પછી સૌથી વધુ છે. નવેમ્બરમાં આ આંકડો 4 થી 4.5 લાખ બેરલ પ્રતિ દિવસ સુધી પહોંચવાની ધારણા છે. ભારતીય રિફાઇનર્સ હવે મિડલેન્ડ WTI અને માર્સ ગ્રેડના અમેરિકન તેલની ખરીદી વધારી રહ્યા છે. આ વ્યૂહરચના માત્ર ઉર્જા વૈવિધ્યકરણ તરફ જ નહીં પરંતુ વોશિંગ્ટન સાથેના સંબંધોને મજબૂત કરવા માટે પણ વિચારવામાં આવી રહી છે.
